# Mü'min Sûresi, 57. Âyet (40:57)

> لَخَلْقُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ ٱلنَّاسِ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

*Leḣalku-ssemâvâti vel-ardi ekberu min ḣalki-nnâsi velâkinne ekśera-nnâsi lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Elbette göklerin ve yerin yaratılması, insanların yaratılmasından daha büyük bir şeydir. Fakat insanların çoğu bilmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/57

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, göklerin ve yerin yaratılışının, insanların yaratılışından daha büyük bir kudret ve azamet eseri olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, insanların bu gerçeği idrak edememesini ele alarak, Allah'ın yaratma gücünün büyüklüğüne dikkat çekmektedir.","keyConcepts":[{"word":"خَلْقُ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yaratma, yoktan var etme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesini 'takdir ve icat' olarak tanımlar. Ayetteki 'göklerin ve yerin yaratılması' ifadesi, Allah'ın bu büyük varlıkları bir ölçüye göre takdir edip yoktan var etmesini, yani eşsiz yaratma kudretini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesinin 'yaratma' anlamının yanı sıra 'takdir etme' anlamını da taşıdığını belirtir. Ayetteki bağlamda, göklerin ve yerin yaratılışı, Allah'ın kudretinin ve takdirinin bir göstergesi olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir ölçüye göre şekillendirme' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayette, göklerin ve yerin yaratılışı, Allah'ın mutlak yaratıcı gücünün ve eşsiz tasarımının bir kanıtı olarak sunulur."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Gökler, semalar; yeryüzünün üstündeki her şey.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesinin 'yüksek' ve 'üst' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette, 'gökler' ifadesi, Allah'ın yaratma kudretinin büyüklüğünü gösteren, geniş ve yüce bir varlık alanı olarak kullanılır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semâ' kelimesinin 'yüksek olan her şey' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle 'yedi gök' veya 'gökyüzü' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'gökler', Allah'ın azametini ve yaratılışındaki mükemmelliği vurgulayan bir unsurdur."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegen.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'arz' kelimesinin 'yeryüzü' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle 'gökler' ile birlikte zikredilerek Allah'ın yaratma kudretinin kapsamını gösterdiğini belirtir. Ayette, 'yer' ifadesi, göklerle birlikte Allah'ın yaratıcılığının büyüklüğünü ortaya koyar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'arz' kelimesinin 'üzerinde durulan, yayılmış olan' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayette, 'yer' kelimesi, göklerle birlikte, Allah'ın yaratma sanatının ve kudretinin bir delili olarak sunulur."}]},{"word":"أَكْبَرُ","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Daha büyük, daha yüce, daha azametli.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kibr' kökünün 'büyüklük' anlamına geldiğini ve 'ekber' kelimesinin 'daha büyük' anlamında bir üstünlük sıfatı olduğunu belirtir. Ayette, göklerin ve yerin yaratılışının insanların yaratılışından 'daha büyük' olması, Allah'ın kudretinin ve yaratma sanatının eşsizliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ekber' kelimesinin 'nicelik, nitelik veya şeref bakımından daha üstün' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayette, göklerin ve yerin yaratılışının 'daha büyük' olması, bu yaratılışın hem boyut hem de karmaşıklık açısından insanların yaratılışından daha üstün olduğunu ifade eder."}]},{"word":"ٱلنَّاسِ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"İnsanlar, beşeriyet.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nâs' kelimesinin 'insanlar' anlamına geldiğini ve genellikle 'beşer' kelimesiyle eş anlamlı kullanıldığını belirtir. Ayette, 'insanların yaratılışı' ifadesi, göklerin ve yerin yaratılışının büyüklüğünü karşılaştırmak için bir referans noktası olarak kullanılır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet kuran, alışan' anlamından geldiğini ve Kur'an'da genellikle 'akıl sahibi varlık' olarak kullanıldığını ifade eder. Ayette, 'insanlar' ifadesi, Allah'ın yaratma kudretinin muhatabı olan ve bu kudreti idrak etmesi beklenen varlıkları temsil eder."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilirler, idrak ederler, farkına varırlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kelimesini 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'bilmezler' ifadesi, insanların göklerin ve yerin yaratılışındaki azameti ve Allah'ın kudretini tam olarak kavrayamadıklarını, bu konuda bir gaflet içinde olduklarını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda idrak etme, anlama ve bu anlayışa göre hareket etme anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki 'bilmezler' ifadesi, insanların bu büyük gerçeği sadece bilgi olarak değil, aynı zamanda derinlemesine bir idrak ve iman olarak kavrayamadıklarını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","insanin-yaratilisi","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Leḣalku"},{"position":2,"translit":"ssemâvâti"},{"position":3,"translit":"vel-ardi"},{"position":4,"translit":"ekberu"},{"position":5,"translit":"min"},{"position":6,"translit":"ḣalki"},{"position":7,"translit":"nnâsi"},{"position":8,"translit":"velâkinne"},{"position":9,"translit":"ekśera"},{"position":10,"translit":"nnâsi"},{"position":11,"translit":"lâ"},{"position":12,"translit":"ya'lemûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"خَلْقُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yaratılışı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":4,"surface":"أَكْبَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"أَكْبَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha büyük","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":5,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"خَلْقِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yaratılışından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"لَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"lakin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":9,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lakinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilmezler","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilmezler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *40/57*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. âyetler*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *40/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *40/57*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *40/57*