# Nisâ Sûresi, 15. Âyet (4:15)

> وَٱلَّـٰتِى يَأْتِينَ ٱلْفَـٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمْ فَٱسْتَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِّنكُمْ ۖ فَإِن شَهِدُوا۟ فَأَمْسِكُوهُنَّ فِى ٱلْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا

*Vellâtî ye/tîne-lfâhişete min nisâ-ikum festeşhidû ‘aleyhinne erbe'aten minkum(s) fe-in şehidû feemsikûhunne fî-lbuyûti hattâ yeteveffâhunne-lmevtu ev yec'ala(A)llâhu lehunne sebîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kadınlarınızdan fuhuş (zina) yapanlara karşı içinizden dört şahit getirin. Eğer onlar şahitlik ederlerse, o kadınları ölüm alıp götürünceye veya Allah onlar hakkında bir yol açıncaya kadar kendilerini evlerde tutun (dışarı çıkarmayın).

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 15. ayet, zina fiilini işleyen kadınlara yönelik hukuki ve sosyal tedbirleri ele almaktadır. Ayet, şahitlik, hapis ve Allah'ın belirleyeceği bir yol gibi kavramlar üzerinden bu fiilin ciddiyetini ve toplumsal düzenin korunmasını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْفَـٰحِشَةَ","root":"ف-ح-ش","rootLatin":"f-h-ş","meaning":"Bu ayette zina fiilini ifade eden, çirkin ve aşırı kötü bir eylemdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fahş (فحش) kelimesi, haddi aşan, çirkin ve kötü olan her şeyi ifade eder. Kur'an'da genellikle zina gibi büyük günahlar için kullanılır. Bu ayette de kadınların işlediği çirkin ve aşırı kötü fiil olan zinayı belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fahişe (فاحشة), Kur'an'da genellikle 'zina' anlamında mecazi olarak kullanılır. Ayetteki 'yektîne' (işleyenler) fiiliyle birlikte, bu fiilin toplum nezdindeki çirkinliğini ve kabul edilemezliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fahişe' kavramının Kur'an'da sadece cinsel ahlaksızlığı değil, aynı zamanda toplumsal düzeni bozan her türlü aşırı ve çirkin davranışı kapsadığını belirtir. Ancak bu ayetteki bağlam, özellikle cinsel ahlaksızlık olan zinayı işaret eder."}]},{"word":"فَٱسْتَشْهِدُوا۟","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Zina fiilini ispatlamak için şahit getirme emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehâdet (شهادة), bir şeyi gözlemleyerek veya bilerek haber vermektir. 'İsteşhidû' (استشهدوا) ise şahit talep etmek, şahit getirmek anlamına gelir. Ayette, zina fiilinin ispatı için dört şahit getirilmesi emredilerek hukuki bir prosedür belirlenir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İsteşhâd (استشهاد) fiili, bir konuda delil olarak şahit istemek ve onları hazır bulundurmak demektir. Bu ayette, zina gibi ağır bir suçun ispatı için şahitliğin ne kadar önemli olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ş-h-d' kökünün Kur'an'da hem tanıklık etme hem de bir olaya şahit olma anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'İsteşhidû' formu ise, bir olayın doğruluğunu teyit etmek için başkalarından şahitlik talep etme eylemini vurgular."}]},{"word":"فَأَمْسِكُوهُنَّ","root":"م-س-ك","rootLatin":"m-s-k","meaning":"Şahitlik sabit olduktan sonra kadınları evlerde hapsetme emrini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İmsâk (إمساك), bir şeyi tutmak, alıkoymak ve hapsetmek anlamına gelir. Ayetteki 'feemsikûhunne fi'l-buyût' ifadesi, zina eden kadınların cezası olarak ev hapsine alınmasını emreder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Meseke (مسك) fiili, bir şeyi sıkıca tutmak, bırakmamak demektir. Bu ayette ise, kadınların evden çıkmalarına engel olmak, onları evde tutmak anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İmsâk, bir şeyi engellemek, durdurmak ve hapsetmek manasına gelir. Ayetteki bağlamda, zina fiilini işleyen kadınların toplumdan tecrit edilerek evlerinde tutulması emrini ifade eder."}]},{"word":"يَتَوَفَّىٰهُنَّ","root":"و-ف-ي","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Ölümün gelip canlarını almasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefât (وفاة), bir şeyin tamamını almak, ruhun bedenden ayrılmasıyla ömrün tamamlanmasıdır. 'Yetevaffâhunne' (يتوفاهن) fiili, ölümün gelip canlarını alması, ömürlerinin sona ermesi anlamındadır. Bu ayette, ev hapsinin ölümle sona ereceğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Tevaffî (توفي), Allah'ın ruhu bedenden alması, yani ölmek demektir. Ayetteki 'yetevaffâhunne' ifadesi, kadınların ev hapsi cezasının ölümle son bulacağını açıkça belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'v-f-y' kökünün 'tamamlamak, eksiksiz almak' anlamlarına geldiğini ve 'tevaffî' fiilinin de ruhun beden tarafından tamamen alınması, yani ölüm anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, cezanın süresini belirleyen nihai bir sonu ifade eder."}]},{"word":"سَبِيلًا","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","meaning":"Allah'ın bu kadınlar için belirleyeceği bir çıkış yolu veya hükmü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sebîl (سبيل), yol demektir. Bu ayetteki 'yec'ale'llâhu lehunne sebîlen' ifadesi, Allah'ın bu kadınlar için ev hapsi cezasını kaldıracak veya değiştirecek yeni bir hüküm veya çıkış yolu tayin etmesi anlamındadır. Bu, daha sonra inen recm veya celde ayetlerine işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sebîl, burada mecazi olarak 'hüküm' veya 'çözüm' anlamında kullanılmıştır. Allah'ın onlara bir yol açması, bu durum için yeni bir şer'i hüküm indirmesi demektir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sebîl, hem maddi hem de manevi yolu ifade eder. Ayetteki 'sebîlen' kelimesi, Allah'ın bu kadınların durumunu değiştirecek, onlara bir çıkış kapısı açacak veya haklarında yeni bir hüküm indirecek bir yol tayin etmesini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hukuk-ceza","aile-nikah","helal-haram"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱلَّـٰتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّـٰتِى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kadınlar ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)"},{"position":2,"surface":"يَأْتِينَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i nisve ile bitiştiği için mebnî","gloss":"yaparlar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلْفَـٰحِشَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ح-ش","rootLatin":"f-h-sh","lemma":"فَاحِشَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çirkin işi (zinayı)","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"نِّسَآئِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-س-و","rootLatin":"n-s-w","lemma":"نِسَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kadınlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"ٱسْتَشْهِدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"اِسْتَشْهَدَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"şahit getirin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":7,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"أَرْبَعَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"ر-ب-ع","rootLatin":"r-b-'-","lemma":"أَرْبَعَة","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dört","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizden","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":11,"surface":"شَهِدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şahitlik ederlerse","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"أَمْسِكُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"م-س-ك","rootLatin":"m-s-k","lemma":"أَمْسَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"tutun","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":12,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":13,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"ٱلْبُيُوتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"evler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"حَتَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e kadar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"يَتَوَفَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"تَوَفَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hatta harf-i cerinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"vefat ettirir","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":16,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":17,"surface":"ٱلْمَوْتُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ölüm","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":18,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":19,"surface":"يَجْعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hatta harf-i cerine atfedildiği için mansûb","gloss":"kılar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":20,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":21,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":21,"surface":"هُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":22,"surface":"سَبِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir yol","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vellâtî"},{"position":2,"translit":"ye/tîne"},{"position":3,"translit":"lfâhişete"},{"position":4,"translit":"min"},{"position":5,"translit":"nisâ-ikum"},{"position":6,"translit":"festeşhidû"},{"position":7,"translit":"‘aleyhinne"},{"position":8,"translit":"erbe'aten"},{"position":9,"translit":"minkum(s)"},{"position":10,"translit":"fe-in"},{"position":11,"translit":"şehidû"},{"position":12,"translit":"feemsikûhunne"},{"position":13,"translit":"fî"},{"position":14,"translit":"lbuyûti"},{"position":15,"translit":"hattâ"},{"position":16,"translit":"yeteveffâhunne"},{"position":17,"translit":"lmevtu"},{"position":18,"translit":"ev"},{"position":19,"translit":"yec'ala"},{"position":20,"translit":"(A)llâhu"},{"position":21,"translit":"lehunne"},{"position":22,"translit":"sebîlâ(n)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *4/15*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *4/15*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *4/15*