# Nisâ Sûresi, 86. Âyet (4:86)

> وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا۟ بِأَحْسَنَ مِنْهَآ أَوْ رُدُّوهَآ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ حَسِيبًا

*Ve-iżâ huyyîtum bitahiyyetin fehayyû bi-ahsene minhâ ev ruddûhâ(k) inna(A)llâhe kâne ‘alâ kulli şey-in hasîbâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Size bir selam verildiği zaman, ondan daha güzeliyle veya aynı selamla karşılık verin. Şüphesiz Allah, her şeyin hesabını gereği gibi yapandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/86

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ 86. ayet, selamlaşma adabını ve karşılık verme prensibini ele alırken, Allah'ın her şeyin hesabını tutan olduğunu vurgular. Ayet, sosyal etkileşimde nezaket ve adaletin önemini dilbilimsel olarak 'tahiyye', 'hayyû' ve 'hasîb' kavramları üzerinden işler.","keyConcepts":[{"word":"حُيِّيتُم","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Size selam verildiği zaman, yani bir saygı ve esenlik dileğiyle karşılandığınızda.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hayat kökünden türeyen 'tahiyye', aslında 'hayat dilemek' anlamına gelir. 'Hayyâke' ifadesi, 'Allah sana hayat versin' demektir. Ayetteki 'huyyîtum' ise, size bu şekilde bir hayat ve esenlik dileğiyle hitap edildiğini ifade eder. (el-Müfredât, ص 286)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Araplar, 'hayyâke' derken 'Allah seni yaşatsın' veya 'Allah sana uzun ömür versin' anlamını kastederlerdi. 'Huyyîtum' ifadesi, size bu tür bir dua ve saygı ifadesiyle hitap edildiğini belirtir. (Mecâzü'l-Kur'ân, I, 137)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İslam öncesi Arap toplumunda 'tahiyye' kavramı, bir tür saygı ve iyi dilek ifadesiydi. Kur'an, bu kavramı alarak ona daha geniş bir anlam yüklemiş, özellikle 'selam' ile ilişkilendirerek barış ve esenlik dileğini vurgulamıştır. Ayetteki 'huyyîtum', bu sosyal ritüelin başlangıcını işaret eder."}]},{"word":"بِتَحِيَّةٍ","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Bir selam, bir saygı ve esenlik dileğiyle.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Tahiyye', 'selam' demektir. Ayetteki 'bi-tahiyyetin' ifadesi, size herhangi bir selam veya saygı ifadesiyle hitap edildiğinde, buna karşılık vermenin gerekliliğini vurgular. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, ص 125)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"'Tahiyye', 'hayat' kökünden gelir ve birine hayat dilemek, onu onurlandırmak anlamına gelir. Kur'an'da ise genellikle 'selam' anlamında kullanılır ve karşılıklı saygı ve iyi niyetin bir göstergesidir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, II, 401)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Tahiyye kelimesi, Kur'an'da hem genel bir saygı ve iyi dilek ifadesi hem de özel olarak 'selam' anlamında kullanılır. Bu ayette, bir sosyal etkileşim başlatma ve karşılıklı nezaket gösterme eylemini ifade eder."}]},{"word":"فَحَيُّوا۟","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Ona karşılık verin, selamla mukabele edin.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"'Hayyâ' fiili, 'selam verdi' anlamına gelir. 'Fahayyû' emri ise, size verilen selamı daha güzeliyle veya aynısıyla iade etme yükümlülüğünü belirtir. (Nüzhetü'l-Kulûb, ص 175)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fiilin tef'îl babından gelmesi, eylemin yoğunluğunu ve karşılıklı oluşunu vurgular. Size bir selam verildiğinde, siz de aynı şekilde veya daha üstün bir şekilde selam vererek karşılık verin. (Umdetü'l-Huffâz, I, 450)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an, 'tahiyye'ye karşılık vermeyi bir ahlaki görev olarak sunar. 'Fahayyû' emri, sadece bir nezaket kuralı değil, aynı zamanda toplumsal uyumu ve karşılıklı saygıyı pekiştiren bir dini ilkedir. Bu, İslam toplumunda bireyler arası ilişkilerin temelini oluşturur."}]},{"word":"حَسِيبًا","root":"ح س ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Her şeyin hesabını gereği gibi yapan, her şeyi bilen ve karşılığını veren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Hasîb', 'hesap gören' anlamına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi en ince ayrıntısına kadar bildiğini, her amelin karşılığını vereceğini ve kimsenin hakkının zayi olmayacağını ifade eder. (el-Müfredât, ص 225)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Allah'ın 'Hasîb' ismi, O'nun kullarının amellerini saydığını, onları koruduğunu ve karşılığını verdiğini gösterir. Bu ayette, selamlaşma gibi küçük görünen bir eylemin bile Allah katında bir karşılığı olduğunu ve O'nun her şeyi hesaba kattığını vurgular. (el-Külliyyât, ص 337)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"'Hasîb' kavramı, Kur'an'da Allah'ın adalet ve kudret sıfatlarından biridir. İnsanların eylemlerinin, iyi veya kötü, karşılıksız kalmayacağını ve Allah'ın her şeyi eksiksiz bir şekilde kaydettiğini ifade eder. Bu, müminleri ahlaki davranışlara teşvik eden önemli bir motivasyon kaynağıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["edep-haya","sosyal-dayanisma","adalet","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":2,"surface":"حُيِّيتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيَّ","form":"Fa''ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"selamlandınız"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"تَحِيَّةٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"تَحِيَّة","form":"Tef'île","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"selam"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":4,"surface":"حَيُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيَّ","form":"Fa''ale","features":{"tense":"Emir","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"selamlayın"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"أَحْسَنَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَن","form":"Ef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr)","gloss":"daha güzeli"},{"position":6,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":7,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya"},{"position":8,"surface":"رُدُّو","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ر-د-د","rootLatin":"r-d-d","lemma":"رَدَّ","form":"Fa''ale","features":{"tense":"Emir","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"karşılık verin"},{"position":8,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":11,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":12,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":13,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":14,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şeyin"},{"position":15,"surface":"حَسِيبًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-س-ب","rootLatin":"h-s-b","lemma":"حَسِيب","form":"Fa'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"hesap görücü"}]