# Nisâ Sûresi, 80. Âyet (4:80)

> مَّن يُطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ ٱللَّهَ ۖ وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَآ أَرْسَلْنَـٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا

*Men yuti'i-rrasûle fekad etâ'a(A)llâh(e)(c) vemen tevellâ femâ erselnâke ‘aleyhim hafîzâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Kim peygambere itaat ederse, Allah'a itaat etmiş olur. Kim yüz çevirirse, (bilsin ki) biz seni onlara bekçi göndermedik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/80

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 80. ayet, peygambere itaatin Allah'a itaatle eşdeğer olduğunu vurgularken, peygamberin görevinin insanları zorlamak değil, tebliğ etmek olduğunu belirtir. Ayet, 'itaat', 'yüz çevirme' ve 'koruyucu/bekçi' kavramları üzerinden sorumluluk ve tebliğ ilişkisini ele alır.","keyConcepts":[{"word":"يُطِعِ","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-'-","meaning":"Peygambere boyun eğmek, onun emirlerine uymak ve rızasına uygun davranmaktır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'طوع' (tav') kökünü, isteyerek ve gönüllü olarak boyun eğmek, emre uymak olarak açıklar. Ayetteki 'yutı'' fiili, Peygamber'in getirdiği hükümlere ve tebliğ ettiği ilahi emirlere isteyerek uymayı ifade eder ki bu da Allah'a itaatin bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'itaat' kelimesini, emredilen şeyi yerine getirmek ve yasaklanandan kaçınmak olarak yorumlar. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in söz ve fiillerine uymanın, Allah'ın emrine uymak anlamına geldiğini belirtir, zira Peygamber Allah'ın elçisidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'itaat' kavramının Kur'an'da Allah'ın iradesine tam bir teslimiyet ve boyun eğme anlamı taşıdığını vurgular. Peygambere itaat, bu ilahi iradenin somutlaşmış hali olan Peygamber'in rehberliğine uymakla gerçekleşir ve bu, mümin için temel bir dinî yükümlülüktür."}]},{"word":"ٱلرَّسُولَ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara vahiy ile gönderilen, ilahi mesajı tebliğ eden elçi demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'resul' kelimesini, bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'er-Resûl', Hz. Muhammed'i ifade eder ve onun görevinin Allah'ın emirlerini insanlara ulaştırmak olduğunu, dolayısıyla ona itaatin Allah'a itaatle aynı olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رسل' (rasl) kökünden türeyen 'resul' kelimesini, bir görevi yerine getirmek üzere gönderilen kişi olarak açıklar. Kur'an bağlamında ise, Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara tebliğ etmekle görevli olan peygamberleri ifade eder. Ayetteki kullanımı, Hz. Muhammed'in bu ilahi elçilik makamını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'resul' kavramının Kur'an'da sadece bir haberci olmanın ötesinde, ilahi bir otorite ve rehberlik vasfı taşıdığını belirtir. Peygambere itaat, onun tebliğ ettiği ilahi hükümlere ve sünnetine uymakla gerçekleşir ve bu, Allah'ın rızasını kazanmanın bir yoludur."}]},{"word":"تَوَلَّىٰ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Peygamber'in çağrısından ve getirdiği hidayet yolundan yüz çevirmek, sırt dönmek ve uzaklaşmaktır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'تولّى' (tevellâ) fiilini, bir şeyden yüz çevirmek, sırt dönmek ve uzaklaşmak olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in tebliğ ettiği hakikatten ve onun rehberliğinden sapmayı, imandan ve itaatten uzaklaşmayı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ولى' (velâ) kökünden türeyen 'tevellâ' fiilinin, bir şeyden uzaklaşmak, onu terk etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Peygamber'in getirdiği mesaja karşı çıkmayı, onu kabul etmemeyi ve dolayısıyla Allah'ın emrinden sapmayı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tevellâ' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın veya Peygamber'in çağrısına karşı olumsuz bir tavır takınmayı, hidayet yolundan sapmayı ve inkârı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Peygamber'in rehberliğini reddetmenin, Allah'ın iradesine karşı gelmek anlamına geldiğini vurgular."}]},{"word":"حَفِيظًا","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"İnsanların amellerini kaydeden, onları koruyan, gözetleyen ve yaptıklarından sorumlu tutan bir bekçi veya koruyucu demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'حفظ' (hıfz) kökünü, bir şeyi korumak, gözetmek ve muhafaza etmek olarak açıklar. 'Hafîz' ise, bu görevi üstlenen, koruyucu ve gözetleyici anlamındadır. Ayetteki 'hafîzan' kelimesi, Peygamber'in görevinin insanları zorla imana getirmek veya onların amellerini kaydetmek olmadığını, sadece tebliğ etmek olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hafîz' kelimesini, bir şeyi koruyan, muhafaza eden ve gözetleyen olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Peygamber'in insanların iman etmelerini sağlamak veya onların amellerinden sorumlu olmak gibi bir görevi olmadığını, bu sorumluluğun Allah'a ait olduğunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hafîz' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise Peygamber'in insanları zorla hidayete erdirme veya onların amellerini denetleme yetkisine sahip olmadığını ifade ettiğini belirtir. Peygamber'in görevi tebliğdir, hesap sormak değildir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","tevhid","tebligh"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّن","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"يُطِعِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"أَطَاعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart edatı 'men'in fiil-i şartı olduğu için meczûm","gloss":"itaat ederse"},{"position":3,"surface":"ٱلرَّسُولَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Peygamber'e"},{"position":4,"surface":"فَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَقَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde muhakkak"},{"position":5,"surface":"أَطَاعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"أَطَاعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"itaat etmiştir"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":7,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَمَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf ve ism-i şart olduğu için mebnî","gloss":"ve kim"},{"position":8,"surface":"تَوَلَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّىٰ","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirirse"},{"position":9,"surface":"فَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde ... değiliz"},{"position":10,"surface":"أَرْسَلْنَـٰكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"Biz seni göndermedik"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"seni"},{"position":11,"surface":"عَلَيْهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerlerine"},{"position":11,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"حَفِيظًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"ḥ-f-ẓ","lemma":"حَفِيظ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bekçi olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Değmez Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *4/80*
- **Mümtehine Sûresi** · *4/80*
- **Mümtehine Sûresi** · *4/80*