# Mü'min Sûresi, 75. Âyet (40:75) > ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَبِمَا كُنتُمْ تَمْرَحُونَ *Żâlikum bimâ kuntum tefrahûne fî-l-ardi biġayri-lhakki vebimâ kuntum temrahûn(e)* **Meal (Diyanet):** Bu, sizin yeryüzünde haksız yere şımarmanızdan ve böbürlenmenizden ötürüdür. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/75 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Mü'min Suresi 75. ayet, kıyamet gününde inkarcıların karşılaşacağı azabın nedenlerini, özellikle yeryüzündeki haksız sevinç ve böbürlenmelerini dilbilimsel bir derinlikle açıklamaktadır. Ayet, 'ferah' ve 'merah' kavramları üzerinden insanın dünya hayatındaki tutumunun ahiretteki karşılığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تَفْرَحُونَ","root":"ف ر ح","rootLatin":"f-r-h","meaning":"Bu kelime, yeryüzünde haksız yere duyulan aşırı sevinç ve şımarıklığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ferah' kelimesini 'kalbin açılması, genişlemesi' olarak tanımlar. Ancak ayetteki 'biğayri'l-hakk' (haksız yere) kaydıyla bu sevinç, övünülecek bir şey olmaktan çıkar ve kınanır bir duruma işaret eder. Bu bağlamda, dünya malına veya gücüne haksız yere sevinmek ve bununla şımarmak anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ferah' kelimesinin Kur'an'da hem övgüye değer hem de yergiye değer sevinç için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, 'haksız yere' kaydıyla, dünya nimetleriyle şımarma ve kibirlenme anlamında olumsuz bir sevinci ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ferah' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışımla, yani dünya nimetleriyle aşırıya kaçan, şımarıkça bir sevinç olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'haksız yere sevinmek', Allah'ın verdiği nimetleri şükür yerine kibir ve gurur vesilesi yapmayı ifade eder."}]},{"word":"الْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Bu kelime, dünya hayatının geçici ve aldatıcı mekanını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, 'yeryüzünde' ifadesi, insanların dünya hayatında sergiledikleri tutumların ahiretteki karşılığını vurgulamak için kullanılır; yani bu sevinç ve böbürlenme, geçici olan dünya hayatına özgüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'arz' kelimesinin hem maddi yeryüzünü hem de mecazi olarak dünya hayatını ifade edebileceğini belirtir. Bu ayette, 'yeryüzünde' ifadesi, insanların dünya hayatındaki eylemlerinin ve tutumlarının bir sonucu olarak ahiretteki cezayı hak ettiklerini gösterir."}]},{"word":"الْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Bu kelime, doğru, adaletli ve meşru olanı ifade eder; ayetteki bağlamda ise bunun zıddı olan haksızlığı vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hakk' kelimesinin 'bir şeyin sabit olması, doğru olması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'biğayri'l-hakk' (haksız yere) ifadesi, yapılan sevinç ve böbürlenmenin meşru bir zemine dayanmadığını, adaletsiz ve batıl olduğunu vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hakk' kelimesinin Kur'an'da Allah'ın kendisi, Kur'an, adalet ve doğru söz gibi çeşitli anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'biğayri'l-hakk' ifadesi, insanların sevinç ve böbürlenmelerinin Allah'ın koyduğu sınırlara ve adalete aykırı olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hakk' kavramının Kur'an'da mutlak gerçeklik, adalet ve ilahi düzeni ifade ettiğini belirtir. 'Biğayri'l-hakk' ifadesi, bu ilahi düzene ve adalete aykırı bir davranış sergilemeyi, yani haksız yere sevinip böbürlenmeyi ifade eder."}]},{"word":"تَمْرَحُونَ","root":"م ر ح","rootLatin":"m-r-h","meaning":"Bu kelime, aşırı sevinçten dolayı kibirlenmek, böbürlenmek ve şımarmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'merah' kelimesini 'aşırı sevinçten dolayı hafiflik ve kibir göstermek' olarak tanımlar. Bu ayette, 'ferah' kelimesiyle birlikte kullanılarak, haksız yere elde edilen dünya nimetleriyle duyulan aşırı sevinç ve bunun sonucunda ortaya çıkan kibir ve böbürlenmeyi pekiştirir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'merah' kelimesinin 'gururlanmak, kibirlenmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'temrahûn' fiili, dünya hayatında haksız yere elde edilen güç veya zenginlikle şımarıp, başkalarına karşı üstünlük taslamayı ve böbürlenmeyi ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'merah' kelimesinin 'aşırı sevinçten dolayı kendini beğenmişlik ve kibir' anlamına geldiğini vurgular. Bu ayette, 'ferah' ile birlikte kullanılması, dünya nimetlerine karşı gösterilen nankörlük ve haddi aşan bir tutumu, yani haksız yere şımarıp böbürlenmeyi açıkça ortaya koyar."}]}]} ## Tefsir {"topics":["cehennem","kibir-hased","ahiret-mukafat"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"ذَٰلِكُم","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte bu"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"nedeniyle"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"ki"},{"position":3,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz"},{"position":4,"surface":"تَفْرَحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ح","rootLatin":"f-r-ḥ","lemma":"فَرِحَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâkıs fiilin haberi olduğu için merfû","gloss":"şımarıyordunuz"},{"position":5,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"ġ-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında"},{"position":8,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hak"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"nedeniyle"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"ki"},{"position":10,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz"},{"position":11,"surface":"تَمْرَحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ر-ح","rootLatin":"m-r-ḥ","lemma":"مَرِحَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nâkıs fiilin haberi olduğu için merfû","gloss":"böbürleniyordunuz"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/75* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/75* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/75* - **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/75*