# Mü'min Sûresi, 61. Âyet (40:61)

> ٱللَّهُ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِتَسْكُنُوا۟ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

*(A)llâhu-lleżî ce'ale lekumu-lleyle liteskunû fîhi ve-nnehâra mubsirâ(an)(c) inna(A)llâhe leżû fadlin ‘alâ-nnâsi velâkinne ekśera-nnâsi lâ yeşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, içinde rahat edesiniz diye geceyi ve (her şeyi) gösterici (aydınlık) olarak da gündüzü yaratandır. Şüphesiz Allah, insanlara karşı sonsuz iyilik sahibidir, fakat insanların çoğu şükretmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/61

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'min Suresi 61. ayet, Allah'ın geceyi dinlenme, gündüzü ise aydınlık ve çalışma zamanı olarak yaratmasını konu edinir. Ayet, Allah'ın insanlara olan lütfunu vurgularken, insanların çoğunun bu nimetlere şükretmediğini belirtir. Dilbilimsel olarak 'gece', 'gündüz', 'sükûnet' ve 'şükür' kavramları etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلَّيْلَ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Güneş battıktan sonra şafağın sökmesine kadar geçen karanlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesini 'güneşin batışından şafağın doğuşuna kadar olan zaman' olarak tanımlar. Ayetteki 'gece', Allah'ın insanlara dinlenmeleri için yarattığı, karanlığıyla huzur veren bir zaman dilimi olarak vurgulanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'leyl'in mecazi olarak 'karanlık' ve 'örtü' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette ise 'gece', somut bir zaman dilimi olmanın yanı sıra, dinlenme ve sükûnet için bir örtü görevi gören bir nimet olarak sunulur."}]},{"word":"لِتَسْكُنُوا۟","root":"س ك ن","rootLatin":"s-k-n","meaning":"Dinlenmek, huzur bulmak, sakinleşmek ve hareketten kesilmek için.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sükûn' kelimesini 'hareketin durması, dinginlik ve huzur bulma' olarak açıklar. Ayetteki 'liteskunû' ifadesi, gecenin yaratılış amacının, insanların bedenen ve ruhen dinlenip huzur bulmaları olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sükûn'u 'bir şeyin hareketten sonra durması ve yerleşmesi' olarak tanımlar. Bu ayette, gece, insanların günün yorgunluğundan sonra durulup, dinginleşip, kendilerini toparlamaları için bir fırsat olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sükûn' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir duruşu değil, aynı zamanda ruhsal bir dinginliği ve huzuru da ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'liteskunû', gecenin insanlara sunduğu bu hem fiziksel hem de ruhsal dinlenme imkanını vurgular."}]},{"word":"وَٱلنَّهَارَ","root":"ن ه ر","rootLatin":"n-h-r","meaning":"Güneşin doğuşundan batışına kadar olan aydınlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nehâr'ı 'gündüzün aydınlık kısmı' olarak tanımlar. Ayetteki 'nehâr', Allah'ın insanlara çalışma, rızık arama ve etrafı görme imkanı sunduğu aydınlık zaman dilimi olarak belirtilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nehâr' kelimesinin 'aydınlık' ve 'açıklık' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu ayette 'gündüz', insanların faaliyetlerini gerçekleştirebildiği, her şeyin açıkça görülebildiği bir zaman dilimi olarak öne çıkar."}]},{"word":"مُبْصِرًا","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Aydınlık kılan, görmeyi sağlayan, gözleri açan.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mubsır' kelimesinin 'görmeyi sağlayan, aydınlatan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nehâra mubsıran' ifadesi, gündüzün kendisinin aydınlık olduğunu ve bu sayede insanların etrafı görüp işlerini yapabildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mubsır'ın 'gözleri açan, aydınlatan' anlamında olduğunu ve burada gündüzün, karanlığı giderip görmeyi mümkün kılan bir vasıf olarak kullanıldığını açıklar. Bu, Allah'ın gündüzü insanlara bir nimet olarak verdiğini gösterir."}]},{"word":"فَضْلٍ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Lütuf, ihsan, nimet, fazilet ve iyilik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fadl'ı 'bir şeyin fazlası, iyilik ve ihsan' olarak tanımlar. Ayetteki 'le-zû fadlin' ifadesi, Allah'ın insanlara geceyi dinlenme, gündüzü çalışma için yaratması gibi sayısız nimetler bahşettiğini, bunun O'nun engin lütfu olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'fadl'ın 'Allah'ın kullarına karşılıksız verdiği nimetler' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette, gece ve gündüzün yaratılışı, Allah'ın insanlara olan karşılıksız lütfunun ve iyiliğinin bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"يَشْكُرُونَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Şükretmek, nimetin kadrini bilmek, minnettar olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şükür'ü 'nimetin kadrini bilmek ve onu sahibine nispet etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yeşkurûn' ifadesi, insanların çoğunun Allah'ın kendilerine bahşettiği gece ve gündüz gibi büyük nimetlerin kıymetini bilmediklerini ve O'na minnettar olmadıklarını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da sadece sözlü bir teşekkürden öte, nimetin farkında olmak, onu doğru kullanmak ve Allah'ın rızasına uygun davranmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'şükretmezler' ifadesi, bu kapsamlı minnettarlık halinin eksikliğine işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","sukur","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû, Allah kelimesinin sıfatı","gloss":"o ki"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"c-'-l","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptı, kıldı"},{"position":4,"surface":"لَكُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"l-y-l","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi"},{"position":6,"surface":"لِتَسْكُنُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"تَسْكُنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"s-k-n","rootLatin":"s-k-n","lemma":"سَكَنَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'li' harf-i cerinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"dinlenesiniz"},{"position":7,"surface":"فِيهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda"},{"position":8,"surface":"وَٱلنَّهَارَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-h-r","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki 'el-leyl' kelimesine atfedildiği için mansûb","gloss":"gündüzü"},{"position":9,"surface":"مُبْصِرًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"b-s-r","rootLatin":"b-s-r","lemma":"مُبْصِر","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"aydınlık olarak"},{"position":10,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":12,"surface":"لَذُو","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":12,"surface":"ذُو","pos":"isim","posDetail":"Esmâ-i Hamse","root":"z-w","rootLatin":"dh-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"sahibi"},{"position":13,"surface":"فَضْلٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"f-d-l","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"lütuf"},{"position":14,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":15,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":16,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"fakat"},{"position":17,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"k-s-r","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lâkinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":18,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":19,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":20,"surface":"يَشْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ş-k-r","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"şükretmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/61*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/61*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/61*