# Nisâ Sûresi, 68. Âyet (4:68)

> وَلَهَدَيْنَـٰهُمْ صِرَٰطًا مُّسْتَقِيمًا

*Velehedeynâhum sirâtan mustekîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onları elbette doğru yola iletirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/68

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 68. ayet, Allah'ın kullarına lütfedeceği 'hidayet' ve 'doğru yol' kavramlarını vurgular. Ayet, ilahi rehberliğin ve bu rehberliğin insanı ulaştıracağı istikametli yolun önemini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"لَهَدَيْنَـٰهُمْ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Allah'ın kullarını doğru yola iletmesi, rehberlik etmesi anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet (هدى), lütuf ve inayetle doğru yola ulaştırmak demektir. Ayetteki 'lehedevnâhum' ifadesi, Allah'ın kendi katından bir lütuf olarak kullarını doğru yola yönlendirmesini, onlara rehberlik etmesini ifade eder. Bu, sadece yol göstermek değil, aynı zamanda o yola ulaştırmak anlamını da taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hidayet (h-d-y) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, onlara rehberlik etmesi anlamında kullanılır. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın insanlara bahşettiği ilahi bir lütuf olarak, onları şaşkınlıktan kurtarıp istikamet üzere kılmasını ifade eder."}]},{"word":"صِرَٰطًا","root":"ص ر ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Geniş, açık ve dosdoğru yol anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sırat (صراط), geniş ve açık yol demektir. Kur'an'da genellikle 'sırat-ı müstakim' (dosdoğru yol) şeklinde kullanılır ve hak yolu, İslam'ı temsil eder. Bu ayetteki 'sıratan müstakîmen' ifadesi, Allah'ın hidayetiyle ulaşılan, şüphe ve eğrilikten uzak, apaçık hak yolu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sırat (صراط), yol demektir. Genellikle geniş ve belirgin yollar için kullanılır. Kur'an'da ise mecazi olarak hak din, doğru inanç ve amel yolu anlamında kullanılır. Ayetteki 'sıratan müstakîmen' ifadesi, Allah'ın rızasına uygun, eğrilikten uzak, dosdoğru yaşam biçimini ve inanç sistemini ifade eder."}]},{"word":"مُّسْتَقِيمًا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Doğru, eğrilikten uzak, istikametli anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Müstakim (مستقيم), 'kavm' (قوم) kökünden türemiş olup, eğriliği olmayan, dosdoğru olan demektir. 'Sırat-ı müstakim' terkibinde, Allah'ın emrettiği, şaşırtıcı ve yanıltıcı olmayan, hak ve adalet üzere olan yolu ifade eder. Ayetteki kullanımı, hidayet edilen yolun niteliğini, yani eğrilikten ve sapkınlıktan arınmış olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İstikamet (استقامة), bir şeyin doğru ve düzgün olması, eğrilikten uzak olmasıdır. Kur'an'da 'müstakim' kelimesi, hem maddi hem de manevi anlamda doğruluk ve dürüstlüğü ifade eder. Bu ayette 'sıratan müstakîmen' ifadesiyle, Allah'ın kullarına gösterdiği yolun, her türlü sapkınlıktan arınmış, dosdoğru ve hakikat üzere bir yol olduğu belirtilir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tekid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tekid harfi olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":1,"surface":"هَدَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"eriştirirdik"},{"position":1,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":2,"surface":"صِرَٰطًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"Fi'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yola"},{"position":3,"surface":"مُّسْتَقِيمًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"مُسْتَقِيم","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin (صِرَٰطًا) sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"doğru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*