# Mü'min Sûresi, 49. Âyet (40:49) > وَقَالَ ٱلَّذِينَ فِى ٱلنَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ٱدْعُوا۟ رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ ٱلْعَذَابِ *Ve kâle-lleżîne fî-nnâri liḣazeneti cehenneme-d'û rabbekum yuḣaffif ‘annâ yevmen mine-l'ażâb(i)* **Meal (Diyanet):** Ateşte olanlar cehennem bekçilerine, "Rabbinize yalvarın da (hiç değilse) bir gün bizden azabı hafifletsin" derler. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/49 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Mü'min Suresi 49. ayet, cehennem ehlinin azabın hafifletilmesi talebini dile getirmektedir. Ayet, 'ateş', 'cehennem bekçileri', 'dua etme', 'Rab' ve 'azap' gibi merkezi kavramlar üzerinden ahiret inancının ve ilahi adaletin bir yönünü ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلنَّارِ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Ayette, cehennemdeki azap yeri olan ateşi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nâr (نار) kelimesi, ışık ve ısı veren madde anlamına gelir. Kur'an'da hem dünya ateşini hem de ahiretteki cehennem ateşini ifade etmek için kullanılır. Bu ayetteki kullanımı, cehennemdeki azap mekânı olan ateşi belirtir ve oradaki kişilerin durumunu tasvir eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nâr (نار) kelimesi, mecazi olarak da azap ve ceza anlamında kullanılır. Ayetteki 'fî'l-nâr' (ateşte olanlar) ifadesi, cehennem azabına maruz kalanları anlatır ve onların içinde bulundukları şiddetli durumu vurgular."}]},{"word":"لِخَزَنَةِ","root":"خ ز ن","rootLatin":"h-z-n","meaning":"Cehennemin bekçileri, muhafızları anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hazen (خزن) kelimesi, bir şeyi korumak, muhafaza etmek anlamına gelir. Hazene (خزنة) ise bu işi yapanlar, yani bekçilerdir. Ayetteki 'hazene cehennem' (cehennemin bekçileri) ifadesi, cehennemin düzenini ve azabın uygulanmasını denetleyen melekleri ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hazene (خزنة) kelimesi, bir şeyi korumak ve idare etmekle görevli olanlar için kullanılır. Kur'an'da cennet ve cehennem için kullanılan bu terim, ilahi emri yerine getiren ve bu mekanların işleyişini sağlayan varlıkları belirtir. Ayetteki bağlamda, azabın hafifletilmesi talebinin muhatabı olarak geçer."}]},{"word":"ٱدْعُوا۟","root":"د ع و","rootLatin":"d-'-v","meaning":"Rabbinize yalvarın, dua edin anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Da'v (دعاء) kelimesi, birini çağırmak, yardım istemek veya bir şeye yönelmek anlamlarına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'a yönelerek talepte bulunma, yalvarma ve ibadet etme anlamında kullanılır. Bu ayetteki 'ud'û' (yalvarın) emri, cehennem ehlinin çaresizlik içinde bekçiler aracılığıyla Allah'tan yardım dilemesini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Dua (دعاء) kavramı, Kur'an'da insanın Allah ile olan ilişkisinde merkezi bir yer tutar. Genellikle bir dilek, bir yakarış veya bir çağrı olarak anlaşılır. Ayetteki 'ud'û Rabbe-kum' (Rabbinize yalvarın) ifadesi, cehennem ehlinin acizliğini ve Allah'ın kudreti karşısındaki durumlarını gösterir; onların doğrudan Allah'a yönelme cesareti bulamayarak bekçiler aracılığıyla talepte bulunmaları dikkat çekicidir."}]},{"word":"رَبَّكُمْ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Sizin Rabbiniz, yani yaratıcınız, yöneticiniz ve sahibiniz.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rabb (رب) kelimesi, terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, efendi ve yöneten anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun yaratıcılık, rızık vericilik, hükümranlık ve terbiye edicilik vasıflarını ifade eder. Ayetteki 'Rabbe-kum' (sizin Rabbiniz) ifadesi, cehennem ehlinin dahi Allah'ın mutlak otoritesi altında olduğunu ve O'nun merhametine muhtaç olduklarını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rabb (رب) kavramı, Kur'an'da Allah'ın en temel isimlerinden biridir ve O'nun evren üzerindeki mutlak egemenliğini, yaratıcılığını ve her şeyi kontrol edişini vurgular. Ayetteki 'Rabbe-kum' ifadesi, cehennem ehlinin bile nihayetinde Allah'ın hükmü altında olduğunu ve azabın hafifletilmesi için tek yetkili merciin O olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْعَذَابِ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Azap, ceza, işkence anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azâb (عذاب) kelimesi, bir şeyi engellemek, alıkoymak ve acı vermek anlamlarına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'ın günahkarlara verdiği ceza ve işkenceyi ifade eder. Bu ayetteki 'el-azâb' (azap) ifadesi, cehennem ehlinin içinde bulunduğu sürekli ve şiddetli acıyı belirtir ve onların bu durumdan kurtulma arayışını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Azâb (عذاب), bir şeyi tatlılıktan, hoşluktan uzaklaştırmak ve acı vermek demektir. Kur'an'da ahiret azabı, dünya azabından daha şiddetli ve sürekli olarak tasvir edilir. Ayetteki 'yevmen mine'l-azâb' (azaptan bir gün) ifadesi, cehennem ehlinin azabın şiddetinden dolayı en küçük bir hafiflemeye dahi razı olduğunu gösterir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["cehennem","dua","ahiret-mukafat"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ateş"},{"position":5,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"خَزَنَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ز-ن","rootLatin":"kh-z-n","lemma":"خَزَنَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bekçileri"},{"position":6,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"cehennemin"},{"position":7,"surface":"ٱدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (sonundaki nunun düşmesiyle)","gloss":"yalvarın"},{"position":8,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rabbinizi"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":9,"surface":"يُخَفِّفْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ف-ف","rootLatin":"kh-f-f","lemma":"خَفَّفَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiilin cevabı olduğu için meczûm","gloss":"hafifletsin"},{"position":10,"surface":"عَنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bizden"},{"position":10,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bize"},{"position":11,"surface":"يَوْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"bir gün"},{"position":12,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":13,"surface":"ٱلْعَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"azaptan"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/49* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/49* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/49* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/49*