# Nisâ Sûresi, 100. Âyet (4:100)

> ۞ وَمَن يُهَاجِرْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ يَجِدْ فِى ٱلْأَرْضِ مُرَٰغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً ۚ وَمَن يَخْرُجْ مِنۢ بَيْتِهِۦ مُهَاجِرًا إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ يُدْرِكْهُ ٱلْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا

*Vemen yuhâcir fî sebîli(A)llâhi yecid fî-l-ardi murâġamen keśîran vese'a(ten)(c) vemen yaḣruc min beytihi muhâciran ila(A)llâhi verasûlihi śümme yudrik-hu-lmevtu fekad veka'a ecruhu ‘ala(A)llâh(i)(k) vekâna(A)llâhu ġafûran rahîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kim Allah yolunda hicret ederse, yeryüzünde gidecek çok yer de bulur, genişlik de. Kim Allah'a ve Peygamberine hicret etmek amacıyla evinden çıkar da sonra kendisine ölüm yetişirse, şüphesiz onun mükafatı Allah'a düşer. Allah, çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/100

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 100. ayet, hicret kavramının önemini ve Allah yolunda yapılan bu eylemin dünyevi ve uhrevi karşılıklarını ele almaktadır. Ayet, hicretin getirdiği genişlik ve bereketin yanı sıra, bu yolda ölenlerin mükafatının Allah katında garanti olduğunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يُهَاجِرْ","root":"ه ج ر","rootLatin":"h-c-r","meaning":"Bir yerden başka bir yere, özellikle Allah rızası için göç etmek, ayrılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hicret, bir şeyi terk edip ondan ayrılmaktır. Ayetteki 'yühâcir' kelimesi, kişinin dinini korumak veya Allah yolunda cihat etmek amacıyla vatanını terk etmesini ifade eder. Bu, sadece fiziki bir ayrılık değil, aynı zamanda manevi bir kopuşu ve yeni bir başlangıcı simgeler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hicret, Kur'an'da sadece Mekke'den Medine'ye göçü ifade eden tarihsel bir olay olmanın ötesinde, 'kötülükten iyiliğe, küfürden imana' geçişi simgeleyen temel bir dini kavramdır. Ayetteki kullanımı, Allah yolunda yapılan her türlü ayrılışı ve fedakarlığı kapsar."}]},{"word":"مُرَاغَمًا","root":"ر غ م","rootLatin":"r-ğ-m","meaning":"Bir kimsenin düşmanlarına rağmen sığınacağı, barınacağı ve onlara karşı güç bulacağı yer.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Murâğam, kişinin düşmanlarına rağmen sığınacağı, onlara karşı güç bulacağı ve onları kızdıracağı bir yerdir. Ayetteki 'yecid fîl-ardı murâğamen kesîrâ' ifadesi, hicret edenin yeryüzünde düşmanlarına rağmen güvenli ve bereketli bir yer bulacağını, onların hoşuna gitmeyecek bir duruma geleceğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Murâğam, 'rağm' kökünden gelir ve 'burun sürtmek' anlamına gelir. Mecazi olarak, bir kimsenin düşmanlarına karşı üstünlük sağlayacağı, onları zelil edeceği bir yer veya durumu ifade eder. Hicret edenler, düşmanlarının istemediği bir şekilde güç ve barınak bulacaklardır."}]},{"word":"سَعَةً","root":"و س ع","rootLatin":"v-s-a","meaning":"Genişlik, bolluk, rahatlık ve refah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sa'at, bir şeyin geniş olması, darlık ve sıkıntının zıttıdır. Ayetteki 've sa'aten' ifadesi, hicret edenlerin sadece güvenli bir yer bulmakla kalmayıp, aynı zamanda rızık, imkanlar ve yaşam koşulları açısından da genişlik ve bollukla karşılaşacaklarını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Sa'at, hem maddi hem de manevi genişliği ifade eder. Maddi olarak rızık ve mekan genişliği, manevi olarak ise kalbin ferahlaması, ilim ve hikmetin artması gibi anlamlara gelir. Hicret, bu ayette hem dünyevi hem de uhrevi genişlik vaat eder."}]},{"word":"أَجْرُهُۥ","root":"أ ج ر","rootLatin":"e-c-r","meaning":"Yapılan bir işin karşılığı, mükafatı, sevabı.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ecr, bir işin karşılığında verilen bedeldir. Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına amelleri karşılığında vereceği uhrevi mükafatı ifade eder. Ayetteki 'fekad veka'a ecruhu alallahi' ifadesi, hicret yolunda ölen kişinin mükafatının Allah katında kesinleştiğini ve zayi olmayacağını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Ecr kavramı, Kur'an'da genellikle 'karşılık' ve 'mükafat' anlamlarında kullanılır. Bu ayette, hicret gibi büyük bir fedakarlığın karşılığının, ölümle kesintiye uğramadan doğrudan Allah tarafından verileceği belirtilerek, bu amelin değeri yüceltilmiştir."}]},{"word":"غَفُورًا","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Günahları çokça bağışlayan, örten.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafûr, 'ğafere' kökünden türemiş olup, günahları örtmek ve bağışlamak anlamına gelir. Allah'ın 'Ğafûr' ismi, kullarının günahlarını affetme ve onları bağışlama sıfatının çokluğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, hicret edenlerin olası kusurlarının Allah tarafından bağışlanacağını ve merhametle muamele göreceklerini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ğafûr, mübalağa sigasıdır ve Allah'ın bağışlayıcılığının sonsuzluğunu ve genişliğini gösterir. Hicret gibi zorlu bir ibadeti yerine getirenlerin, bu yolda karşılaşabilecekleri zorluklar veya eksiklikler karşısında Allah'ın affına mazhar olacakları vurgulanır."}]},{"word":"رَّحِيمًا","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Çok merhametli, acıyan ve lütufkar olan.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Rahîm, 'rahmet' kökünden gelir ve Allah'ın kullarına karşı olan sürekli ve özel merhametini ifade eder. Ayetteki 'Rahîm' ismi, Allah'ın hicret edenlere karşı özel bir lütuf ve şefkatle muamele edeceğini, onların çabalarını karşılıksız bırakmayacağını ve onlara ahirette de merhamet edeceğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet, Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biridir ve O'nun yaratılmışlara karşı olan şefkatini, lütfunu ve ihsanını ifade eder. 'Rahîm' ismi, bu merhametin sürekli ve özel tecellisini vurgular. Hicret edenlere yönelik bu sıfatın zikredilmesi, Allah'ın onlara olan özel ilgisini ve mükafatlandırma vaadini pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","tevekkul","ahiret-mukafat","olum","af-hosgoru"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"يُهَاجِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"هَاجَرَ","form":"Mufâale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"İsm-i şartın fiili olduğu için meczûm","gloss":"hicret ederse"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolu"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":6,"surface":"يَجِدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"İsm-i şartın cevabı olduğu için meczûm","gloss":"bulur"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzünde"},{"position":9,"surface":"مُرَٰغَمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-غ-م","rootLatin":"r-gh-m","lemma":"مُرَاغَم","form":"Mufâale","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bereketli yer"},{"position":10,"surface":"كَثِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"çok"},{"position":11,"surface":"وَسَعَةًۭ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"سَعَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-س-ع","rootLatin":"w-s-ʿ","lemma":"سَعَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"genişlik"},{"position":12,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":13,"surface":"يَخْرُجْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"خَرَجَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"İsm-i şartın fiili olduğu için meczûm","gloss":"çıkarsa"},{"position":14,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":15,"surface":"بَيْتِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"evinden"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun"},{"position":16,"surface":"مُهَاجِرًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"مُهَاجِر","form":"Mufâale","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"hicret ederek"},{"position":17,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":19,"surface":"وَرَسُولِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"رَسُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"Resulü'ne"},{"position":19,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun"},{"position":20,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":21,"surface":"يُدْرِكْهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ر-ك","rootLatin":"d-r-k","lemma":"أَدْرَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki meczûm fiile atfedildiği için meczûm","gloss":"ona ulaşır"},{"position":21,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":22,"surface":"ٱلْمَوْتُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ölüm"},{"position":23,"surface":"فَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cevap","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":23,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":24,"surface":"وَقَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ق-ع","rootLatin":"w-q-ʿ","lemma":"وَقَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"düşer"},{"position":25,"surface":"أَجْرُهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ج-ر","rootLatin":"a-j-r","lemma":"أَجْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ecri"},{"position":25,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun"},{"position":26,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":27,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":28,"surface":"وَكَانَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":28,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":29,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":30,"surface":"غَفُورًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"çok bağışlayıcı"},{"position":31,"surface":"رَّحِيمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"çok merhametli"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/100*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4 /100*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4 /100*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4 /100*
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4 /100*