# Mü'min Sûresi, 56. Âyet (40:56)

> إِنَّ ٱلَّذِينَ يُجَـٰدِلُونَ فِىٓ ءَايَـٰتِ ٱللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَـٰنٍ أَتَىٰهُمْ ۙ إِن فِى صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ مَّا هُم بِبَـٰلِغِيهِ ۚ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ

*İnne-lleżîne yucâdilûne fî âyâti(A)llâhi biġayri sultânin etâhum(ﻻ) in fî sudûrihim illâ kibrun mâ hum bibâliġîh(i)(c) feste'iż bi(A)llâh(i)(s) innehu huve-ssemî'u-lbasîr(u)*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın ayetleri hakkında, kendilerine gelmiş bir delilleri olmaksızın tartışanlar var ya, onların kalplerinde ancak bir büyüklük taslama vardır. Onlar, tasladıkları büyüklüğe asla ulaşmazlar. Sen Allah'a sığın. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/56

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'min Suresi 56. ayet, Allah'ın ayetleri hakkında delilsiz tartışanların iç dünyalarındaki kibri ve bu kibrin ulaşılamazlığını vurgular. Ayet, bu tür tartışmalara karşı Allah'a sığınmayı emrederek, O'nun her şeyi işiten ve gören olduğunu belirtir. Dilbilimsel olarak, 'mücâdele', 'sultân' ve 'kibr' kavramları ayetin ana mesajını taşır.","keyConcepts":[{"word":"يُجَـٰدِلُونَ","root":"ج د ل","rootLatin":"c-d-l","meaning":"Delilsiz ve haksız yere tartışmak, mücadele etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-d-l kökünden türeyen 'mücâdele', bir şeyi sağlamlaştırmak veya bir görüşü çürütmek için karşılıklı konuşmak, çekişmek anlamına gelir. Ayetteki 'biğayri sultânin' ifadesiyle birlikte kullanıldığında, haklı bir delile dayanmadan, batıl üzere tartışmayı ifade eder. Bu, gerçeği ortaya çıkarmak yerine, kendi görüşünü dayatma çabasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"'Yücâdilûne', burada 'yuhâsimûne' (hasımlık etmek, çekişmek) anlamındadır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın ayetleri hakkında delilsizce çekişenlerin, aslında hakikate karşı bir düşmanlık sergilediklerini ve batılı savunmaya çalıştıklarını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'c-d-l' kökünün Kur'an'daki kullanımının genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını belirtir. Özellikle 'biğayri sultân' ile birlikte kullanıldığında, bu, hakikati arayıştan ziyade, inatlaşma ve karşı çıkma motivasyonuyla yapılan bir tartışmadır. Bu tür bir 'mücâdele', imanın önündeki engellerden biri olarak sunulur."}]},{"word":"سُلْطَـٰنٍ","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Delil, hüccet, açık kanıt.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'Sultân', burada 'hüccet' (delil) ve 'burhân' (açık kanıt) anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'biğayri sultânin' ifadesi, tartışanların Allah'ın ayetleri hakkında hiçbir geçerli delile sahip olmadıklarını, sadece zan ve hevesleriyle konuştuklarını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"S-l-t kökünden türeyen 'sultân', aslında güç ve otorite anlamına gelir. Ancak Kur'an'da sıkça 'delil' ve 'kanıt' anlamında mecazi olarak kullanılır. Çünkü delil, bir görüşe güç ve otorite kazandırır. Ayette, bu delilin yokluğu, tartışmanın temelsizliğini ve batıllığını ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sultân' kelimesinin Kur'an'daki semantik alanını incelerken, onun sadece siyasi güç değil, aynı zamanda fikri ve mantıki gücü de ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'sultân'ın yokluğu, tartışanların argümanlarının fikri bir temele dayanmadığını, dolayısıyla geçersiz olduğunu gösterir."}]},{"word":"كِبْرٌ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Büyüklenme, kibir, gurur.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-b-r kökünden türeyen 'kibr', kişinin kendini başkalarından üstün görmesi, büyüklük taslamasıdır. Ayette, delilsiz tartışanların gönüllerindeki 'kibr'in, onların hakikati kabul etmelerine engel olan temel bir ahlaki hastalık olduğunu belirtir. Bu kibir, onları Allah'ın ayetlerine karşı çıkmaya sevk eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kibr'i, kişinin kendi nefsini yüceltmesi ve başkalarını hor görmesi olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ hum bi-bâliğîhi' (ona ulaşamayacakları) ifadesiyle birlikte, bu kibrin aslında boş ve temelsiz olduğunu, sahibine bir fayda sağlamayacağını, aksine onu helake sürükleyeceğini ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kibr'i Kur'an'ın temel ahlaki kavramlarından biri olarak ele alır ve onun 'şirk' ile yakından ilişkili olduğunu belirtir. Kibirli kişi, Allah'ın otoritesini ve ayetlerini reddederek, kendi nefsini ilahlaştırma eğilimindedir. Bu ayetteki 'kibr', delilsiz tartışmanın altında yatan psikolojik ve ahlaki motivasyonu açıklar."}]},{"word":"بِـٰلِغِيهِ","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Ulaşmak, erişmek, varmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"B-l-ğ kökünden türeyen 'bâliğ', bir şeye ulaşan, erişen demektir. Ayetteki 'mâ hum bi-bâliğîhi' ifadesi, o kibir ve büyüklük taslamasının, sahiplerini gerçek bir yüceliğe veya istedikleri amaca asla ulaştıramayacağını, aksine onları hüsrana uğratacağını belirtir. Bu, kibrin boş ve sonuçsuz bir çaba olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, bu ifadenin, o kibrin kendilerine bir fayda sağlamayacağını, aksine zararlı olacağını ifade ettiğini belirtir. Onlar, bu kibirle ne dünyada ne de ahirette bir mertebeye ulaşamayacaklardır. Bu, kibrin akıbetinin olumsuzluğuna işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","kibir-hased","vahiy-kuran","esma-i-husna","seytan-vesvese"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"O kimseler ki"},{"position":3,"surface":"يُجَـٰدِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-د-ل","rootLatin":"j-d-l","lemma":"جَادَلَ","form":"Mufâale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"Tartışıyorlar"},{"position":4,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Hakkında"},{"position":5,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Ayetleri"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":7,"surface":"بِغَيْرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cer (bâ) ile mecrûr","gloss":"Olmadan"},{"position":8,"surface":"سُلْطَـٰنٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-t","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Delil"},{"position":9,"surface":"أَتَىٰهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"Onlara geldi"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"Onlara"},{"position":10,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Yoktur"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"İçinde"},{"position":12,"surface":"صُدُورِهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-د-ر","rootLatin":"s-d-r","lemma":"صَدْر","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Göğüsleri"},{"position":12,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"Onların"},{"position":13,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Ancak"},{"position":14,"surface":"كِبْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"كِبْر","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Büyüklük"},{"position":15,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Değildir"},{"position":16,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"Onlar"},{"position":17,"surface":"بِبَـٰلِغِيهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"İle"},{"position":17,"surface":"بَـٰلِغِيهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"بَالِغ","form":"Fâil","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Ulaşanlar"},{"position":17,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"Ona"},{"position":18,"surface":"فَٱسْتَعِذْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Öyleyse"},{"position":18,"surface":"ٱسْتَعِذْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-و-ذ","rootLatin":"'-w-dh","lemma":"اِسْتَعَاذَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"Sığın"},{"position":19,"surface":"بِٱللَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"E"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":20,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz o"},{"position":20,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"O"},{"position":21,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri (ayırıcı zamir) olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":22,"surface":"ٱلسَّمِيعُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'-","lemma":"سَمِيع","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"İşiten"},{"position":23,"surface":"ٱلْبَصِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصِير","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"Görendir"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/56*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/56*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/56*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/56*