# Nisâ Sûresi, 104. Âyet (4:104)

> وَلَا تَهِنُوا۟ فِى ٱبْتِغَآءِ ٱلْقَوْمِ ۖ إِن تَكُونُوا۟ تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ ۖ وَتَرْجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

*Velâ tehinû fî-btiġâ-i-lkavm(i)(s) in tekûnû te/lemûne fe-innehum ye/lemûne kemâ te/lemûn(e)(c) vetercûne mina(A)llâhi mâ lâ yercûn(e)(k) vekâna(A)llâhu ‘alîmen hakîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Düşman topluluğunu izlemekte gevşeklik göstermeyin. Eğer siz acı duyuyorsanız, kuşkusuz onlar da sizin acı duyduğunuz gibi acı duyuyorlar. Üstelik siz Allah'tan onların ümit edemeyecekleri şeyleri umuyorsunuz. Allah, hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/104

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ Suresi 104. ayet, müminlere düşman karşısında gevşeklik göstermemeleri gerektiğini öğütlerken, ortak acı çekme deneyimini ve müminlerin Allah'tan umdukları özel karşılığı vurgular. Ayet, savaş psikolojisi, sabır ve ilahi yardım beklentisi gibi temel kavramlar etrafında döner.","keyConcepts":[{"word":"تَهِنُوا۟","root":"و ه ن","rootLatin":"v-h-n","meaning":"Gevşeklik göstermek, zayıflamak, güçsüzleşmek anlamındadır ve ayette düşman karşısında direnişi sürdürme emrini pekiştirir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-h-n kökünden türeyen 'vehen' kelimesi, bedensel veya ruhsal zayıflığı ifade eder. Ayetteki 'lâ tehinu' emri, düşmanla mücadelede azmin ve kararlılığın kaybedilmemesi gerektiğini, yani gevşeklik gösterilmemesini vurgular. (el-Müfredât, s. 869)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'lâ tehinu' ifadesini 'gevşemeyin, zayıflamayın' şeklinde açıklar. Bu, savaş durumunda düşmana karşı gösterilmesi gereken metaneti ve sebatı mecazi olarak ifade eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 136)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'v-h-n' kökünün genellikle inanç zayıflığı veya mücadele azminin kaybı bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, müminlerin düşman karşısında fiziksel veya moral olarak zayıflamamaları gerektiği vurgulanır, bu da onların imanlarının bir gereğidir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 220)"}]},{"word":"ٱبْتِغَآءِ","root":"ب غ ى","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Aramak, istemek, peşine düşmek anlamındadır ve ayette düşmanı takip etme ve kovalamadaki kararlılığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"B-ğ-y kökü, bir şeyi aramak, talep etmek veya peşine düşmek anlamlarına gelir. 'İbtiğâ' masdarı, bu ayette düşmanı takip etme, onu arama ve ona ulaşma çabasını ifade eder. (el-Müfredât, s. 120)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ibtigâ' kelimesinin bir şeyi elde etmek için gösterilen çabayı ve gayreti ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, düşmanı kovalamak ve onlara üstün gelmek için gösterilen azimli takibi anlatır. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 105)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ibtigâ'nın Kur'an'da genellikle bir hedefe ulaşmak için gösterilen ciddi ve sürekli çabayı ifade ettiğini vurgular. Bu ayette, düşmanın peşini bırakmama ve onları yenme arzusunu yansıtır. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 187)"}]},{"word":"تَأْلَمُونَ","root":"أ ل م","rootLatin":"e-l-m","meaning":"Acı çekmek, elem duymak anlamındadır ve ayette hem müminlerin hem de düşmanların yaşadığı ortak zorluğu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"E-l-m kökü, bedensel veya ruhsal acıyı, elemi ifade eder. Ayette, müminlerin savaşta çektikleri acının, düşmanların da çektiği acıya benzer olduğunu belirtmek için kullanılır, bu da müminlere moral verir. (el-Müfredât, s. 55)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'te'lemûne' fiilinin, savaşın getirdiği zorluklar ve yaralanmalar nedeniyle hissedilen fiziksel ve psikolojik acıyı ifade ettiğini açıklar. Ayet, bu acının düşmanlar için de geçerli olduğunu vurgulayarak müminleri teselli eder. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 120)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'elem' kavramının sadece fiziksel acıyı değil, aynı zamanda sıkıntı, keder ve zorluk gibi geniş bir yelpazeyi kapsadığını belirtir. Bu ayette, savaşın her iki tarafa da getirdiği ortak zorluk ve acı deneyimini ifade eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 150)"}]},{"word":"تَرْجُونَ","root":"ر ج و","rootLatin":"r-c-v","meaning":"Ummak, beklemek, dilemek anlamındadır ve ayette müminlerin Allah'tan bekledikleri özel lütfu ve yardımı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"R-c-v kökü, bir şeyin gerçekleşmesini ummak, beklemek anlamına gelir. Ayetteki 'tercûne' fiili, müminlerin Allah'tan zafer, yardım ve ahiret mükafatı gibi düşmanların ummadığı şeyleri beklediklerini ifade eder. (el-Müfredât, s. 340)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'recâ'nın, bir şeyin olmasını istemekle birlikte, onun gerçekleşeceğine dair bir beklenti içinde olmayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, müminlerin Allah'ın vaatlerine olan güvenlerini ve bu vaatlerin gerçekleşeceğine dair umutlarını vurgular. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 100)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'recâ'nın, istenilen bir şeyin elde edileceğine dair kalpteki bir beklenti olduğunu açıklar. Ayette, müminlerin Allah'tan gelen ilahi yardım ve zafer beklentisi ile düşmanların bu tür bir beklentiden yoksun oluşu arasındaki farkı ortaya koyar. (el-Külliyyât, s. 480)"}]},{"word":"عَلِيمًا","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Her şeyi bilen, ilim sahibi anlamındadır ve Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"A-l-m kökü, bilmek, bilgi sahibi olmak anlamına gelir. 'Alîm' ismi, Allah'ın her şeyi, gizliyi ve açığı, geçmişi ve geleceği kuşatan sonsuz ilmini ifade eder. Bu ayette, Allah'ın müminlerin durumunu ve düşmanların halini bildiğini vurgular. (el-Müfredât, s. 580)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Alîm' isminin, Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bildiğini, hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığını ifade ettiğini belirtir. Ayette, müminlerin yaşadığı zorlukların ve umutlarının Allah tarafından bilindiğini gösterir. (el-Külliyyât, s. 650)"}]},{"word":"حَكِيمًا","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hikmet sahibi, hüküm veren, her işi yerli yerinde yapan anlamındadır ve Allah'ın mutlak hikmetini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-k-m kökü, hükmetmek, hikmet sahibi olmak, bir şeyi sağlam ve yerli yerinde yapmak anlamlarına gelir. 'Hakîm' ismi, Allah'ın her şeyi en doğru ve en uygun şekilde yarattığını, her hükmünün ve fiilinin bir hikmete dayandığını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın müminlere verdiği emirlerin ve onların durumunu bilmesinin hikmetli bir sebebi olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 250)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Hakîm' isminin, Allah'ın işlerini sağlam ve kusursuz yaptığını, her şeyin bir düzen ve hikmet üzere olduğunu gösterdiğini belirtir. Ayette, müminlerin yaşadığı zorlukların ve Allah'tan umdukları şeylerin, Allah'ın sonsuz hikmeti dahilinde olduğunu ifade eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 300)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","sabir","tevekkul","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, -me"},{"position":2,"surface":"تَهِنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ه-ن","rootLatin":"w-h-n","lemma":"وَهَنَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"gevşeklik göstermeyin"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde, -de"},{"position":4,"surface":"ٱبْتِغَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"اِبْتِغَاء","form":"İfti'âl","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"aramak, peşinde olmak"},{"position":5,"surface":"ٱلْقَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kavim, millet"},{"position":6,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":7,"surface":"تَكُونُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"olursanız"},{"position":8,"surface":"تَأْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ل-م","rootLatin":"a-l-m","lemma":"أَلِمَ","form":"Fe'ile","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"acı çekiyorsunuz"},{"position":9,"surface":"فَإِنَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Te'kid + Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde şüphesiz onlar"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i te'kid olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"يَأْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ل-م","rootLatin":"a-l-m","lemma":"أَلِمَ","form":"Fe'ile","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"acı çekiyorlar"},{"position":11,"surface":"كَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih + Harf-i Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":12,"surface":"تَأْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ل-م","rootLatin":"a-l-m","lemma":"أَلِمَ","form":"Fe'ile","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"acı çekiyorsunuz"},{"position":13,"surface":"وَتَرْجُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-و","rootLatin":"r-j-w","lemma":"رَجَا","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bekliyorsunuz"},{"position":14,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":16,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şey"},{"position":17,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":18,"surface":"يَرْجُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-و","rootLatin":"r-j-w","lemma":"رَجَا","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"beklemiyorlar"},{"position":19,"surface":"وَكَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":21,"surface":"عَلِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bilen"},{"position":22,"surface":"حَكِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ikinci haberi veya sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"hikmet sahibi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/104*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/104*