# Nisâ Sûresi, 125. Âyet (4:125)

> وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَٱتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفًا ۗ وَٱتَّخَذَ ٱللَّهُ إِبْرَٰهِيمَ خَلِيلًا

*Vemen ahsenu dînen mimmen esleme vechehu li(A)llâhi vehuve muhsinun vettebe'a millete ibrâhîme hanîfâ(en)(k) vetteḣaża(A)llâhu ibrâhîme ḣalîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kimin dini, iyilik yaparak kendini Allah'a teslim eden ve hakka yönelen İbrahim'in dinine tabi olan kimsenin dininden daha güzeldir? Allah, İbrahim'i dost edindi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/125

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 125. ayet, dinin özünü, Allah'a tam teslimiyet, ihsan ve İbrahim'in Hanif dinine uymak olarak tanımlar. Ayet, bu nitelikleri taşıyan kişinin din bakımından en üstün olduğunu vurgularken, İbrahim'in Allah tarafından 'Halil' edinilmesini de bu teslimiyetin bir nişanesi olarak sunar.","keyConcepts":[{"word":"أَحْسَنُ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Bu bağlamda 'en güzel' veya 'en iyi' anlamında olup, dinin niteliğini üstünlük açısından değerlendirir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-s-n kökü, bir şeyin hem zatı hem de sıfatları itibarıyla güzel ve iyi olması anlamına gelir. Ayetteki 'ahsenü' kelimesi, 'dinen daha güzel, daha iyi' anlamında olup, kişinin Allah'a teslimiyetinin ve ihsanının dinin en üstün mertebesi olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hüsn, bir şeyin kemal ve güzellik vasfını ifade eder. 'Ahsenü' ise tafdil (üstünlük) kalıbında gelerek, dinin en güzel ve en mükemmel halini, yani Allah'a tam teslimiyet ve ihsan ile yaşanmasını vurgular."}]},{"word":"أَسْلَمَ","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Kendini tamamen Allah'a teslim etmek, boyun eğmek ve O'nun iradesine bırakmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İslam, kişinin kendini Allah'a teslim etmesi, O'nun emirlerine boyun eğmesidir. Ayetteki 'esleme vechehû lillâhi' ifadesi, kişinin tüm varlığıyla, içtenlikle ve samimiyetle Allah'a yönelmesini, O'na teslim olmasını anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"S-l-m kökünden türeyen 'esleme', mecazi olarak 'yüzünü Allah'a çevirmek', yani tüm benliğiyle O'na yönelmek ve teslim olmak demektir. Bu, sadece dışsal bir eylem değil, aynı zamanda kalbi bir yönelişi de ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İslam kavramı, Kur'an'da 'Allah'a teslimiyet' anlamında merkezi bir yer tutar. Bu teslimiyet, kişinin kendi iradesini Allah'ın iradesine tabi kılması, O'nun hükümlerine boyun eğmesi ve O'na güvenmesidir. Ayetteki kullanımı, bu teslimiyetin dinin en temel ve üstün vasfı olduğunu gösterir."}]},{"word":"مُحْسِنٌ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"İyilik yapan, güzel davranan, amellerini en güzel şekilde yerine getiren kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhsan, bir fiili güzel yapmak, onu en iyi şekilde yerine getirmektir. 'Muhsin', bu vasfa sahip olan kişidir. Ayetteki 've hüve muhsinün' ifadesi, Allah'a teslimiyetin sadece bir inanç beyanı olmadığını, aynı zamanda amelleri en güzel şekilde icra etmeyi de gerektirdiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Muhsin, yaptığı işi en iyi şekilde yapan, Allah'ı görüyormuşçasına ibadet eden ve insanlara karşı iyilikle muamele eden kişidir. Ayetteki 'muhsin' kelimesi, teslimiyetin pratik hayattaki yansıması olarak, kişinin hem Allah'a karşı hem de yaratılmışlara karşı sorumluluklarını en güzel şekilde yerine getirmesini ifade eder."}]},{"word":"مِلَّةَ","root":"م ل ل","rootLatin":"m-l-l","meaning":"Din, şeriat, yol veya inanç sistemi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Millet, bir peygamberin getirdiği din ve şeriat anlamına gelir. Ayetteki 'millete İbrâhîme' ifadesi, Hz. İbrahim'in tebliğ ettiği, tevhid inancına dayalı, şirkten arınmış dini yolu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Millet, bir peygamberin ümmetine koyduğu şeriat ve din demektir. Nisâ 125'teki kullanımı, Hz. İbrahim'in dininin, yani Hanifliğin, Allah'a teslimiyet ve ihsan ile birlikte takip edilmesi gereken doğru yol olduğunu belirtir."}]},{"word":"حَنِيفًا","root":"ح ن ف","rootLatin":"h-n-f","meaning":"Doğru yola yönelen, batıldan uzaklaşan, tevhid inancına sahip olan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hanif, batıl dinlerden yüz çevirip hak dine yönelen kişidir. Hz. İbrahim'in 'Hanif' olarak nitelendirilmesi, onun şirkten tamamen uzak, sadece Allah'a yönelen bir tevhid inancına sahip olduğunu gösterir. Ayetteki 'hanîfen' kelimesi, İbrahim'in dinine uymanın bu saf tevhid inancını benimsemek anlamına geldiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hanif, eğrilikten doğruya, sapkınlıktan hakka yönelen demektir. Hz. İbrahim'in Hanifliği, onun putperestlikten ve diğer batıl inançlardan yüz çevirerek tek Allah'a iman etmesini ifade eder. Bu ayette, İbrahim'in dinine uyanların da aynı şekilde tevhide yönelmesi gerektiği belirtilir."}]},{"word":"خَلِيلًا","root":"خ ل ل","rootLatin":"h-l-l","meaning":"Dost, samimi arkadaş, sevgi ve muhabbeti en üst düzeyde olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halil, sevgi ve dostluğun en üst derecesidir; öyle ki, sevilenin sevilene nüfuz etmesi ve onunla bütünleşmesi anlamına gelir. Allah'ın İbrahim'i 'Halil' edinmesi, O'nun İbrahim'e olan özel sevgisini, yakınlığını ve İbrahim'in de Allah'a olan tam teslimiyetini ve muhabbetini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hullet, sevginin kalbin derinliklerine işlemesi, araya hiçbir boşluğun girmemesi halidir. Allah'ın İbrahim'i Halil edinmesi, İbrahim'in kalbinde Allah'tan başka hiçbir şeye yer vermemesi, tüm sevgisini ve bağlılığını Allah'a tahsis etmesi sebebiyle ona bahşedilen özel bir makamdır. Ayet, bu dostluğun İbrahim'in teslimiyet ve ihsanının bir sonucu olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","iman","ihlas","kissa-ibrahim"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"أَحْسَنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَن","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha iyi"},{"position":3,"surface":"دِينًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"din bakımından"},{"position":4,"surface":"مِّمَّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"kimse"},{"position":5,"surface":"أَسْلَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"أَسْلَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"teslim etti"},{"position":6,"surface":"وَجْهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yüzünü"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Hâl harfi olduğu için mebnî","gloss":"iken"},{"position":8,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"o"},{"position":9,"surface":"مُحْسِنٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"مُحْسِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"iyilik eden"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱتَّبَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"ٱتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"uydu"},{"position":11,"surface":"مِلَّةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ل","rootLatin":"m-l-l","lemma":"مِلَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dinine"},{"position":12,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için fetha ile mecrûr (gayr-ı munsarıf)","gloss":"İbrahim'in"},{"position":13,"surface":"حَنِيفًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ن-ف","rootLatin":"h-n-f","lemma":"حَنِيف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"hakka yönelmiş olarak"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"ٱتَّخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"ٱتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"edindi"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":16,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"İbrahim'i"},{"position":17,"surface":"خَلِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ل-ل","rootLatin":"kh-l-l","lemma":"خَلِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dost"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisâ sûresi 125. Âyette*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisâ sûresi 125. Âyette*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *4/125*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **Muhammed Sûresi** · *4/125*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/125*