# Nisâ Sûresi, 89. Âyet (4:89)

> وَدُّوا۟ لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا۟ فَتَكُونُونَ سَوَآءً ۖ فَلَا تَتَّخِذُوا۟ مِنْهُمْ أَوْلِيَآءَ حَتَّىٰ يُهَاجِرُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَخُذُوهُمْ وَٱقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ ۖ وَلَا تَتَّخِذُوا۟ مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

*Veddû lev tekfurûne kemâ keferû fetekûnûne sevâ-â(en)(s) felâ tetteḣiżû minhum evliyâe hattâ yuhâcirû fî sebîli(A)llâh(i)(c) fe-in tevellev feḣużûhum vaktulûhum hayśu vecedtumûhum(s) velâ tetteḣiżû minhum veliyyen velâ nasîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Arzu ettiler ki kendilerinin küfre saptıkları gibi siz de sapasınız da beraber olasınız. Bu sebeple, onlar Allah yolunda hicret edinceye kadar içlerinden dost edinmeyin. Eğer bundan yüz çevirirlerse, onları yakalayın ve bulduğunuz yerde öldürün. Onlardan ne bir dost edinin, ne de bir yardımcı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/4/89

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Nisâ Suresi 89. ayet, münafıkların veya inkarcıların Müslümanlara karşı tutumunu ve Müslümanların onlara karşı alması gereken tavrı dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, inkâr, dostluk ve hicret gibi temel kavramlar üzerinden toplumsal ve dini ilişkilerin sınırlarını çizmektedir.","keyConcepts":[{"word":"وَدُّوا۟","root":"و د د","rootLatin":"v-d-d","meaning":"Onlar arzu ettiler, istediler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vedd (ودّ), bir şeyi sevmek ve ona meyletmek anlamına gelir. Ayetteki 'veddû' (ودّوا) ifadesi, onların içten bir arzu ve temenniyle, Müslümanların da kendileri gibi inkâr etmelerini istediklerini belirtir. Bu, sadece bir dilek değil, aynı zamanda bir düşmanlık ve haset belirtisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde'ye göre 'veddû' (ودّوا) burada 'temennâ' (تمنّى) yani 'arzu ettiler, dilediler' anlamındadır. Onların bu dileği, Müslümanları kendi sapkınlıklarına çekme arzusunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'vedd' kökünün Kur'an'da genellikle sevgi, dostluk ve arzu anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, inkarcıların Müslümanlara yönelik 'arzusu', olumsuz bir bağlamda, yani onları kendi inançsızlıklarına sürükleme isteği olarak karşımıza çıkar. Bu, bir tür 'kötü niyetli arzu'dur."}]},{"word":"تَكْفُرُونَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Siz inkâr edersiniz, nankörlük edersiniz.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr' (كفر) kelimesinin temel anlamının 'örtmek' olduğunu belirtir. Bu bağlamda 'tekfürûne' (تكفرون), Allah'ın birliğini ve peygamberin risaletini örtmek, yani inkâr etmek anlamına gelir. Ayette, münafıkların Müslümanlardan beklediği de bu hakikati örtmeleridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' (كفر) kelimesinin aslen bir şeyi örtmek olduğunu, bu nedenle çiftçiye 'kâfir' denildiğini (tohumu toprağa örttüğü için) açıklar. Dini bağlamda ise 'küfr', Allah'ın nimetlerini veya varlığını inkâr etmek, hakikati örtmek demektir. Ayetteki 'tekfürûne' (تكفرون), imanı terk edip inkâra yönelmeyi ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. Temel anlamı 'nankörlük' ve 'hakikati örtme'dir. Bu ayette 'tekfürûne' (تكفرون), Müslümanların imanlarını terk ederek, Allah'ın kendilerine bahşettiği hidayet nimetine karşı nankörlük etmeleri ve hakikati inkâr etmeleri anlamında kullanılır."}]},{"word":"أَوْلِيَاءَ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Dostlar, veliler, koruyucular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâyet' (ولاية) ve 'vilâyet' (ولايت) kelimelerinin 'yakınlık' anlamına geldiğini belirtir. 'Evliyâ' (أولياء) ise 'velî'nin çoğuludur ve dost, yardımcı, koruyucu anlamlarına gelir. Ayette 'onlardan evliyâ edinmeyin' ifadesi, inkarcılarla derin bir dostluk ve ittifak ilişkisine girmemeyi, onlara güvenmemeyi emreder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'velî'nin (ولي) hem 'seven' hem de 'sevilen' anlamına gelebileceğini, aynı zamanda 'işleri üzerine alan, koruyan' anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'evliyâ' (أولياء) kelimesi, inkarcılarla siyasi, sosyal veya dini anlamda bir yakınlık ve destek ilişkisi kurmaktan men etmeyi amaçlar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'velî' ve 'evliyâ' kavramlarının Kur'an'da genellikle 'dostluk, yardım, himaye' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, münafıkların veya inkarcıların Müslümanlara karşı gerçek bir dostluk beslemedikleri, aksine onları kendi inançsızlıklarına çekmek istedikleri için onlardan 'evliyâ' edinilmemesi gerektiği vurgulanır. Bu, stratejik bir uzak duruşu ifade eder."}]},{"word":"يُهَاجِرُوا۟","root":"ه ج ر","rootLatin":"h-c-r","meaning":"Onlar hicret ederler, göç ederler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hicret' (هجرة) kelimesinin 'terk etmek, ayrılmak' anlamına geldiğini belirtir. Dini bağlamda ise, Allah yolunda, inanç uğruna vatanı terk etmektir. Ayetteki 'yühâcirû' (يهاجروا) ifadesi, inkarcıların imanlarını ispatlamak ve Müslümanlarla gerçek bir bağ kurmak için Allah yolunda hicret etmelerini şart koşar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hicret'in (هجرة) bir yerden başka bir yere, özellikle de Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla ayrılmak olduğunu açıklar. Bu ayette, 'Allah yolunda hicret etmedikçe' ifadesi, inkarcıların sadece sözde değil, fiilen de İslam'a bağlılıklarını göstermeleri gerektiğini vurgular. Bu, onların samimiyetinin bir ölçütüdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hicret'in Kur'an'da sadece coğrafi bir yer değiştirmeden öte, aynı zamanda bir inanç ve yaşam tarzı değişikliğini, eski bağlardan kopuşu ve yeni bir topluluğa katılımı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'yühâcirû' (يهاجروا), inkarcıların eski inanç ve yaşam biçimlerini terk edip, İslam toplumuna tam anlamıyla entegre olmalarını şart koşar."}]},{"word":"تَوَلَّوْا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Onlar yüz çevirirler, sırt dönerler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tevellâ' (تولّى) fiilinin 'yüz çevirmek, sırt dönmek, bir şeyden uzaklaşmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'in tevellev' (فإن تولّوا) ifadesi, inkarcıların hicret etme şartını yerine getirmeyip, İslam'dan ve Müslümanlardan yüz çevirmeleri durumunu ifade eder. Bu, onların düşmanca tutumlarını sürdürmeleri anlamına gelir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tevellâ' (تولّى) fiilinin 'bir şeyden uzaklaşmak, onu terk etmek' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette, hicret etme emrine uymayarak İslam toplumundan uzak durmayı ve düşmanca tavırlarını sürdürmeyi ifade eder."}]},{"word":"ٱقْتُلُوهُمْ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Onları öldürün.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'katl' (قتل) kelimesinin 'can almak, öldürmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'uktulûhum' (اقتلوهم) emri, savaş durumunda, düşmanca tavırlarını sürdüren ve İslam toplumuna tehdit oluşturan inkarcılara karşı alınacak askeri tedbiri ifade eder. Bu emir, bağlamından koparılarak genel bir öldürme emri olarak anlaşılamaz, savaş hukuku çerçevesindedir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'katl' (قتل) kelimesinin 'canı bedenden ayırmak' olduğunu açıklar. Bu ayetteki emir, 'eğer yüz çevirirlerse' şartına bağlıdır ve İslam toplumuna karşı düşmanca bir tutum sergileyen, savaşan kimselere yöneliktir. Bu, bir savunma ve caydırıcılık tedbiridir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","cihad","munafiklar","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَدُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"w-d-d","rootLatin":"w-d-d","lemma":"وَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"istediler"},{"position":2,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"keşke"},{"position":3,"surface":"تَكْفُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"k-f-r","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"inkar edersiniz"},{"position":4,"surface":"كَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":5,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-f-r","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":6,"surface":"فَتَكُونُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (fâ harfi atıf içindir)","gloss":"olursunuz"},{"position":7,"surface":"سَوَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"s-w-y","rootLatin":"s-w-y","lemma":"سَوَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Tekûnûne fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"eşit"},{"position":8,"surface":"فَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde ...meyin"},{"position":9,"surface":"تَتَّخِذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"a-kh-dh","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"edinmeyin"},{"position":10,"surface":"مِنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlardan"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":11,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar"},{"position":12,"surface":"حَتَّىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer / Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"e kadar"},{"position":13,"surface":"يُهَاجِرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"h-c-r","rootLatin":"h-j-r","lemma":"هَاجَرَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hattâ ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"hicret etmeleri"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":15,"surface":"سَبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-l","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yol"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":17,"surface":"فَإِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":18,"surface":"تَوَلَّوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî (şart fiili)","gloss":"yüz çevirirlerse"},{"position":19,"surface":"فَخُذُوهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"a-kh-dh","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiili olduğu için mebnî","gloss":"onları tutun"},{"position":19,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":20,"surface":"وَٱقْتُلُوهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"ٱقْتُلُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"q-t-l","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَتَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiili olduğu için mebnî","gloss":"öldürün"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":21,"surface":"حَيْثُ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَيْثُ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"nerede"},{"position":22,"surface":"وَجَدتُّمُوهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"w-c-d","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"buldunuz"},{"position":22,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":23,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi ve Nehiy Lâm'ı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...meyin"},{"position":24,"surface":"تَتَّخِذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"a-kh-dh","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâm'ı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"edinmeyin"},{"position":25,"surface":"مِنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlardan"},{"position":25,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":26,"surface":"وَلِيًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dost"},{"position":27,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi ve Nehiy Lâm'ı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...değil"},{"position":28,"surface":"نَصِيرًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"n-s-r","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصِير","form":"Fa'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"yardımcı"}]