# Nisâ Sûresi, 12. Âyet (4:12)

> ۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ ۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم ۚ مِّنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ ۗ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَـٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ ۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَىٰ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّ ۚ وَصِيَّةً مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ

*Velekum nisfu mâ terake ezvâcukum in lem yekun lehunne veled(un)(c) fe-in kâne lehunne veledun felekumu-rrubu'u mimmâ terakn(e)(c) min ba'di vasiyyetin yûsîne bihâ ev deyn(in)(c) velehunne-rrubu'u mimmâ teraktum in lem yekun lekum veled(un)(k) fe-in kâne lekum veledun felehunne-śśumunu mimmâ teraktum(c) min ba'di vasiyyetin tûsûne bihâ ev deyn(in)(k) ve-in kâne raculun yûraśu kelâleten evi-mraetun velehu eḣun ev uḣtun felikulli vâhidin minhumâ-ssudus(u)(c) fe-in kânû ekśera min żâlike fehum şurakâu fî-śśuluś(i)(c) min ba'di vasiyyetin yûsâ bihâ ev deynin ġayra mudâr(rin)(c) vasiyyeten mina(A)llâh(i)(k) va(A)llâhu ‘alîmun halîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Eğer çocukları yoksa, karılarınızın geriye bıraktıklarının yarısı sizindir. Eğer çocukları varsa, bıraktıklarının dörtte biri sizindir. (Bu paylaştırma, ölen karılarınızın) yaptıkları vasiyetlerin yerine getirilmesi, yahut borçlarının ödenmesinden sonradır. Eğer sizin çocuğunuz yoksa, bıraktığınızın dörtte biri onlarındır. Eğer çocuğunuz varsa, bıraktığınızın sekizde biri onlarındır. (Yine bu paylaştırma) yaptığınız vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borçlarınızın ödenmesinden sonradır. Eğer kendisine varis olunan bir erkek veya bir kadının evladı ve babası olmaz ve bir erkek veya bir kız kardeşi bulunursa, ona altıda bir düşer. Eğer (kardeşler) birden fazla olurlarsa, üçte birde ortaktırlar. (Bu paylaştırma varislere) zarar vermeksizin yapılan vasiyetin yerine getirilmesinden, yahut borcun ödenmesinden sonra yapılır. (Bütün bunlar) Allah'ın emridir. Allah, hakkıyla bilendir, halimdir (hemen cezalandırmaz, mühlet verir.)

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ Suresi'nin 12. ayeti, miras hukukunun temel prensiplerini, özellikle eşler ve kelâle mirasçıları arasındaki paylaşımları detaylandırır. Ayet, vasiyet ve borçların miras taksiminden önceki önceliğini vurgulayarak, adaletli bir paylaşım mekanizması sunar.","keyConcepts":[{"word":"نِصْفُ","root":"ن ص ف","rootLatin":"n-s-f","meaning":"Bir şeyin tam yarısı, eşit olarak ikiye bölünmüş kısmı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nıfs (نصف), bir şeyin iki eşit parçasından biridir. Ayette, eşlerin çocukları olmadığında, vefat eden eşin bıraktığı malın yarısının diğer eşe ait olacağını ifade eder. Bu, miras paylaşımında belirlenmiş kesin bir orandır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nıfs (نصف), bir bütünün iki eşit parçaya ayrılmasıyla oluşan her bir parçadır. Ayetteki kullanımı, miras hukukunda belirli bir payın, yani malın yarısının, belirli şartlar altında mirasçıya intikal edeceğini gösterir."}]},{"word":"تَرَكَ","root":"ت ر ك","rootLatin":"t-r-k","meaning":"Bir şeyi geride bırakmak, vefat ettikten sonra mal veya mülk bırakmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Terake (ترك), bir kimsenin vefatından sonra geride bıraktığı mal ve mülkü ifade eder. Ayette, ölen eşlerin bıraktığı mirasın paylaşımından bahsedilirken bu fiil kullanılmıştır, mirasın kaynağını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Terake (ترك) fiili, mecazi olarak bir şeyin geride bırakılması, terk edilmesi anlamına gelir. Miras bağlamında ise, ölen kişinin ardında bıraktığı mal varlığına işaret eder ve bu malın mirasçılar arasında taksim edileceğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'terk' kavramının Kur'an'da genellikle bir şeyden vazgeçme veya geride bırakma anlamında kullanıldığını belirtir. Miras ayetlerinde ise, ölen kişinin dünyevi varlıklarını geride bırakması ve bunların mirasçılara intikal etmesi durumunu ifade eder."}]},{"word":"وَلَدٌ","root":"و ل د","rootLatin":"w-l-d","meaning":"Çocuk, evlat; ister erkek ister kız olsun, soyu devam ettiren nesil.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Veled (ولد), hem erkek hem de kız çocukları kapsayan genel bir isimdir. Ayette, eşlerin miras paylarının çocuklarının olup olmamasına göre değiştiğini belirtmek için kullanılmıştır, miras hukukunda çocuk sahibi olmanın önemini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Veled (ولد), doğan her şeyi ifade eder, ancak Kur'an'da genellikle insan çocukları için kullanılır. Bu ayette, miras paylarının belirlenmesinde kilit bir faktör olarak, ölen kişinin neslini temsil eden çocukları ifade eder."}]},{"word":"وَصِيَّةٍ","root":"و ص ي","rootLatin":"w-s-y","meaning":"Vasiyet, bir kimsenin ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği emir veya talimat.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Vasiyet (وصية), bir kişinin ölümünden sonra malının veya işlerinin nasıl idare edileceğine dair yaptığı tavsiye veya emirdir. Ayette, mirasın taksiminden önce vasiyetin yerine getirilmesi gerektiği belirtilerek, vasiyetin miras hukukundaki önceliği vurgulanır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Vasiyet (وصية), bir kimsenin ölümünden sonra geçerli olmak üzere yaptığı bağış veya talimattır. Ayette, mirasın paylaştırılmasından önce vasiyetin yerine getirilmesi şartı, İslam hukukunda vasiyetin bağlayıcılığını ve önceliğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, vasiyet kavramının Kur'an'da hem Allah'ın emirleri hem de insanların ölüm sonrası düzenlemeleri için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, mirasın dağıtımından önce ölen kişinin son arzularının (vasiyetinin) yerine getirilmesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"دَيْنٍ","root":"د ي ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"Borç, bir kimsenin başkasına ödemekle yükümlü olduğu mali sorumluluk.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Deyn (دين), bir kimsenin zimmetinde olan ve ödenmesi gereken mali yükümlülüktür. Ayette, mirasın taksiminden önce vasiyet gibi borçların da ödenmesi gerektiği belirtilerek, borçların miras hukukundaki önceliği vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Deyn (دين), bir kimsenin başkasına karşı olan mali sorumluluğudur. Ayetteki kullanımı, mirasın paylaştırılmasından önce ölen kişinin borçlarının ödenmesinin zorunluluğunu ifade eder, bu da mirasçıların haklarından önce gelir."}]},{"word":"كَلَالَةً","root":"ك ل ل","rootLatin":"k-l-l","meaning":"Kelâle, miras bırakanın çocuğu ve babası olmayan kimse; yani ne usulü ne de fürûu olan kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kelâle (كلالة), miras bırakanın ne çocuğu ne de babası olması durumudur. Bu durumda miras, yan kollardan (kardeşler, amcalar vb.) mirasçılara intikal eder. Ayette, bu özel miras durumunun hükmü açıklanmaktadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kelâle (كلالة), bir kişinin soy ağacının uç noktası, yani ne yukarıdan (baba) ne de aşağıdan (çocuk) bir mirasçısının olmaması halidir. Ayette, bu durumdaki mirasın nasıl paylaştırılacağı belirtilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kelâle (كلالة), bir kimsenin ne asıl (baba, dede) ne de fer' (çocuk, torun) mirasçısının bulunmaması durumudur. Bu durumda miras, kardeşler gibi haşiye (yan) mirasçılara geçer. Ayet, bu özel miras durumunun hükümlerini detaylandırır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*