# Nisâ Sûresi, 84. Âyet (4:84)

> فَقَـٰتِلْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ ۚ وَحَرِّضِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَكُفَّ بَأْسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ وَٱللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَأَشَدُّ تَنكِيلًا

*Fekâtil fî sebîli(A)llâhi lâ tukellefu illâ nefsek(e)(c) veharridi-lmu/minîn(e)(s) ‘asa(A)llâhu en yekuffe be/se-lleżîne keferû(c) va(A)llâhu eşeddu be/sen veeşeddu tenkîlâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Artık Allah yolunda savaş! Sen ancak kendinden sorumlusun! Mü'minleri de savaşa teşvik et. Umulur ki Allah inkar edenlerin gücünü kırar. Allah'ın gücü daha üstündür, cezası daha şiddetlidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/84

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ Suresi 84. ayet, müminlere Allah yolunda savaşma ve diğer müminleri teşvik etme emrini verirken, Allah'ın inkarcıların gücünü kırabileceğini ve O'nun azabının şiddetli olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, bireysel sorumluluğu, toplumsal teşviki ve ilahi kudretin caydırıcılığını dilbilimsel olarak ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَقَـٰتِلْ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Allah yolunda düşmanla mücadele etmek, savaşmak emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katl' kelimesinin 'canı bedenden ayırmak' anlamına geldiğini belirtir. Ancak 'mukâtele' (فَقَـٰتِلْ) fiilinin, iki taraf arasında savaşma ve mücadele etme anlamında kullanıldığını, ayetteki bağlamda ise Allah'ın dinini yüceltmek için düşmanla mücadele etme emrini taşıdığını açıklar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kâtil' emrinin mecazi bir anlam taşımadığını, doğrudan düşmanla savaşma ve mücadele etme emri olduğunu belirtir. Ayetteki 'fî sebîlillâh' (Allah yolunda) ifadesiyle bu mücadelenin amacının ilahi rıza olduğunu vurgular."}]},{"word":"تُكَلَّفُ","root":"ك ل ف","rootLatin":"k-l-f","meaning":"Bir kişiye bir şeyin yüklenmesi, sorumlu tutulması veya bir görevin verilmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'külfet' kelimesinin 'zorluk ve meşakkat içeren bir işi yüklenmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'lâ tukellefu illâ nefseke' (ancak kendinden sorumlusun) ifadesiyle, savaş emrinin her ne kadar zorlu olsa da, kişinin sadece kendi gücü ve imkanları dahilinde sorumlu tutulduğunu, başkalarının sorumluluğunu taşımadığını açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'külfet'in 'bir şeyi zorla yüklemek' veya 'birine güç yetireceği bir işi emretmek' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımda, Peygamber'in (s.a.v.) savaş emrinde sadece kendi nefsinden sorumlu tutulduğunu, başkalarının savaşa katılmamasından dolayı bir mesuliyetinin olmadığını vurgular."}]},{"word":"وَحَرِّضِ","root":"ح ر ض","rootLatin":"h-r-d","meaning":"Birini bir işe teşvik etmek, heveslendirmek ve yüreklendirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tahrîd' kelimesinin 'birini bir şeye teşvik etmek, onu o işe yönlendirmek ve heveslendirmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'harriḍi' emriyle, müminlerin savaşa katılmaları için Peygamber'in (s.a.v.) onları motive etmesi ve cesaretlendirmesi gerektiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'tahrîd' kavramının, özellikle cihad bağlamında, müminler arasındaki dayanışmayı ve ortak amacı pekiştirmek için kullanılan önemli bir motivasyon aracı olduğunu belirtir. Ayetteki bu emir, sadece bireysel sorumluluğu değil, aynı zamanda toplumsal bir seferberlik ruhunu da teşvik etmeyi amaçlar."}]},{"word":"بَأْسَ","root":"ب أ س","rootLatin":"b-'-s","meaning":"Şiddet, güç, azap, sıkıntı ve savaşın zorluğu gibi anlamlara gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'be's' kelimesinin hem 'şiddet, güç' hem de 'sıkıntı, azap' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ba'se'l-lezîne keferû' (inkar edenlerin baskını/gücü) ifadesiyle, inkarcıların savaş gücünü ve şiddetini, 'eşeddu be'sen' (daha şiddetli azap) ifadesiyle ise Allah'ın azabının şiddetini kastettiğini açıklar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'be's' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'savaşın şiddeti, düşmanın gücü' veya 'Allah'ın azabı ve cezası' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette her iki anlamın da mevcut olduğunu, Allah'ın inkarcıların gücünü kırabileceğini ve kendi azabının daha şiddetli olduğunu vurguladığını belirtir."}]},{"word":"تَنكِيلًا","root":"ن ك ل","rootLatin":"n-k-l","meaning":"İbret verici bir ceza ile cezalandırmak, başkalarına ders olacak şekilde azap etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tenkîl' kelimesinin 'birini öyle bir şekilde cezalandırmak ki, bu ceza başkalarına ibret olsun ve onları benzer bir fiili işlemekten alıkoymak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'eşeddu tenkîlen' (ibret alınacak cezası da pek şiddetlidir) ifadesiyle, Allah'ın inkarcılara vereceği cezanın sadece onlara yönelik olmayıp, aynı zamanda başkaları için de caydırıcı bir ders niteliği taşıyacağını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tenkîl' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi adaletin tecellisi olarak, suçluların cezalandırılmasında caydırıcılık ve ibret alma boyutunu öne çıkardığını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın azabının sadece şiddetli olmakla kalmayıp, aynı zamanda başkalarına ders olacak nitelikte olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","iman","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"قَـٰتِلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Fâ'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaş","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ل","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yolunda","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"تُكَلَّفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ل-ف","rootLatin":"k-l-f","lemma":"كَلَّفَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yükümlü tutulursun","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"نَفْسَكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefsini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"حَرِّضِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ح-ر-ض","rootLatin":"h-r-d","lemma":"حَرَّضَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"teşvik et","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":10,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"müminleri","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"عَسَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-س-ي","rootLatin":"'-s-w","lemma":"عَسَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i 'Asâ olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":13,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":14,"surface":"يَكُفَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ف-ف","rootLatin":"k-f-f","lemma":"كَفَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"önler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":15,"surface":"بَأْسَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ا-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"بَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"baskınını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"o kimselerin","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar edenler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":19,"surface":"أَشَدُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-د-د","rootLatin":"ş-d-d","lemma":"أَشَدّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha şiddetlidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":20,"surface":"بَأْسًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ا-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"بَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"kahır bakımından","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Temyîz"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":21,"surface":"أَشَدُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ش-د-د","rootLatin":"ş-d-d","lemma":"أَشَدّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf yoluyla merfû","gloss":"daha şiddetlidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":22,"surface":"تَنكِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ك-ل","rootLatin":"n-k-l","lemma":"تَنكِيل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"ibret alınacak ceza bakımından","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Temyîz"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fekâtil"},{"position":2,"translit":"fî"},{"position":3,"translit":"sebîli"},{"position":4,"translit":"(A)llâhi"},{"position":5,"translit":"lâ"},{"position":6,"translit":"tukellefu"},{"position":7,"translit":"illâ"},{"position":8,"translit":"nefsek(e)(c)"},{"position":9,"translit":"veharridi"},{"position":10,"translit":"lmu/minîn(e)(s)"},{"position":11,"translit":"‘asa"},{"position":12,"translit":"(A)llâhu"},{"position":13,"translit":"en"},{"position":14,"translit":"yekuffe"},{"position":15,"translit":"be/se"},{"position":16,"translit":"lleżîne"},{"position":17,"translit":"keferû(c)"},{"position":18,"translit":"va(A)llâhu"},{"position":19,"translit":"eşeddu"},{"position":20,"translit":"be/sen"},{"position":21,"translit":"veeşeddu"},{"position":22,"translit":"tenkîlâ(n)"}]