# Mü'min Sûresi, 68. Âyet (40:68) > هُوَ ٱلَّذِى يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۖ فَإِذَا قَضَىٰٓ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ *Huve-lleżî yuhyî veyumît(u)(s) fe-iżâ kadâ emran fe-innemâ yekûlu lehu kun feyekûn(u)* **Meal (Diyanet):** O, yaşatan ve öldürendir. Bir şeye karar verdiğinde, ona sadece "ol" der, o da oluverir. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/68 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Mü'min Suresi 68. ayet, Allah'ın hayat verme ve alma kudretini, ayrıca yaratma iradesinin mutlaklığını vurgular. Ayet, 'diriltme', 'öldürme', 'hükmetme' ve 'oluş' kavramları üzerinden ilahi kudretin evrensel işleyişini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يُحْيِۦ","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Allah'ın cansız varlıklara hayat vermesi, diriltmesi ve var etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hayat' (حياة) kelimesinin zıddının 'ölüm' (موت) olduğunu belirtir. 'İhyâ' (إحياء) ise bir şeye hayat vermek, onu var etmek veya canlandırmak demektir. Ayetteki 'yuhyî' (يُحْيِۦ) fiili, Allah'ın mutlak kudretiyle cansızdan canlıyı çıkarması, ölü toprağa hayat vermesi ve ahirette ölüleri diriltmesi gibi geniş anlamları kapsar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ihyâ' fiilini mecazi olarak 'canlandırmak', 'ihya etmek' şeklinde yorumlar. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın varlıkları yoktan var etme ve onlara hayat bahşetme kudretini ifade eder. Bu, sadece biyolojik bir diriltme değil, aynı zamanda varoluşsal bir canlandırmadır."}]},{"word":"يُمِيتُ","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Allah'ın canlı varlıkların hayatına son vermesi, öldürmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'mevt' (موت) kelimesini 'hayat'ın (حياة) zıddı olarak tanımlar. 'İmâte' (إماتة) ise bir şeyi öldürmek, hayatına son vermek demektir. Ayetteki 'yümîtü' (يُمِيتُ) fiili, Allah'ın canlıların ecellerini takdir etme ve hayatlarını sona erdirme mutlak kudretini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ölüm' (mevt) kavramının sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda Allah'ın iradesiyle gerçekleşen bir dönüşüm olduğunu belirtir. 'Yümîtü' fiili, Allah'ın yaratma ve yok etme döngüsündeki aktif rolünü vurgular, bu da O'nun mutlak egemenliğinin bir göstergesidir."}]},{"word":"قَضَىٰٓ","root":"ق ض ي","rootLatin":"k-d-y","meaning":"Allah'ın bir işe hükmetmesi, karar vermesi, onu takdir etmesi ve gerçekleştirmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kadâ' (قضاء) kelimesinin temel anlamının bir işi sağlam bir şekilde bitirmek, hükmetmek ve onu gerçekleştirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'kadâ' (قَضَىٰٓ) fiili, Allah'ın bir şeyi yaratmaya veya var etmeye kesin olarak karar vermesi ve bu kararın mutlak surette gerçekleşeceğini ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kadâ' fiilinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'emretmek', 'hükmetmek' ve 'yaratmak' anlamlarına geldiğini ifade eder. Allah bir şeye 'kadâ' ettiğinde, o şeyin varlığı kesinleşir ve gerçekleşir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kadâ' fiilinin Kur'an'da ilahi iradenin kesinliğini ve hükmün mutlaklığını ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın bir şeye karar vermesiyle o şeyin varlık sahasına çıkması arasındaki doğrudan ve anlık ilişkiyi vurgular."}]},{"word":"أَمْرًا","root":"أ م ر","rootLatin":"'-m-r","meaning":"Allah'ın yaratmayı dilediği herhangi bir şey, iş veya olgu anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'emr' (أمر) kelimesinin hem 'iş, durum' hem de 'emir, buyruk' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'emrâ' (أَمْرًا) kelimesi, Allah'ın yaratmayı dilediği, var etmeyi takdir ettiği her türlü varlık, olay veya durumu kapsar. Bu, O'nun iradesinin tecelli edeceği her şeyi ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'emr' kelimesinin Allah'a nispet edildiğinde, O'nun yaratma ve yönetme kudretini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'emrâ' kelimesi, Allah'ın 'kün' (ol) emriyle varlık bulan her şeyi kapsayan genel bir kavramdır."}]},{"word":"كُن","root":"ك و ن","rootLatin":"k-w-n","meaning":"Allah'ın bir şeye var olmasını emretmesi, 'ol' buyruğu anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kevn' (كون) kelimesinin 'var olmak, meydana gelmek' anlamında olduğunu belirtir. 'Kün' (كُن) ise bu fiilin emir kipidir ve Allah'ın yaratma kudretinin mutlaklığını, bir şeyin var olması için sadece O'nun emrinin yeterli olduğunu ifade eder. Bu, yaratılışın anlık ve zahmetsiz gerçekleştiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kün feyekûn' (ol der, o da oluverir) ifadesinin Kur'an'da Allah'ın yaratma gücünün en çarpıcı sembollerinden biri olduğunu vurgular. 'Kün' emri, ilahi iradenin mutlak ve anında gerçekleşen bir tecellisi olarak, yaratılışın basitliğini ve kudretin sınırsızlığını gösterir."}]},{"word":"فَيَكُونُ","root":"ك و ن","rootLatin":"k-w-n","meaning":"Allah'ın 'ol' emri üzerine o şeyin hemen varlık sahasına çıkması, oluşu anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'kevn' (كون) kökünden gelen 'yekûnü' (يَكُونُ) fiilinin, 'kün' emrinin hemen ardından gerçekleşen varoluşu ifade ettiğini belirtir. 'Fa' (فَ) harfi, emrin hemen akabinde, hiçbir gecikme olmaksızın meydana gelme anlamını pekiştirir. Bu, Allah'ın yaratma fiilinin anlık ve mutlak olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Halebî, 'feyekûnü' ifadesindeki 'fa' harfinin 'ta'kîb' (hemen ardından gelme) ve 'sebebiyet' (sebep-sonuç ilişkisi) anlamı taşıdığını açıklar. Yani, Allah'ın 'kün' emri, o şeyin varoluşunun tek ve yeterli sebebidir ve bu varoluş anında gerçekleşir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tevhid","kader","yaratilis"]} ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Huve"},{"position":2,"translit":"lleżî"},{"position":3,"translit":"yuhyî"},{"position":4,"translit":"veyumît(u)(s)"},{"position":5,"translit":"fe-iżâ"},{"position":6,"translit":"kadâ"},{"position":7,"translit":"emran"},{"position":8,"translit":"fe-innemâ"},{"position":9,"translit":"yekûlu"},{"position":10,"translit":"lehu"},{"position":11,"translit":"kun"},{"position":12,"translit":"feyekûn(u)"}] ## Tefsir [{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Haber olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"يُحْىِۦ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"أَحْيَا","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"diriltir","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"وَيُمِيتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"أَمَاتَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"ve öldürür","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart zarfı olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"قَضَىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-ḍ-y","lemma":"قَضَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmetti, karar verdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"أَمْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-م-ر","rootLatin":"ʾ-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir işe, bir emre","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Hasr Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"يَقُولُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"der","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"كُن","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiili","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiili olduğu için mebnî","gloss":"ol","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hemen","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"يَكُونُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"o da olur","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/68* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/68* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/68* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/68*