# Mü'min Sûresi, 58. Âyet (40:58)

> وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَعْمَىٰ وَٱلْبَصِيرُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ وَلَا ٱلْمُسِىٓءُ ۚ قَلِيلًا مَّا تَتَذَكَّرُونَ

*Vemâ yestevî-l-a'mâ velbasîru velleżîne âmenû ve 'amilû-ssâlihâti velâ-lmusî-/(u)(c) kalîlen mâ teteżekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kör ile gören, iman edip salih ameller işleyenler ile kötülük yapan bir değildir. Siz pek az düşünüyorsunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/58

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, körlük ve görme, iman ve salih amel ile kötülük yapma arasındaki derin zıtlığı vurgulayarak, hakikatleri idrak etme ve doğru yolu seçme konusunda insanların düşünme yeteneğinin azlığına dikkat çekmektedir. Anahtar kavramlar, bu karşıtlıkları ve insan davranışlarının sonuçlarını dilbilimsel ve semantik açıdan ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْأَعْمَىٰ","root":"ع م ي","rootLatin":"a-m-y","meaning":"Maddi veya manevi olarak görme yeteneğinden yoksun olan, hakikati idrak edemeyen kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'el-a'mâ' kelimesini hem gözün görmemesi (basar) hem de kalbin görmemesi (basîret) olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, hakikatleri idrak edemeyen, manevi körlüğe sahip kişiyi mecazi olarak nitelemektedir. Bu, sadece fiziksel bir engel değil, aynı zamanda doğruyu yanlıştan ayırt edememe durumudur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'a'mâ' kelimesinin Kur'an'da mecazi anlamda kullanıldığını belirtir. Burada, iman etmeyen ve hakikati göremeyen kimseler için bir benzetme olarak kullanılmıştır. Körlük, doğru yolu bulamama ve hakikatten yüz çevirme anlamındadır."}]},{"word":"ٱلْبَصِيرُ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Maddi veya manevi olarak görme yeteneğine sahip olan, hakikati idrak eden kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'basîr' kelimesini hem gözle görme hem de kalple idrak etme anlamında kullanır. Ayetteki 'basîr', hakikatleri gören, doğruyu yanlıştan ayırt edebilen, manevi basirete sahip kişiyi temsil eder. Bu, sadece fiziksel görme değil, aynı zamanda derin bir anlayış ve kavrayıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'basar' ve 'basîret' kavramlarının Kur'an'daki önemine değinir. 'Basîr' kelimesi, sadece fiziksel görmeyi değil, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve hakikatlerini idrak etme yeteneğini ifade eder. Ayetteki 'basîr', iman eden ve salih amel işleyenlerin sahip olduğu bu idrak gücünü simgeler."}]},{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"ء م ن","rootLatin":"a-m-n","meaning":"Allah'a ve O'nun gönderdiklerine kalpten inanıp tasdik etmek, güvenmek ve emniyet içinde olmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îmân' kelimesinin kökenini 'emn' (güven, emniyet) ile ilişkilendirir. İman, kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Ayetteki 'âmenû', Allah'a ve O'nun bildirdiklerine tam bir teslimiyetle inanmayı ifade eder ki bu, salih amellerin temelini oluşturur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'îmân' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. İman, sadece bir inanç değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve Allah'a karşı bir sorumluluk bilincidir. Ayetteki 'âmenû', kişinin Allah'a olan derin bağlılığını ve bu bağlılığın getirdiği doğru eylemleri ifade eder."}]},{"word":"وَعَمِلُوا۟","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"Bir işi yapmak, icra etmek, eylemde bulunmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'amel' kelimesini 'bir işi kasıtlı olarak yapmak' şeklinde tanımlar. Ayetteki 'amilû', imanla birlikte gelen bilinçli ve kasıtlı eylemleri ifade eder. Bu eylemler, 'salihât' (yararlı işler) ile nitelendirilerek, sadece eylemde bulunmak değil, aynı zamanda doğru ve faydalı eylemlerde bulunmak gerektiği vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'amel' kelimesini 'iradeye dayalı fiil' olarak açıklar. Ayetteki 'amilû', iman edenlerin iradeleriyle gerçekleştirdikleri, Allah'ın rızasına uygun olan fiilleri kapsar. Bu, sadece düşünce düzeyinde kalmayıp, hayata geçirilen pratik davranışları ifade eder."}]},{"word":"ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi, doğru, faydalı ve Allah'ın rızasına uygun olan işler ve davranışlar anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'salâh' kelimesini 'fesadın zıddı' olarak tanımlar; yani bozukluğun giderilmesi ve düzeltilmesi. 'Salihât', hem dünya hem de ahiret için faydalı olan, doğru ve iyi işlerdir. Ayetteki kullanımı, iman edenlerin sadece inanmakla kalmayıp, bu inançlarının gereği olarak topluma ve kendilerine faydalı eylemlerde bulunmalarını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'salih' kelimesinin 'her türlü eksiklikten arınmış, tam ve mükemmel' anlamına geldiğini belirtir. 'Salihât', Allah'ın emirlerine uygun, insanlara faydalı ve ahlaki açıdan değerli olan tüm eylemleri kapsar. Ayette, imanla birlikte anılarak, imanın pratik hayattaki yansıması olarak sunulur."}]},{"word":"ٱلْمُسِىٓءُ","root":"س و ء","rootLatin":"s-w-'-","meaning":"Kötülük yapan, yanlış ve zararlı işler işleyen kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sû'' kelimesini 'her türlü kötülük, çirkinlik ve zarar' olarak tanımlar. 'Müsî'' ise bu kötülükleri işleyen kişidir. Ayetteki 'müsî'' kelimesi, iman edip salih amel işleyenlerin zıttı olarak, Allah'ın emirlerine karşı gelen ve zararlı eylemlerde bulunan kimseleri ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sû'' kelimesinin Kur'an'da genellikle günah ve kötülük anlamında kullanıldığını belirtir. 'Müsî'' ise bu günahları ve kötülükleri işleyen, Allah'ın rızasına aykırı davranan kişidir. Ayette, bu kişilerin iman eden ve salih amel işleyenlerle bir tutulamayacağı vurgulanır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["iman","hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve ... değil"},{"position":2,"surface":"يَسْتَوِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"اِسْتَوَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bir olur"},{"position":3,"surface":"ٱلْأَعْمَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-م-ي","rootLatin":"ʿ-m-y","lemma":"أَعْمَى","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"kör"},{"position":4,"surface":"وَٱلْبَصِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"بَصِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ve gören"},{"position":5,"surface":"وَٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mahallen merfû","gloss":"ve o kimseler ki"},{"position":6,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inandılar"},{"position":7,"surface":"وَعَمِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve yaptılar"},{"position":8,"surface":"ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"ṣ-l-ḥ","lemma":"صَالِحَة","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"salih amelleri"},{"position":9,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve ... değil"},{"position":10,"surface":"ٱلْمُسِىٓءُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"مُسِيء","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"kötülük yapan"},{"position":11,"surface":"قَلِيلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"az"},{"position":12,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Zâide harf olduğu için mebnî","gloss":"ne kadar"},{"position":13,"surface":"تَتَذَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذَكَّرَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (nûn'un sübûtu ile)","gloss":"düşünüyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/58*