# Mü'min Sûresi, 64. Âyet (40:64)

> ٱللَّهُ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ قَرَارًا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءً وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*(A)llâhu-lleżî ce'ale lekumu-l-arda karâran ve-ssemâe binâen ve savverakum fe-ahsene suverakum ve razekakum mine-ttayyibât(i)(c) żâlikumu(A)llâhu rabbukum(s) fetebâraka(A)llâhu rabbu-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, yeryüzünü sizin için karar kılma yeri, göğü de bina yapan; size şekil verip de şekillerinizi güzel kılan ve sizi temiz şeylerle rızıklandırandır. İşte Rabbiniz Allah! Alemlerin Rabbi Allah ne yücedir!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/64

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın yaratıcı kudretini ve insanlara bahşettiği nimetleri vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, yeryüzünün işlevi, göğün yapısı, insanın yaratılışı ve rızıklandırılması gibi temel ilahi fiilleri dilbilimsel ve semantik derinliğiyle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"جَعَلَ","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Bir şeyi bir hale dönüştürmek, kılmak, tayin etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi başka bir şeye dönüştürme, bir vasfı veya hükmü ona verme manasına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ceale lekümü'l-arda karâran' ifadesi, yeryüzünü insanlar için bir yerleşim ve istirahat yeri kılması, yani bu vasfı ona vermesi anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin 'halaka' (yaratmak) anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Burada Allah'ın yeryüzünü insanlar için bir karar yeri olarak yaratması ve bu özelliği ona bahşetmesi kastedilir."}]},{"word":"قَرَارًا","root":"ق ر ر","rootLatin":"k-r-r","meaning":"Yerleşme, durma, istikrar ve sükûnet yeri anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'karâr' kelimesini 'istikrâr' (yerleşme, sabit olma) ve 'mekânü'l-istikrâr' (yerleşme yeri) olarak açıklar. Ayette yeryüzünün insanlar için üzerinde durulacak, yaşanılacak ve sükûnet bulunacak bir yer kılındığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'karâr'ın bir şeyin sabit ve sakin olması halini ifade ettiğini belirtir. Yeryüzünün 'karâr' olması, onun hareketli ve istikrarsız değil, üzerinde yaşamaya elverişli, sabit bir durak olarak yaratıldığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'karâr' kavramının genellikle bir şeyin sabitliğini, kalıcılığını ve güvenilirliğini ifade ettiğini belirtir. Yeryüzünün 'karâr' olması, insanın üzerinde güvenle yaşayabileceği, istikrarlı bir ortam sunması anlamına gelir."}]},{"word":"بِنَاءً","root":"ب ن ى","rootLatin":"b-n-y","meaning":"Yapı, bina, inşa edilmiş şey anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'binâ' kelimesinin 'semâ' (gök) ile birlikte kullanıldığında, göğün tıpkı bir bina gibi sağlam ve düzenli bir şekilde inşa edildiğini mecazi olarak ifade ettiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'binâ'nın bir şeyi üst üste koyarak yükseltmek ve sağlamlaştırmak anlamına geldiğini açıklar. Göğün 'binâ' olarak nitelendirilmesi, onun sağlam, düzenli ve yüksek bir yapıya sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'binâ'nın 'mübnî' (inşa edilmiş) anlamında masdar olarak kullanıldığını ve göğün Allah tarafından sağlam bir şekilde kurulmuş, direksiz bir yapı olduğunu ifade ettiğini belirtir."}]},{"word":"صَوَّرَكُمْ","root":"ص و ر","rootLatin":"s-v-r","meaning":"Şekil vermek, biçimlendirmek, suretini oluşturmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tasvîr'in bir şeye belirli bir şekil ve suret vermek olduğunu belirtir. Ayetteki 'savvereküm' ifadesi, Allah'ın insanlara özgün ve mükemmel bir fiziki yapı ve suret verdiğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tasvîr'in 'halk' (yaratma) ile eş anlamlı olarak kullanılabileceğini, ancak 'tasvîr'in yaratılan şeye belirli bir form ve güzellik katma yönünü öne çıkardığını ifade eder. İnsanların en güzel surette yaratılmasına işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tasvîr' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratma fiilinin estetik ve sanatsal boyutunu ifade ettiğini belirtir. İnsana verilen 'suret', sadece fiziksel bir biçim değil, aynı zamanda bir kimlik ve güzellik ifadesidir."}]},{"word":"أَحْسَنَ","root":"ح س ن","rootLatin":"h-s-n","meaning":"Güzelleştirmek, en güzel şekilde yapmak, iyilikte bulunmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ihsân'ın bir şeyi en güzel ve mükemmel şekilde yapmak olduğunu belirtir. Ayetteki 'fe ahsene suveraküm' ifadesi, Allah'ın insanlara verdiği sureti sadece yaratmakla kalmayıp, onu en güzel ve estetik biçimde tamamladığını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ihsân'ın hem fiilin güzel olması hem de fiilin sonucunun güzel olması anlamlarını taşıdığını ifade eder. Allah'ın insan suretini 'ihsân' etmesi, hem yaratma fiilinin mükemmelliğini hem de yaratılan suretin güzelliğini vurgular."}]},{"word":"رَزَقَكُمْ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-k","meaning":"Rızık vermek, geçimini sağlamak, beslemek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rızk'ın Allah tarafından canlılara verilen her türlü faydalı şey olduğunu belirtir. Ayetteki 'rezekaküm mine't-tayyibât' ifadesi, Allah'ın insanlara helal ve temiz rızıklar bahşettiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rızk'ın hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsadığını, Allah'ın 'râzık' sıfatıyla tüm canlıların ihtiyaçlarını karşıladığını açıklar. Burada özellikle 'tayyibât' (temiz ve güzel şeyler) ile rızıklandırılmaya vurgu yapılır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rızk'ın Allah'ın kullarına bahşettiği, onların yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her şey olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'tayyibât' ile birlikte kullanılması, rızkın sadece miktarını değil, aynı zamanda niteliğini ve helalliğini de vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","rizik","esma-i-husna","tevhid","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, haber konumunda","gloss":"o ki"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"c-'-l","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":4,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"a-r-d","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeri"},{"position":6,"surface":"قَرَارًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"k-r-r","rootLatin":"q-r-r","lemma":"قَرَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"durak"},{"position":7,"surface":"وَٱلسَّمَآءَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱلسَّمَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-m-w","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"göğü"},{"position":8,"surface":"بِنَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"b-n-y","rootLatin":"b-n-y","lemma":"بِنَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"bina"},{"position":9,"surface":"وَصَوَّرَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"صَوَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"s-w-r","rootLatin":"s-w-r","lemma":"صَوَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şekil verdi"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":10,"surface":"فَأَحْسَنَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"de"},{"position":10,"surface":"أَحْسَنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"h-s-n","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"güzel yaptı"},{"position":11,"surface":"صُوَرَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-w-r","rootLatin":"s-w-r","lemma":"صُورَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şekillerinizi"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":12,"surface":"وَرَزَقَكُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"رَزَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"r-z-k","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdı"},{"position":12,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":13,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":14,"surface":"ٱلطَّيِّبَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"t-y-b","rootLatin":"t-y-b","lemma":"طَيِّبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"temiz şeylerden"},{"position":15,"surface":"ذَٰلِكُمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"işte bu"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":17,"surface":"رَبُّكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"Rabbiniz"},{"position":17,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":18,"surface":"فَتَبَارَكَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":18,"surface":"تَبَارَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"b-r-k","rootLatin":"b-r-k","lemma":"تَبَارَكَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne yücedir"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"a-l-h","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":20,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Bedel olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":21,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-l-m","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"âlemlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/64*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/64*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/64*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/64*