# Nisâ Sûresi, 103. Âyet (4:103)

> فَإِذَا قَضَيْتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ قِيَـٰمًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمْ ۚ فَإِذَا ٱطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ ۚ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتْ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ كِتَـٰبًا مَّوْقُوتًا

*Fe-iżâ kadaytumu-ssalâte feżkurû(A)llâhe kiyâmen veku'ûden ve'alâ cunûbikum(c) fe-iżâ-tme/nentum feekîmû-ssalâ(te)(c) inne-ssalâte kânet ‘alâ-lmu/minîne kitâben mevkûtâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Namazı kıldınız mı, gerek ayakta, gerek otururken ve gerek yan yatarak hep Allah'ı anın. Güvene kavuştunuz mu namazı tam olarak kılın. Çünkü namaz, mü'minlere belirli vakitlere bağlı olarak farz kılınmıştır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/103

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 103. ayet, namazın savaş veya korku anında dahi terk edilmemesi gerektiğini, ancak eda şeklinin değişebileceğini vurgular. Ayet, namazın belirli vakitlerde müminler üzerine farz kılındığını ve Allah'ı anmanın sürekli bir ibadet olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"قَضَيْتُمُ","root":"ق ض ي","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Namazı eda etmek, tamamlamak, bitirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kada (قضاء) kelimesi, bir işi tamamlamak, bitirmek, hükmetmek ve yerine getirmek gibi anlamlara gelir. Ayetteki 'قضيتم الصلاة' ifadesi, namazı eda edip bitirmek, yani kılmak anlamındadır. Bu, namazın farzının yerine getirilmesi ve tamamlanmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kada (قضاء) fiili, burada 'eda etmek' ve 'bitirmek' manasındadır. Namazın tamamlanması, yani kılınması kastedilmektedir. Savaş durumunda dahi namazın terkedilmeyip, imkanlar dahilinde eda edilmesi gerektiğine işaret eder."}]},{"word":"ٱذْكُرُوا۟","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Allah'ı anmak, hatırlamak, zikretmek ve O'nu dilde ve kalpte hazır tutmaktır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr (ذكر), hatırlamak, anmak ve dile getirmek demektir. Ayetteki 'اذكروا الله' ifadesi, namazın dışında da Allah'ı sürekli olarak, farklı hallerde (ayakta, oturarak, yan yatarak) anmanın önemini vurgular. Bu, kalbin ve dilin Allah ile meşgul olmasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zikr (ذكر) kavramı, Kur'an'da sadece hatırlamak değil, aynı zamanda Allah'ın varlığını, kudretini ve emirlerini sürekli olarak bilincinde tutmak anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, savaş gibi zorlu durumlarda bile Allah'a olan bağlılığın ve O'nu anmanın devamlılığını ifade eder."}]},{"word":"ٱطْمَأْنَنتُمْ","root":"ط م ن","rootLatin":"t-m-n","meaning":"Emniyete kavuşmak, güven içinde olmak, kalbin sükûnete ermesi ve korkunun geçmesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İtmi'nan (اطمئنان), kalbin sükûnete ermesi, korkunun ve endişenin gitmesi, güven ve huzur bulmasıdır. Ayetteki 'إذا اطمأننتم' ifadesi, savaş veya tehlike durumunun sona erip, emniyet ve huzurun geri gelmesi halini anlatır. Bu durumda namazın tam ve eksiksiz kılınması emredilir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İtmi'nan (اطمئنان), bir şeyin yerleşmesi, sabitlenmesi ve kalbin rahatlamasıdır. Bu ayette, korku namazı kılındıktan sonra tehlikenin geçmesi ve normal şartlara dönülmesi durumunu ifade eder. Bu durumda namazın asıl şekliyle ikame edilmesi gerekir."}]},{"word":"فَأَقِيمُوا۟","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Namazı dosdoğru kılmak, hakkını vererek eda etmek ve şartlarına uygun olarak yerine getirmektir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İkame (إقامة) kelimesi, bir şeyi dosdoğru yapmak, hakkını vererek yerine getirmek anlamındadır. 'أقيموا الصلاة' ifadesi, namazı sadece kılmak değil, aynı zamanda rükünlerine, şartlarına ve adabına riayet ederek, tam bir huşu içinde eda etmek demektir. Emniyet hali geldiğinde namazın bu şekilde kılınması emredilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'ikametü's-salât' (namazı ikame etmek) ifadesi, namazı sadece şeklen yerine getirmekten öte, onun ruhuna uygun, huşu içinde, vaktinde ve tüm şartlarına riayet ederek kılmayı ifade eder. Bu ayette, tehlike geçtikten sonra namazın bu tam ve kâmil haliyle eda edilmesi gerektiği vurgulanır."}]},{"word":"كِتَـٰبًا","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazılı bir hüküm, farz kılınmış bir emir veya kesinleşmiş bir yükümlülüktür.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kitab (كتاب) kelimesi, Kur'an'da 'yazılı hüküm', 'farz' ve 'kesinleşmiş emir' anlamlarında kullanılır. Ayetteki 'كتابا موقوتا' ifadesi, namazın müminler üzerine belirli vakitlerde farz kılınmış, kesinleşmiş bir yükümlülük olduğunu belirtir. Bu, namazın önemini ve bağlayıcılığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kitab (كتاب) kavramı, Kur'an'da ilahi bir buyruk, değişmez bir yasa veya kesinleşmiş bir hüküm anlamını taşır. Namazın 'kitaben mevquten' olması, onun Allah tarafından belirlenmiş, zamanı ve şekli belli olan, müminler için kaçınılmaz bir görev olduğunu ifade eder."}]},{"word":"مَّوْقُوتًا","root":"و ق ت","rootLatin":"v-k-t","meaning":"Belirli vakitlere bağlanmış, zamanı tayin edilmiş ve süresi belirlenmiş bir şeydir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vakt (وقت) kelimesi, bir işin veya olayın gerçekleşmesi için belirlenmiş zaman dilimini ifade eder. 'موقوتا' ise, zamanı tayin edilmiş, belirli vakitlere bağlanmış demektir. Bu ayette namazın, müminler üzerine belirli vakitlerde (sabah, öğle, ikindi, akşam, yatsı) farz kılındığını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mevkut (موقوت), vakti belirlenmiş, zamanı tayin edilmiş demektir. Namazın 'kitaben mevquten' olması, onun rastgele değil, belirli zaman dilimleri içinde eda edilmesi gereken bir ibadet olduğunu gösterir. Bu, namazın disiplinini ve düzenini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["namaz","zikir","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"قَضَيْتُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-ḍ-y","lemma":"قَضَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldınız","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ل-و","rootLatin":"ṣ-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"namazı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"ٱذْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"anın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"قِيَـٰمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَام","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ayakta iken","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"قُعُودًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ع-د","rootLatin":"q-ʿ-d","lemma":"قُعُود","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"otururken","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"جُنُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ب","rootLatin":"j-n-b","lemma":"جَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yanlarınız","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"ٱطْمَأْنَنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-م-ا-ن","rootLatin":"ṭ-m-ʾ-n","lemma":"اِطْمَأَنَّ","form":"İf'ilâl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"emniyete kavuştunuz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"أَقِيمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"أَقَامَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kılın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":13,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ل-و","rootLatin":"ṣ-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"namazı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":14,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":15,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ل-و","rootLatin":"ṣ-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"namaz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":16,"surface":"كَانَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":18,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müminlere","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":19,"surface":"كِتَـٰبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yazılı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":20,"surface":"مَّوْقُوتًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"و-ق-ت","rootLatin":"w-q-t","lemma":"مَوْقُوت","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"belirli vakitli","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fe-iżâ "},{"position":2,"translit":"kadaytumu"},{"position":3,"translit":"ssalâte "},{"position":4,"translit":"feżkurû"},{"position":5,"translit":"(A)llâhe "},{"position":6,"translit":"kiyâmen "},{"position":7,"translit":"veku'ûden "},{"position":8,"translit":"ve'alâ "},{"position":9,"translit":"cunûbikum(c) "},{"position":10,"translit":"fe-iżâ"},{"position":11,"translit":"tme/nentum "},{"position":12,"translit":"feekîmû"},{"position":13,"translit":"ssalâ(te)(c) "},{"position":14,"translit":"inne"},{"position":15,"translit":"ssalâte "},{"position":16,"translit":"kânet "},{"position":17,"translit":"‘alâ"},{"position":18,"translit":"lmu/minîne "},{"position":19,"translit":"kitâben "},{"position":20,"translit":"mevkûtâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Salât (Namaz)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan · *4/103*
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan · *4/103*
- **Ahadiyyet** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Salât (Namaz) — İspanyolca** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/103*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *4/103*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *4/103*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *4/103*