# Nisâ Sûresi, 73. Âyet (4:73)

> وَلَئِنْ أَصَـٰبَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ ٱللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمْ تَكُنۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُۥ مَوَدَّةٌ يَـٰلَيْتَنِى كُنتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا

*Vele-in esâbekum fadlun mina(A)llâhi leyekûlenne keen lem tekun beynekum vebeynehu meveddetun yâ leytenî kuntu me'ahum feefûze fevzen ‘azîmâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Eğer Allah'tan size bir lütuf (zafer) erişse, bu sefer de; sizinle kendisi arasında hiç tanışıklık yokmuş gibi şöyle der: "Keşke ben de onlarla beraber olsaydım da büyük bir başarıya (ganimete) ulaşsaydım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/73

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ Suresi 73. ayet, münafıkların veya zayıf imanlıların, müminlerin Allah'tan gelen bir lütfa nail olmaları durumunda sergiledikleri kıskançlık ve pişmanlığı dile getirmektedir. Ayet, 'fazl', 'meveddet' ve 'fevz' gibi temel kavramlar üzerinden bu psikolojik durumu ve dünya menfaatine düşkünlüğü gözler önüne sermektedir.","keyConcepts":[{"word":"فَضْلٌ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'tan gelen lütuf, nimet, ihsan ve fazlalık anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fazl (فضل), bir şeyin miktarca veya nitelikçe fazlalığıdır. Bu ayetteki 'fazl', Allah'ın müminlere bahşettiği zafer, ganimet veya genel olarak hayır ve nimeti ifade eder. Münafıklar bu fazlın kendilerine ulaşmamasını kıskanırlar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fazl (فضل), bir şeyin aslına eklenen ziyadeliktir. Allah'tan gelen fazl, O'nun kullarına lütfettiği, hak etmedikleri halde bahşettiği ihsanlardır. Ayetteki bağlamda bu, müminlere verilen ilahi destek ve başarıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Fazl (فضل) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın lütuf ve ihsanını ifade eder. Bu lütuf, maddi olabileceği gibi manevi de olabilir. Ayetteki 'fazl', müminlerin elde ettiği somut bir başarıyı, muhtemelen ganimet veya zaferi işaret eder ki bu, münafıkların dünyevi beklentilerini tetikler."}]},{"word":"مَوَدَّةٌ","root":"و د د","rootLatin":"v-d-d","meaning":"Sevgi, dostluk, muhabbet ve yakınlık anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meveddet (مودة), kalpte yerleşen sevgi ve muhabbettir. Bu ayette, münafıkların müminlerle aralarında gerçek bir dostluk ve samimiyetin olmadığını, menfaatleri gereği bu dostluğu göstermediklerini vurgulamak için kullanılmıştır. 'Sizinle kendi arasında bir dostluk yokmuş gibi' ifadesi, bu samimiyetsizliği ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Meveddet (مودة), kalbin bir şeye meyletmesi ve onu sevmesidir. Ayetteki kullanımı, münafıkların müminlere karşı içlerinde besledikleri gerçek sevgi ve bağlılığın yokluğunu, sadece dış görünüşte bir ilişki olduğunu belirtir. Onların bu sözleri, bu ilişkinin yüzeyselliğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Meveddet (مودة) Kur'an'da genellikle samimi sevgi ve dostluk anlamında kullanılır. Bu ayette ise olumsuz bir bağlamda, münafıkların müminlerle aralarındaki ilişkinin gerçek bir meveddetten yoksun olduğunu, sadece dışsal bir görüntüden ibaret olduğunu ifade eder. Bu durum, onların menfaat odaklı yaklaşımlarını ortaya koyar."}]},{"word":"فَأَفُوزَ","root":"ف و ز","rootLatin":"f-v-z","meaning":"Başarıya ulaşmak, kurtuluşa ermek, umulan şeye nail olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fevz (فوز), bir şeye ulaşmak ve onu elde etmektir. Ayetteki 'fevzen azîmen' (büyük bir başarı), münafıkların gözünde müminlerin elde ettiği ganimet ve zafer gibi dünyevi bir kazancı ifade eder. Onlar, bu dünyevi başarıdan mahrum kaldıkları için pişmanlık duyarlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fevz (فوز), kurtuluş ve zaferdir. Bu ayetteki 'fevz', münafıkların bakış açısından, müminlerin savaşta elde ettiği ganimet ve üstünlüktür. Onlar, bu dünyevi kazancı kaçırdıkları için 'keşke ben de onlarla olsaydım' derler."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fevz (فوز), istenilen şeye ulaşmak ve korkulan şeyden kurtulmaktır. Ayetteki 'fevz', münafıkların kendi dünyevi ölçütlerine göre büyük bir kazanç olarak gördükleri şeyi ifade eder. Bu, onların ahiretten ziyade dünya menfaatlerine odaklandıklarını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Fevz (فوز) kelimesi Kur'an'da hem dünyevi başarı hem de uhrevi kurtuluş anlamında kullanılır. Ancak bu ayetteki 'fevzen azîmen' ifadesi, münafıkların ağzından çıktığı için, onların dünyevi ganimet ve zafer beklentisini yansıtır. Onlar, bu büyük dünyevi kazancı kaçırdıkları için hayıflanırlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","imtihan-bela","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَئِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer"},{"position":2,"surface":"أَصَـٰبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ص-و-ب","rootLatin":"s-w-b","lemma":"أَصَابَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"erişse"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":3,"surface":"فَضْلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"nimet"},{"position":4,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'tan"},{"position":6,"surface":"لَيَقُولَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile bitiştiği için mebnî","gloss":"and olsun ki der"},{"position":7,"surface":"كَأَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَأَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sanki"},{"position":8,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"تَكُنۢ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"olmamış"},{"position":10,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"وَبَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki zarfa atfedildiği için mansûb","gloss":"ve arasında"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":12,"surface":"مَوَدَّةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-د-د","rootLatin":"w-d-d","lemma":"مَوَدَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Tekun'un ismi olduğu için merfû","gloss":"dostluk"},{"position":13,"surface":"يَـٰلَيْتَنِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَيْتَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"keşke"},{"position":13,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Leyte'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":14,"surface":"كُنتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olsaydım"},{"position":15,"surface":"مَعَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"م-ع-ي","rootLatin":"m-'-y","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile"},{"position":15,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onlarla"},{"position":16,"surface":"فَأَفُوزَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-و-ز","rootLatin":"f-w-z","lemma":"فَازَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i Sebebiyye'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"ben de kazansaydım"},{"position":17,"surface":"فَوْزًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-و-ز","rootLatin":"f-w-z","lemma":"فَوْز","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"bir başarı"},{"position":18,"surface":"عَظِيمًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"büyük"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Nisa 4-80*