# Nisâ Sûresi, 33. Âyet (4:33)

> وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَٰلِىَ مِمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ ۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَـٰنُكُمْ فَـَٔاتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ شَهِيدًا

*Velikullin ce'alnâ mevâliye mimmâ terake-lvâlidâni vel-akrabûn(e)(c) velleżîne ‘akadet eymânukum feâtûhum nasîbehum(c) inna(A)llâhe kâne ‘alâ kulli şey-in şehîdâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (Erkek ve kadından) her biri için ana-babanın ve akrabanın bıraktıklarından (pay alan) varisler kıldık. Yeminlerinizin bağladığı (ahitleştiğiniz) kimselere de kendi hisselerini verin. Şüphesiz Allah her şeye şahittir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/33

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 33. ayet, miras hukuku ve ahde vefa konularını ele almaktadır. Ayet, mirasçıların belirlenmesi ve yeminleşme yoluyla oluşan hakların teslim edilmesi gerektiğini vurgulayarak, Allah'ın her şeye şahit olduğunu belirtir. Anahtar kavramlar, miras, yemin ve şahitlik ekseninde şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"مَوَٰلِىَ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Mirasçı, veli, yakın akraba anlamlarına gelir ve ayette miras hukukundaki hak sahiplerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velî' kelimesinin 'yakınlık' anlamından türediğini belirtir. Ayetteki 'mevâlî' kelimesi, miras bırakanla yakınlık bağı bulunan ve onun malına varis olan kimseleri ifade eder. Bu yakınlık, kan bağı veya yeminleşme yoluyla olabilir. (el-Müfredât, s. 533)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mevâlî' kelimesini 'varisler' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, ana babanın ve yakın akrabaların bıraktığı mallara hak kazanan kişileri işaret eder. Bu, mirasın kime intikal edeceğini belirleyen bir terimdir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 1, s. 124)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velâ' kökünden türeyen kelimelerin 'yakınlık', 'himaye' ve 'destek' gibi anlamlar taşıdığını belirtir. 'Mevâlî' burada, miras yoluyla birine yakın olan ve onun malına sahip çıkan kişilerdir. Ayet, bu yakınlığın getirdiği sorumlulukları ve hakları vurgular."}]},{"word":"تَرَكَ","root":"ت ر ك","rootLatin":"t-r-k","meaning":"Bırakmak, terk etmek anlamına gelir ve ayette miras bırakma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tereke' fiilinin 'geride bırakmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mimmâ terake' ifadesi, ana babanın ve akrabaların vefatlarından sonra geride bıraktıkları mal varlığını ifade eder. Bu, mirasın konusunu oluşturan şeydir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 125)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'terk' kelimesinin bir şeyi geride bırakma, vazgeçme anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, ölen kişilerin geride bıraktığı mirasın varislere intikal etmesini ifade eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 182)"}]},{"word":"عَقَدَتْ","root":"ع ق د","rootLatin":"a-q-d","meaning":"Bağlamak, düğümlemek, anlaşma yapmak anlamına gelir ve ayette yeminleşme yoluyla kurulan bağı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akd' kelimesinin 'düğümlemek, bağlamak' anlamından türediğini ve mecazi olarak 'anlaşma, ahit' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'akadet eymânukum' ifadesi, yeminleşme yoluyla yapılan anlaşmaları ve bu anlaşmalarla oluşan hakları ifade eder. (el-Müfredât, s. 574)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'akd' kelimesinin hem maddi hem de manevi bağları ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, yeminle kurulan bir tür 'kardeşlik' veya 'ittifak' bağına işaret eder ki, bu bağ miras hukukunda belirli haklar doğurmuştur. (el-Külliyyât, s. 627)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'akd' kökünün sağlam bir şekilde bağlama ve taahhüt altına girme anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Cahiliye döneminde ve İslam'ın ilk yıllarında yaygın olan, yeminle kurulan ve miras hakkı doğuran anlaşmaları ifade eder. Bu, ahde vefanın önemini vurgular."}]},{"word":"نَصِيبَهُمْ","root":"ن ص ب","rootLatin":"n-s-b","meaning":"Pay, hisse anlamına gelir ve ayette hak sahiplerine verilmesi gereken kısmı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nasîb' kelimesinin 'pay, kısmet' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fe-âtûhum nasîbehum' ifadesi, gerek miras yoluyla gerekse yeminleşme yoluyla hak sahibi olanlara düşen payın eksiksiz bir şekilde verilmesi gerektiğini emreder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 256)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'nasîb' kelimesinin bir şeyden ayrılan belirli bir kısım olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, mirasçıların ve yeminleşme yoluyla hak kazananların alması gereken belirli payları ifade eder. Bu, adaletli bir dağıtımın gerekliliğini vurgular. (Umdetü'l-Huffâz, c. 3, s. 268)"}]},{"word":"شَهِيدًا","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Şahit, tanık anlamına gelir ve ayette Allah'ın her şeyi gören ve bilen olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şehîd' kelimesinin 'hazır bulunmak, görmek ve bilmek' anlamlarından türediğini belirtir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi kuşatan ilmini ve her olaya şahitliğini ifade eder. Ayetteki 'innallâhe kâne alâ külli şey'in şehîdâ' ifadesi, miras ve ahde vefa gibi konularda yapılan her eylemin Allah'ın bilgisi dahilinde olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 458)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şehîd' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak bilgisi ve her şeyi denetlemesi anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, insanların miras ve ahit konularındaki davranışlarının Allah tarafından görüldüğü ve kaydedildiği, dolayısıyla bu konularda adil ve dürüst olunması gerektiği mesajını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["miras","hukuk-ceza","adalet","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"كُلٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her biri"},{"position":2,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":3,"surface":"مَوَٰلِىَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"مَوْلَى","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"varisler"},{"position":4,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":5,"surface":"تَرَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ر-ك","rootLatin":"t-r-k","lemma":"تَرَكَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bıraktı"},{"position":6,"surface":"ٱلْوَٰلِدَانِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ana baba"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَقْرَبُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"أَقْرَب","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"yakınlar"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kimseler"},{"position":9,"surface":"عَقَدَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ق-د","rootLatin":"'-q-d","lemma":"عَقَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yeminleşti"},{"position":10,"surface":"أَيْمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yeminler"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"فَـَٔاتُوهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":11,"surface":"ءَاتُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"ءَاتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"verin"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":12,"surface":"نَصِيبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ص-ب","rootLatin":"n-s-b","lemma":"نَصِيب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hisse"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":13,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":16,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":17,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":18,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":19,"surface":"شَهِيدًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"şahit"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *4/33*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *4/33*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *4/33*