# Mü'min Sûresi, 48. Âyet (40:48)

> قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوٓا۟ إِنَّا كُلٌّ فِيهَآ إِنَّ ٱللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ ٱلْعِبَادِ

*Kâle-lleżîne-stekberû innâ kullun fîhâ inna(A)llâhe kad hakeme beyne-l'ibâd(i)*

**Meal (Diyanet):** Büyüklük taslayanlar ise şöyle derler: "Biz hepimiz ateşin içindeyiz. Şüphesiz Allah, kullar arasında (böyle) hüküm vermiştir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/48

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde büyüklük taslayanların acizliğini ve Allah'ın mutlak hükmünü vurgulamaktadır. Seçilen anahtar kavramlar, kibir, hüküm ve kulluk gibi temel dini ve ahlaki temaları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتَكْبَرُوٓا۟","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Dünyada kibirlenip büyüklük taslayanların ahiretteki durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'k-b-r' kökünü 'büyüklük, azamet' olarak tanımlar. 'İstikbâr' ise, bir kimsenin kendisini büyük görmesi, başkalarına karşı üstünlük taslamasıdır. Ayetteki 'istekberû' fiili, dünyada Allah'ın emirlerine karşı kibirlenip büyüklük taslayanların ahiretteki pişmanlığını ve acizliğini dile getirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kibr' kavramını Kur'an'ın temel ahlaki kavramlarından biri olarak inceler. Ona göre 'istikbâr', Allah'a karşı isyanın ve O'nun ayetlerini reddetmenin bir tezahürüdür. Ayetteki kullanımı, bu kibirli tutumun ahiretteki kaçınılmaz sonucunu, yani cehennem azabını işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'istikbâr'ı 'tekebbür' ile eş anlamlı olarak kullanır ve 'büyüklük taslamak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'istekberû' ifadesi, dünyada kendilerini büyük görenlerin, ahiretteki çaresizliğini ve Allah'ın hükmüne boyun eğmek zorunda kalışlarını mecazi bir dille anlatır."}]},{"word":"حَكَمَ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın kulları arasında adaletle hüküm vermesini ve nihai kararı açıklamasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'h-k-m' kökünü 'ayırmak, karar vermek, hükmetmek' olarak açıklar. Ayetteki 'hüküm verdi' ifadesi, Allah'ın kıyamet gününde kullar arasında adaletle yargılayıp, cennetlikleri ve cehennemlikleri ayırarak nihai kararı verdiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî'ye göre 'hüküm', bir şeyi diğerinden ayırmak ve kesin bir karara varmaktır. Allah'ın 'hükmetmesi', O'nun mutlak adaletini ve her şeyin nihai karar vericisinin O olduğunu gösterir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın kullar arasındaki ihtilafları çözüp, haklıyı haksızdan ayırdığına işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hüküm' kelimesinin Kur'an'da hem 'yargılama' hem de 'kanun koyma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'hüküm verdi' ifadesi, Allah'ın ahiretteki yargılayıcı rolünü ve kulların amellerine göre vereceği kesin kararı vurgular."}]},{"word":"ٱلْعِبَادِ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden veya etmeyen tüm insanları kapsayan genel bir ifadedir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'abd' kelimesini 'köle, kul' olarak açıklar. 'İbâd' ise bunun çoğuludur ve Allah'ın yarattığı tüm insanları kapsar. Ayetteki 'kullar arasında' ifadesi, Allah'ın hükmünün istisnasız tüm insanları kapsayacağını ve herkesin O'nun huzurunda hesap vereceğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kelimesinin 'itaat eden, boyun eğen' anlamlarına geldiğini belirtir. 'İbâd', Allah'ın yaratmış olduğu ve O'na muhtaç olan tüm varlıkları ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın hükmünün, O'na kulluk eden veya etmeyen herkesi kapsayan evrensel bir adalet olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin hem 'köle' hem de 'Allah'a ibadet eden kişi' anlamlarına geldiğini belirtir. 'İbâd' kelimesi ise, bu ayette genel olarak tüm insanlığı ifade eder. Allah'ın 'kullar arasında hüküm vermesi', O'nun tüm insanlığa karşı adil ve mutlak bir otoriteye sahip olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kibir-hased","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kâle"},{"position":2,"translit":"lleżîne"},{"position":3,"translit":"stekberû"},{"position":4,"translit":"innâ"},{"position":5,"translit":"kullun"},{"position":6,"translit":"fîhâ"},{"position":7,"translit":"inna(A)"},{"position":8,"translit":"llâhe"},{"position":9,"translit":"kad"},{"position":10,"translit":"hakeme"},{"position":11,"translit":"beyne"},{"position":12,"translit":"l'ibâd(i)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû, ism-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Fâil"},{"position":3,"surface":"ٱسْتَكْبَرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"اِسْتَكْبَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"büyüklük tasladılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb, zamir olduğu için mebnî","gloss":"biz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":5,"surface":"كُلٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"hepsi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":6,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr, zamir olduğu için mebnî","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":9,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":10,"surface":"حَكَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكَمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmetti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"ٱلْعِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عِبَاد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kulların","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/48*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/48*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/48*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *40/47-48*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *40/47-48*