# Mü'min Sûresi, 79. Âyet (40:79)

> ٱللَّهُ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَنْعَـٰمَ لِتَرْكَبُوا۟ مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

*(A)llâhu-lleżî ce'ale lekumu-l-en'âme literkebû minhâ ve minhâ te/kulûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, bir kısmına binesiniz, bir kısmını da yiyesiniz diye sizin için hayvanları yaratandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/79

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanlara bahşettiği nimetlerden biri olan hayvanların yaratılış amacını, özellikle binek ve gıda olarak kullanımını vurgulamaktadır. Kelimelerin kök anlamları, bu nimetin işlevsel yönlerini ve Allah'ın kudretini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"جَعَلَ","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Allah'ın bir şeyi belirli bir amaç için yaratması, kılması veya tayin etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-a-l kökü, bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi yaratmak veya bir şey için bir hüküm koymak anlamlarına gelir. Ayetteki 'جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَنْعَـٰمَ' ifadesi, Allah'ın hayvanları insanlar için belirli bir fayda (binmek ve yemek) sağlamak üzere yaratıp tahsis ettiğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"C-a-l fiili, Kur'an'da 'halk' (yaratma) anlamında da kullanılır. Burada Allah'ın hayvanları insanlar için var etmesi ve onlara hizmet etmeleri için yaratması kastedilmektedir. Bu, Allah'ın kudretinin ve insanlara olan lütfunun bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلْأَنْعَـٰمَ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Deve, sığır, koyun ve keçi gibi evcil hayvanları ifade eder ve genellikle Allah'ın insanlara bahşettiği nimetleri simgeler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"En'âm kelimesi, Arapların dört ayaklı evcil hayvanları için kullandığı genel bir isimdir. Bu hayvanlar, etleri, sütleri, yünleri ve binek olarak kullanılmaları gibi çeşitli faydaları nedeniyle insan hayatında önemli bir yer tutar. Ayetteki kullanımı, bu hayvanların insanlar için birer nimet olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-'-m kökü, rahatlık, bolluk ve nimet anlamlarına gelir. En'âm kelimesi de bu kökten türemiştir ve Allah'ın insanlara bahşettiği maddi nimetlerin başında gelir. Ayette, bu hayvanların binek ve gıda olarak sunulması, Allah'ın insanlara olan lütfunun somut bir örneğidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'en'âm' kavramı, genellikle Allah'ın insanlara verdiği rızık ve geçim kaynakları bağlamında ele alınır. Bu hayvanlar, sadece fiziksel ihtiyaçları karşılamakla kalmaz, aynı zamanda Allah'ın kudretinin ve cömertliğinin bir işareti olarak da görülür. Ayetteki kullanımı, bu kavramın temel işlevsel yönünü vurgular."}]},{"word":"لِتَرْكَبُوا۟","root":"ر ك ب","rootLatin":"r-k-b","meaning":"Hayvanların binek olarak kullanılması, üzerlerine binilmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"R-k-b kökü, bir şeyin üzerine çıkmak, binmek anlamına gelir. Ayetteki 'لِتَرْكَبُوا۟ مِنْهَا' ifadesi, hayvanların insanlar tarafından yolculuk, yük taşıma gibi amaçlarla binek olarak kullanılmasına işaret eder. Bu, Allah'ın insanlara sağladığı kolaylıklardan biridir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"R-k-b fiili, bir şeye binmek ve onu kontrol etmek anlamını taşır. En'âm'ın binek olarak kullanılması, Allah'ın bu hayvanları insanların hizmetine verdiğini ve onların gücünden faydalanmalarına izin verdiğini gösterir. Bu, aynı zamanda insanın doğa üzerindeki hâkimiyetinin bir yönüdür."}]},{"word":"تَأْكُلُونَ","root":"أ ك ل","rootLatin":"e-k-l","meaning":"Hayvanların etinden beslenmek, gıda olarak tüketmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"E-k-l kökü, yemek, tüketmek anlamına gelir. Ayetteki 'وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ' ifadesi, hayvanların etlerinin insanlar için helal ve besleyici bir gıda kaynağı olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın insanlara verdiği rızıklardan biridir ve yaşamın devamlılığı için temel bir ihtiyaçtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"E-k-l fiili, sadece fiziksel yemeği değil, aynı zamanda bir şeyden faydalanmayı ve onu tüketmeyi de ifade edebilir. Ancak bu ayetteki bağlamda, hayvanların etinin besin olarak tüketilmesine açıkça işaret edilmektedir. Bu, Allah'ın insanlara bahşettiği nimetlerin çeşitliliğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"(A)llâhu"},{"position":2,"translit":"lleżî"},{"position":3,"translit":"ce'ale"},{"position":4,"translit":"lekumu"},{"position":5,"translit":"l-en'âme"},{"position":6,"translit":"literkebû"},{"position":7,"translit":"minhâ"},{"position":8,"translit":"ve minhâ"},{"position":9,"translit":"te/kulûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mebnî","gloss":"o ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَنْعَـٰمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"أَنْعَام","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hayvanları","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"لِتَرْكَبُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"تَرْكَبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ك-ب","rootLatin":"r-k-b","lemma":"رَكِبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'lâm-ı ta'lîl'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"binmeniz","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ondan"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ondan"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"تَأْكُلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yersiniz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/79*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/79*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/79*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/79*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mü’min, 40:79*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mü'min, 40:79*