# Nisâ Sûresi, 154. Âyet (4:154)

> وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَـٰقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا۟ فِى ٱلسَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَـٰقًا غَلِيظًا

*Verafa'nâ fevkahumu-ttûra bimîśâkihim vekulnâ lehumu-dḣulû-lbâbe succeden vekulnâ lehum lâ ta'dû fî-ssebti veeḣażnâ minhum mîśâkan ġalîzâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Verdikleri sağlam söz(ü yerine getirmemeleri) sebebiyle "Tur"u üzerlerine kaldırdık ve onlara, "Tevazu ile kapıdan girin" dedik. Yine onlara, "Cumartesi (yasakları) konusunda haddi aşmayın" dedik ve onlardan sağlam bir söz aldık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/154

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","ilahi-kitaplar","kissa-gecmis-kavimler","musrikler"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 154. ayet, İsrailoğulları'nın Allah'a verdikleri sözleri ve bu sözlere karşılık gelen ilahi müdahaleleri ele almaktadır. Ayet, 'mîsâk' (sözleşme), 'tûr' (dağ), 'sücced' (secde edenler) ve 'sebt' (cumartesi) gibi kavramlar üzerinden onların ahde vefasızlıklarını ve ilahi emirleri çiğnemelerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلطُّورَ","root":"طور","rootLatin":"t-v-r","meaning":"Sina Yarımadası'nda bulunan ve Allah'ın Musa ile konuştuğu dağ.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tûr' kelimesinin 'dağ' anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da özel olarak Hz. Musa'ya vahyin geldiği ve İsrailoğulları'nın ahit verdikleri dağ için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'refa'nâ fevkahumu't-tûr' ifadesi, bu dağın İsrailoğulları'nun üzerine kaldırılması mucizesini ifade eder ki bu, onların ahde bağlılıklarını pekiştirmek içindir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tûr' kelimesinin 'dağ' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, İsrailoğulları'nın ahitlerine bağlı kalmaları için bir tehdit ve uyarı olarak dağın üzerlerine yükseltilmesi mecazını taşıdığını ifade eder. Bu, Allah'ın kudretini ve ahitlerin ciddiyetini vurgular."}]},{"word":"بِمِيثَـٰقِهِمْ","root":"وثق","rootLatin":"v-s-k","meaning":"İsrailoğulları'nın Allah'a verdikleri sağlam söz, ahit veya antlaşma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mîsâk' kelimesini 'güven veren, sağlamlaştırılmış söz' olarak tanımlar. Ayetteki 'bimîsâkıhim' ifadesi, İsrailoğulları'nın Allah'a verdikleri ahde karşılık Tur dağının üzerlerine kaldırıldığını, yani bu ahdin ne kadar önemli ve bağlayıcı olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mîsâk'ın 'bağlayıcı söz, yemin' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, İsrailoğulları'nın Allah'a itaat etme ve şeriatına uyma konusunda verdikleri kesin sözü ifade ettiğini belirtir. Bu söz, ilahi müdahalenin (dağın kaldırılması) gerekçesi olmuştur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mîsâk' kavramının Kur'an'da Allah ile insanlar arasındaki karşılıklı bir antlaşmayı ifade ettiğini vurgular. Bu ayetteki 'mîsâk', İsrailoğulları'nın Allah'a verdikleri sözü ve bu sözün ihlalinin sonuçlarını gösteren merkezi bir kavramdır."}]},{"word":"سُجَّدًا","root":"سجد","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Allah'a boyun eğerek, tevazu içinde secde eder vaziyette.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sücûd'u 'tevazu ile boyun eğme' olarak açıklar. Ayetteki 'udhulû'l-bâbe süccedâ' ifadesi, İsrailoğulları'nın şehre girerken Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve tevazu içinde olmaları gerektiğini emreder. Bu, onların kibir ve isyanlarına bir karşıtlık teşkil eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sücced' kelimesinin 'secde edenler' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, İsrailoğulları'nın Allah'ın emrine tam bir itaat ve huşu içinde girmeleri gerektiğini vurguladığını belirtir. Bu, onların geçmişteki isyanlarına bir kefaret niteliğindedir."}]},{"word":"تَعْدُوا۟","root":"عدو","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Sınırı aşmak, haddi aşmak, yasakları çiğnemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'adâ' fiilinin 'sınırı aşmak, haddi tecavüz etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ ta'dû fî's-sebt' ifadesi, İsrailoğulları'nın cumartesi yasağına riayet etmeleri, bu yasağın sınırlarını aşmamaları gerektiğini emreder. Bu, onların geçmişteki ihlallerine bir atıftır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ta'dû' fiilinin 'haddi aşmak, zulmetmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki bağlamda, cumartesi günü avlanma yasağını çiğneyerek Allah'ın koyduğu sınırı aşmamaları gerektiği emredilmektedir. Bu, onların ilahi emirlere karşı gösterdikleri itaatsizliği vurgular."}]},{"word":"ٱلسَّبْتِ","root":"سبت","rootLatin":"s-b-t","meaning":"Yahudiler için kutsal olan cumartesi günü ve bu güne özel yasaklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebt' kelimesinin 'kesmek, durmak, dinlenmek' anlamlarından geldiğini ve Yahudiler için cumartesi gününün çalışmaktan ve dünyevi işlerden el çekme günü olduğunu belirtir. Ayetteki 'lâ ta'dû fî's-sebt' emri, İsrailoğulları'nın bu güne özel yasakları çiğnememeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sebt'in Yahudiler için dinlenme ve ibadet günü olduğunu ve bu günde belirli işlerin yasaklandığını ifade eder. Ayetteki yasak, İsrailoğulları'nın bu kutsal güne saygı göstermeleri ve Allah'ın koyduğu sınırları aşmamaları gerektiğini hatırlatır."}]},{"word":"غَلِيظًا","root":"غلظ","rootLatin":"ğ-l-z","meaning":"Sağlam, kuvvetli, ağır ve bağlayıcı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'galîz' kelimesini 'kalın, sert, şiddetli' olarak açıklar. Ayetteki 'mîsâkan galîzan' ifadesi, İsrailoğulları'ndan alınan ahdin sıradan bir sözleşme değil, çok sağlam, kuvvetli ve bağlayıcı bir ahit olduğunu vurgular. Bu, ahdin ihlalinin sonuçlarının da ağır olacağını ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'galîz' kelimesinin 'yoğunluk, katılık' anlamlarına geldiğini ve 'mîsâkan galîzan' terkibinin, verilen sözün ciddiyetini, bağlayıcılığını ve sorumluluğunun ağırlığını ifade ettiğini belirtir. Bu, İsrailoğulları'nın ahde vefasızlıklarının ne denli büyük bir hata olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Verafa'nâ"},{"position":2,"translit":"fevkahumu"},{"position":3,"translit":"ttûra"},{"position":4,"translit":"bimîśâkihim"},{"position":5,"translit":"vekulnâ"},{"position":6,"translit":"lehumu"},{"position":7,"translit":"dḣulû"},{"position":8,"translit":"lbâbe"},{"position":9,"translit":"succeden"},{"position":10,"translit":"vekulnâ"},{"position":11,"translit":"lehum"},{"position":12,"translit":"lâ"},{"position":13,"translit":"ta'dû"},{"position":14,"translit":"fî"},{"position":15,"translit":"ssebti"},{"position":16,"translit":"veeḣażnâ"},{"position":17,"translit":"minhum"},{"position":18,"translit":"mîśâkan"},{"position":19,"translit":"ġalîzâ(n)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"رَفَعْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ف-ع","rootLatin":"r-f-ʿ","lemma":"رَفَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldırdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"فَوْقَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْقَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı mekan olduğu için mansûb","gloss":"üzerlerine","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"ٱلطُّورَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-و-ر","rootLatin":"ṭ-w-r","lemma":"طُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Tûr'u","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"مِيثَـٰقِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ث-ق","rootLatin":"w-th-q","lemma":"مِيثَاق","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sözleşmeleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"قُلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"لَهُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"ٱدْخُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"دَخَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"girin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":8,"surface":"ٱلْبَابَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-و-ب","rootLatin":"b-w-b","lemma":"بَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kapıdan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"سُجَّدًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَاجِد","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"secde ederek","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"قُلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapmayın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":13,"surface":"تَعْدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"عَدَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy edatı (لَا) ile meczûm","gloss":"aşırı gitmeyin","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"ٱلسَّبْتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ت","rootLatin":"s-b-t","lemma":"سَبْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Cumartesi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":16,"surface":"أَخَذْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"ʾ-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"aldık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":17,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onlardan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlardan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"مِّيثَـٰقًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ث-ق","rootLatin":"w-th-q","lemma":"مِيثَاق","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir söz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":19,"surface":"غَلِيظًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"غ-ل-ظ","rootLatin":"gh-l-ẓ","lemma":"غَلِيظ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"sağlam","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/154*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/154*