# Zümer Sûresi, 9. Âyet (39:9)

> أَمَّنْ هُوَ قَـٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيْلِ سَاجِدًا وَقَآئِمًا يَحْذَرُ ٱلْـَٔاخِرَةَ وَيَرْجُوا۟ رَحْمَةَ رَبِّهِۦ ۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى ٱلَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ

*Emmen huve kânitun ânâe-lleyli sâciden ve kâ-imen yahżeru-l-âḣirate ve yercû rahmete rabbih(i)(k) kul hel yestevî-lleżîne ya'lemûne velleżîne lâ ya'lemûn(e)(k) innemâ yeteżekkeru ulû-l-elbâb(i)*

**Meal (Diyanet):** (Böyle bir kimse mi Allah katında makbuldür,) yoksa gece vakitlerinde, secde halinde ve ayakta, ahiretten korkarak ve Rabbinin rahmetini umarak itaat ve kulluk eden mi? De ki: "Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?" Ancak akıl sahipleri öğüt alırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/39/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, gece ibadet eden, ahiretten korkan ve Allah'ın rahmetini uman mümin ile cahil kimseler arasındaki farkı vurgulayarak, bilginin ve aklın önemini ortaya koymaktadır. Anahtar kavramlar, ibadetin niteliğini, ahiret bilincini ve akıl sahiplerinin idrakini derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"قَانِتٌ","root":"ق ن ت","rootLatin":"k-n-t","meaning":"Gece ibadet eden, Allah'a boyun eğen ve itaat eden kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kunût' kelimesini 'itaat, huşu ve uzun süre ibadete devam etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'kânitun' ifadesi, gece boyunca secde ve kıyam halinde Allah'a sürekli itaat ve huşu içinde ibadet eden kişiyi tanımlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kânit' kelimesini 'Allah'a itaat eden' ve 'namazda uzun süre duran' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, geceleyin secde ve kıyam ile uzun süre ibadet ederek Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğen mümini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kunût'un hem 'itaat' hem de 'sükût' (sessizlik) anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'kânitun', gece ibadetinde huşu içinde, sessizce ve sürekli bir itaatle Allah'a yönelen kişiyi tasvir eder."}]},{"word":"يَحْذَرُ","root":"ح ذ ر","rootLatin":"h-dh-r","meaning":"Ahiretin azabından veya kötü sonuçlarından sakınmak, çekinmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hazr' kelimesini 'korkmak ve sakınmak' olarak açıklar. Ayetteki 'yahzeru' ifadesi, müminin ahiretin şiddetinden ve azabından korkarak, bu korkunun etkisiyle salih ameller işlemeye yönelmesini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hazr'ı 'korkulan bir şeyden sakınmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'yahzeru' kelimesi, ahiretin dehşetinden ve cezasından sakınma bilincini taşıyan, bu sayede ibadet ve takvaya yönelen müminin halini ifade eder."}]},{"word":"يَرْجُوا۟","root":"ر ج و","rootLatin":"r-j-w","meaning":"Allah'ın rahmetini ummak, dilemek ve beklemek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'recâ' kelimesini 'umut etmek ve beklemek' olarak açıklar. Ayetteki 'yercû' ifadesi, müminin Allah'ın geniş rahmetine olan ümidini, bu ümidin onu ibadet ve salih amellere teşvik etmesini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'recâ'yı 'sevilen bir şeyin gerçekleşmesini ummak' olarak tanımlar. Ayetteki 'yercû rahmete Rabbihi' ifadesi, müminin Allah'ın rahmetine olan derin arzusunu ve bu arzuyla O'na yönelişini vurgular."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ı, ayetlerini ve hakikati bilenler.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda bu bilginin getirdiği idrak ve hikmet olduğunu belirtir. Ayetteki 'ye'lemûne', Allah'ın varlığını, birliğini, ahireti ve emirlerini idrak eden, bu bilgiyle hareket eden kimseleri ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i 'bir şeyin hakikatini idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'ye'lemûne' ifadesi, Allah'ın ayetlerini, dinin hakikatlerini ve ahiretin gerçekliğini bilen, bu bilgiyle amel eden müminleri kapsar."}]},{"word":"يَتَذَكَّرُ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"dh-k-r","meaning":"Öğüt almak, hatırlamak ve ibret çıkarmak.","sources":[{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tezekkür'ün sadece hatırlamak değil, aynı zamanda hatırlanan şeyden ders çıkarmak ve idrak etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yetazekkeru', akıl sahiplerinin Kur'an'ın mesajlarından ve evrendeki delillerden ibret alarak doğru yolu bulmalarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr'in 'unutulan bir şeyi hatırlamak' veya 'zihinde tutmak' olduğunu, 'tezekkür'ün ise 'düşünerek hatırlamak ve ibret almak' olduğunu açıklar. Ayetteki 'yetazekkeru', ancak akıl sahiplerinin (ulu'l-elbâb) hakikatleri düşünüp anlayarak öğüt alabileceğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","root":"ل ب ب","rootLatin":"l-b-b","meaning":"Saf akıl, öz akıl, hikmet sahibi olanlar.","sources":[{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'lübb'ü 'bir şeyin özü, en halis kısmı' olarak tanımlar ve insan için 'akıl' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ulu'l-elbâb', sadece düşünen değil, aynı zamanda düşüncelerinin özüne inebilen, hikmet sahibi ve hakikati idrak edebilen kimseleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ulu'l-elbâb' kavramını Kur'an'da 'gerçek akıl sahipleri', yani 'hakikati idrak edebilen, derinlemesine düşünebilen ve bu düşüncelerinden doğru sonuçlar çıkarabilen' kişiler olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, bu kişiler, bilenlerle bilmeyenler arasındaki farkı anlayıp öğüt alabilenlerdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'lübb'ü 'akıl' olarak açıklar ve 'ulu'l-elbâb'ı 'akıl sahipleri' olarak nitelendirir. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın mesajlarını ve evrendeki delilleri derinlemesine düşünebilen, bu sayede öğüt alıp doğru yolu bulabilen seçkin akıl sahiplerini işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilim-hikmet","takva","namaz","ahiret-mukafat","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَمَّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham + İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمَّنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i istifham ve ism-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"yoksa kim"},{"position":2,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":3,"surface":"قَـٰنِتٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ن-ت","rootLatin":"q-n-t","lemma":"قَانِت","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"boyun eğen"},{"position":4,"surface":"ءَانَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-ن-ي","rootLatin":"'-n-y","lemma":"إِنَاء","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"vakitler"},{"position":5,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gece"},{"position":6,"surface":"سَاجِدًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَاجِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"secde ederek"},{"position":7,"surface":"وَقَآئِمًا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"قَآئِمًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَائِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu için mansûb","gloss":"ayakta durarak"},{"position":8,"surface":"يَحْذَرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ذ-ر","rootLatin":"ḥ-dh-r","lemma":"حَذِرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"çekinir"},{"position":9,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ahiretten"},{"position":10,"surface":"وَيَرْجُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"يَرْجُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-و","rootLatin":"r-j-w","lemma":"رَجَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu ve nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler"},{"position":11,"surface":"رَحْمَةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rahmetini"},{"position":12,"surface":"رَبِّهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":13,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":14,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı"},{"position":15,"surface":"يَسْتَوِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"اِسْتَوَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bir olur mu"},{"position":16,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":17,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Sıla cümlesi olduğu için i'râb mahalli yoktur, nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilirler"},{"position":18,"surface":"وَٱلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":19,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":20,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Sıla cümlesi olduğu için i'râb mahalli yoktur, nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilirler"},{"position":21,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":22,"surface":"يَتَذَكَّرُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذَكَّرَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"öğüt alır"},{"position":23,"surface":"أُو۟لُوا۟","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"'-w-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"sahipleri"},{"position":24,"surface":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ب-ب","rootLatin":"l-b-b","lemma":"لُبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"akıl"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Kâf Sûresi** · *39/9*
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *39/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *39/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *39/9*
- **En'âm Sûresi** · *39/9*