# Mü'min Sûresi, 83. Âyet (40:83)

> فَلَمَّا جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَـٰتِ فَرِحُوا۟ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ

*Felemmâ câet-hum rusuluhum bilbeyyinâti ferihû bimâ ‘indehum mine-l'ilmi ve hâka bihim mâ kânû bihi yestehzi-ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Peygamberleri onlara apaçık deliller getirince, sahip oldukları bilgi ile şımardılar (ve onları alaya aldılar). Sonunda alaya almakta oldukları şey kendilerini sarıverdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/83

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'min Suresi 83. ayet, peygamberlerin getirdiği açık delillere karşı inkarcıların kendi bilgilerine güvenerek kibirlenmelerini ve bu kibirlerinin sonucunda alay ettikleri azabın kendilerini kuşatmasını anlatmaktadır. Ayet, 'gelmek', 'açık deliller', 'sevinmek/gururlanmak', 'bilgi' ve 'kuşatmak/sarmak' gibi temel kavramlar üzerinden inkarcıların akıbetini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"جَآءَتْهُمْ","root":"ج ي ء","rootLatin":"c-y-e","meaning":"Peygamberlerin, açık delillerle kavimlerine ulaşması, gelmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-y-e kökü, bir şeyin bir yere veya bir kimseye ulaşması, gelmesi demektir. Ayetteki 'جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ' ifadesi, peygamberlerin kavimlerine Allah'ın mesajını ve mucizelerini getirerek onlara ulaştığını belirtir. Bu geliş, sadece fiziksel bir varoluş değil, aynı zamanda bir tebliğ ve uyarı eylemidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"C-y-e fiili, Kur'an'da sıklıkla bir haberin, emrin veya bir olayın vuku bulması anlamında kullanılır. Burada peygamberlerin gelmesi, Allah'ın hükmünün ve delillerinin tecelli etmesinin başlangıcıdır. Kavimlerin bu gelişe karşı tavrı, onların akıbetini belirleyecektir."}]},{"word":"بِٱلْبَيِّنَـٰتِ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Peygamberlerin getirdiği açık deliller, mucizeler ve hakikati ortaya koyan kanıtlardır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"B-y-n kökü, bir şeyin açıklığa kavuşması, belirginleşmesi ve netleşmesi anlamındadır. 'Beyyinât', hakikati açıkça ortaya koyan, şüpheye yer bırakmayan deliller ve mucizelerdir. Ayette, peygamberlerin getirdiği bu delillerin, inkarcıların kendi 'bilgileri' ile çeliştiği vurgulanır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Beyyinât, Allah'ın peygamberleri aracılığıyla gönderdiği, doğruluğu apaçık olan ayetler, mucizeler ve hükümlerdir. Bunlar, insanların hak ile batılı ayırt etmeleri için gönderilmiştir. Kavimlerin bunlara karşı kendi 'bilgilerine' güvenmeleri, hakikati görmezden gelmelerinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'beyyine' kavramının Kur'an'da 'açık kanıt', 'delil' ve 'mucize' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu kavram, Allah'ın varlığını ve birliğini, peygamberlerin doğruluğunu ispatlayan somut ve anlaşılır işaretlerdir. Ayetteki bağlamda, bu açık delillere rağmen inkarcıların kendi sınırlı bilgilerine sarılmaları eleştirilir."}]},{"word":"فَرِحُوا۟","root":"ف ر ح","rootLatin":"f-r-h","meaning":"Kendi sahip oldukları bilgiye güvenerek kibirlenmek, şımarmak ve sevinmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"F-r-h kökü, genellikle bir nimete veya başarıya duyulan sevinci ifade eder. Ancak Kur'an'da bazen olumsuz bir bağlamda, kibir, şımarıklık ve gururla karışık bir sevinç için kullanılır. Bu ayetteki 'فَرِحُوا۟ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ' ifadesi, inkarcıların kendi sınırlı ve yanlış bilgilerine aşırı güvenerek, peygamberlerin getirdiği hakikate karşı kibirlenmelerini anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ferah, bazen övünülecek bir şeyle sevinmek, bazen de boş ve faydasız şeylerle şımarmak anlamına gelir. Ayetteki kullanım, ikinci anlamı taşır; inkarcıların kendi zanlarına ve eksik bilgilerine dayanarak hakikati reddetmelerinden kaynaklanan bir gurur ve şımarıklıktır."}]},{"word":"ٱلْعِلْمِ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"İnkarcıların kendi sahip oldukları, peygamberlerin getirdiği hakikate karşı yetersiz ve yanlış olan bilgidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"A-l-m kökü, bir şeyi idrak etmek, bilmek ve kavramak anlamına gelir. Ancak ayetteki 'مَا عِندَهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ' ifadesi, inkarcıların sahip olduğu bilginin, Allah'ın gönderdiği vahiy karşısında ne kadar sınırlı ve yetersiz olduğunu vurgular. Bu bilgi, onları hakikatten uzaklaştıran bir gurur kaynağı olmuştur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlim, bir şeyin hakikatini idrak etmektir. Ancak bu ayetteki 'ilim', peygamberlerin getirdiği ilahi bilgiye karşı, insanların kendi akıllarıyla ulaştıkları veya atalarından devraldıkları, çoğu zaman yanlış ve eksik olan bilgiyi ifade eder. Bu 'ilim', onları hakikati kabul etmekten alıkoyan bir perde görevi görmüştür."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilim' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'ilim', ilahi vahiyden bağımsız, beşeri ve sınırlı bir bilgiye işaret eder. İnkarcılar, bu sınırlı bilgilerini mutlak doğru kabul ederek, peygamberlerin getirdiği ilahi ilmi küçümsemişlerdir."}]},{"word":"وَحَاقَ","root":"ح ي ق","rootLatin":"h-y-q","meaning":"Alay ettikleri azabın kendilerini kuşatması, sarması ve başlarına gelmesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-y-q kökü, bir şeyin bir kimseyi çepeçevre kuşatması, sarması ve ona isabet etmesi anlamındadır. Genellikle olumsuz bir bağlamda, azabın veya cezanın bir kimseye ulaşması ve onu kuşatması için kullanılır. Ayetteki 'وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ' ifadesi, inkarcıların alay ettikleri azabın kaçınılmaz bir şekilde kendilerini sardığını ve ondan kurtulamadıklarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hâka fiili, bir şeyin bir kimseye zorunlu olarak gelmesi ve onu kuşatması mecazını taşır. Burada, inkarcıların alay ettikleri azabın, onların kaçamayacağı bir şekilde kendilerini sarması, ilahi adaletin tecellisidir. Bu, onların kibirlerinin ve alaycılıklarının doğal bir sonucudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hâka, bir şeyin bir kimseye tam olarak isabet etmesi ve onu çepeçevre kuşatmasıdır. Bu, azabın veya cezanın kaçınılmazlığını ve mağdurların ondan kurtulamayacağını ifade eder. Ayette, inkarcıların alay ettikleri şeyin, bizzat kendilerini kuşatan bir gerçekliğe dönüştüğü vurgulanır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","musrikler","peygamberlik","ilim-hikmet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَلَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَلَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart edatı olduğu için mebnî","gloss":"gelince"},{"position":2,"surface":"جَآءَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ء","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"رُسُلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"peygamberleri"},{"position":3,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"ٱلْبَيِّنَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيِّنَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"açık deliller"},{"position":5,"surface":"فَرِحُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ح","rootLatin":"f-r-ḥ","lemma":"فَرِحَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sevindiler"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":7,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"ʿ-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"yanında"},{"position":7,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":9,"surface":"ٱلْعِلْمِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ilim"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"حَاقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-و-ق","rootLatin":"ḥ-w-q","lemma":"حَاقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kuşattı"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"e"},{"position":11,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onları"},{"position":12,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"şey"},{"position":13,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":14,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":14,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onu"},{"position":15,"surface":"يَسْتَهْزِءُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ز-أ","rootLatin":"h-z-ʾ","lemma":"اِسْتَهْزَأَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"alay ediyorlardı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/83*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/83*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/83*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/83*