# Mü'min Sûresi, 37. Âyet (40:37)

> أَسْبَـٰبَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ فَأَطَّلِعَ إِلَىٰٓ إِلَـٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّى لَأَظُنُّهُۥ كَـٰذِبًا ۚ وَكَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَصُدَّ عَنِ ٱلسَّبِيلِ ۚ وَمَا كَيْدُ فِرْعَوْنَ إِلَّا فِى تَبَابٍ

*Esbâbe-ssemâvâti fe-ettali'a ilâ ilâhi mûsâ ve-innî le-ezunnuhu kâżibâ(en)(c) ve keżâlike zuyyine lifir'avne sû-u ‘amelihi ve sudde ‘ani-ssebîl(i)(c) vemâ keydu fir'avne illâ fî tebâb(in)*

**Meal (Diyanet):** (36-37) Firavun dedi ki: "Ey Haman! Bana yüksek bir kule yap, belki yollara, göklerin yollarına erişirim de Musa'nın ilahını görürüm(!) Çünkü ben, onun yalancı olduğuna inanıyorum." Böylece Firavun'a yaptığı kötü iş süslü gösterildi ve doğru yoldan saptırıldı. Firavun'un tuzağı, tamamen sonuçsuz kaldı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/37

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'min Suresi 37. ayet, Firavun'un kibir ve inkarını, Musa'ya karşı olan düşmanlığını ve kendi kötü amellerinin kendisine nasıl süslü gösterildiğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Ayet, Firavun'un göklere ulaşma arzusunu, Musa'yı yalancılıkla itham etmesini ve hilesinin akıbetini vurgulayan anahtar kavramlar etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَسْبَـٰبَ","root":"س ب ب","rootLatin":"s-b-b","meaning":"Bu bağlamda, göklere ulaşmak için kullanılan yollar, vasıtalar veya araçlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebeb' kelimesini bir şeye ulaşmayı sağlayan vasıta olarak tanımlar. Ayetteki 'esbâbe' kelimesi, Firavun'un göklere yükselmek için aradığı yolları, merdivenleri veya vasıtaları ifade eder. Bu, onun Musa'nın Rabbine ulaşma arzusunun bir aracıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'esbâb' kelimesini 'yollar' veya 'kapılar' olarak açıklar. Firavun'un 'esbâbe'yi araması, göklere giden yolları bulma çabasıdır ki bu, onun ilahi kudreti kendi nefsinde toplama arzusunun bir mecazıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sebeb' kavramının Kur'an'da genellikle bir amaca ulaşmak için kullanılan araç veya vesile anlamında kullanıldığını belirtir. Firavun'un 'esbâbe'yi araması, onun Musa'nın Tanrısı'na ulaşma gibi imkansız bir hedef için maddi yollar arayışını gösterir ve bu, onun manevi körlüğünü vurgular."}]},{"word":"فَأَطَّلِعَ","root":"ط ل ع","rootLatin":"t-l-'-","meaning":"Bir şeye muttali olmak, vakıf olmak, görmek veya haberdar olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ıttıla'' fiilini 'bir şeye bakmak, onu görmek ve hakkında bilgi edinmek' olarak açıklar. Firavun'un 'fâ'attali'a' ifadesi, Musa'nın ilahını bizzat görme ve onun varlığını sorgulama arzusunu yansıtır, bu da onun küstahlığını ve ilahi gerçekliği reddedişini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 't-l-'-' kökünden türeyen 'ıttıla'' fiilinin, bir şeyin iç yüzünü veya gizli yönünü öğrenmek anlamına geldiğini belirtir. Firavun'un bu fiili kullanması, onun Musa'nın iddia ettiği ilahın gerçekliğini kendi gözleriyle teyit etme veya inkar etme çabasını ifade eder."}]},{"word":"لَأَظُنُّهُۥ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Kesin bilgiye dayanmayan bir kanaat, tahmin veya zan beslemek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zann' kelimesini, bir şeyin doğruluğuna dair kesin bilgi olmaksızın kalpte oluşan bir eğilim veya kanaat olarak tanımlar. Firavun'un 'le'ezunnuhu' ifadesi, Musa'nın yalancı olduğuna dair kesin bir delili olmamasına rağmen, kendi nefsinden kaynaklanan bir ön yargı ve inkarı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'zann'ın bazen kesin bilgi (yakîn) anlamına gelebileceğini belirtse de, bu ayetteki kullanımı, Firavun'un Musa'ya karşı beslediği şüphe ve inkarı, yani gerçeği kabul etmeme eğilimini gösterir. Onun zannı, hakikati örtbas etme arzusundan kaynaklanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zann'ın Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, yani gerçeğe aykırı bir tahmin veya şüphe anlamında kullanıldığını vurgular. Firavun'un bu kelimeyi kullanması, onun Musa'nın peygamberliğini ve getirdiği mesajı küçümsemesini ve kendi hevasına göre hüküm vermesini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"كَـٰذِبًا","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Doğru olmayan bir şeyi söyleyen, yalan söyleyen kişi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'kezib' kelimesini 'gerçeğin aksini söylemek' olarak tanımlar. Firavun'un Musa'yı 'kâziben' olarak nitelendirmesi, onun Musa'nın getirdiği ilahi mesajı ve peygamberliğini tamamen reddettiğini, onu bir yalancı olarak gördüğünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kezib'in, bir şeyin gerçekte olduğundan farklı bir şekilde ifade edilmesi olduğunu belirtir. Firavun'un bu ithamı, kendi inkarını ve kibirini haklı çıkarmak için Musa'ya yönelttiği asılsız bir suçlamadır."}]},{"word":"زُيِّنَ","root":"ز ي ن","rootLatin":"z-y-n","meaning":"Bir şeyin güzel, çekici veya cazip gösterilmesi, süslenmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zeyn' kelimesini 'bir şeyi güzel ve çekici kılmak' olarak açıklar. Ayetteki 'zuyyine' fiili, Firavun'un kötü amellerinin şeytan veya kendi nefsi tarafından ona güzel gösterildiğini, böylece doğru yolu görmesinin engellendiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zeyn' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, yani şeytanın veya nefsin insanlara kötü şeyleri güzel göstermesi anlamında kullanıldığını belirtir. Firavun'a kötü amellerinin süslü gösterilmesi, onun sapkınlığının ve ilahi hidayetten uzaklaşmasının temel nedenlerinden biridir."}]},{"word":"تَبَابٍ","root":"ت ب ب","rootLatin":"t-b-b","meaning":"Helak, hüsran, kayıp veya boşa gitme.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tebâb' kelimesini 'hüsran ve helak' olarak açıklar. Ayetteki 'fî tebâb' ifadesi, Firavun'un tüm hilelerinin ve planlarının nihayetinde boşa çıkacağını, bir sonuç vermeyeceğini ve helakla sonuçlanacağını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tebâb'ı 'kayıp ve zarar' olarak yorumlar. Firavun'un 'keyd'inin (hilesinin) 'tebâb' içinde olması, onun çabalarının tamamen faydasız ve zararlı olacağını, hiçbir başarıya ulaşamayacağını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tebâb'ın 'zarar ve eksilme' anlamına geldiğini belirtir. Firavun'un hilesinin 'tebâb' içinde olması, onun hilesinin kendisi için bir felaket ve yıkım getireceğini, amacına ulaşamayacağını ve tam tersine zarara uğrayacağını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","musrikler","hidayet-dalalet","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَسْبَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-b","rootLatin":"s-b-b","lemma":"سَبَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yolları"},{"position":2,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-m-w","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":3,"surface":"فَأَطَّلِعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ṭ-l-ʿ","rootLatin":"ṭ-l-ʿ","lemma":"اِطَّلَعَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb","gloss":"erişirim de"},{"position":4,"surface":"إِلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":5,"surface":"إِلَـٰهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-l-h","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"إِلَاه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Tanrısına"},{"position":6,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (takdiri irab)","gloss":"Musa'nın"},{"position":7,"surface":"وَإِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve şüphesiz ben"},{"position":7,"surface":"ي","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":8,"surface":"لَأَظُنُّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":8,"surface":"أَظُنُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ẓ-n-n","rootLatin":"ẓ-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"sanıyorum"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"كَـٰذِبًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"k-dh-b","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَاذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zanne fiilinin ikinci mef'ûlü olduğu için mansûb","gloss":"yalancı"},{"position":10,"surface":"وَكَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":11,"surface":"زُيِّنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"z-y-n","rootLatin":"z-y-n","lemma":"زَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"güzel gösterildi"},{"position":12,"surface":"لِفِرْعَوْنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Firavun'a"},{"position":12,"surface":"فِرْعَوْنَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"f-r-ʿ-n","rootLatin":"f-r-ʿ-n","lemma":"فِرْعَوْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Firavun'a"},{"position":13,"surface":"سُوٓءُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"s-w-ʾ","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"سُوء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"kötülüğü"},{"position":14,"surface":"عَمَلِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ʿ-m-l","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"işinin"},{"position":14,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":15,"surface":"وَصُدَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"صُدَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ṣ-d-d","rootLatin":"ṣ-d-d","lemma":"صَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"alıkondu"},{"position":16,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":17,"surface":"ٱلسَّبِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-b-l","rootLatin":"s-b-l","lemma":"سَبِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yoldan"},{"position":18,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve değil"},{"position":19,"surface":"كَيْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"k-y-d","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَيْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hilesi"},{"position":20,"surface":"فِرْعَوْنَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"f-r-ʿ-n","rootLatin":"f-r-ʿ-n","lemma":"فِرْعَوْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Firavun'un"},{"position":21,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":22,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":23,"surface":"تَبَابٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"t-b-b","rootLatin":"t-b-b","lemma":"تَبَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hüsran"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/37*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/37*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/37*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/37*