# Mü'min Sûresi, 85. Âyet (40:85)

> فَلَمْ يَكُ يَنفَعُهُمْ إِيمَـٰنُهُمْ لَمَّا رَأَوْا۟ بَأْسَنَا ۖ سُنَّتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِى قَدْ خَلَتْ فِى عِبَادِهِۦ ۖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلْكَـٰفِرُونَ

*Felem yeku yenfe'uhum îmânuhum lemmâ raev be/senâ(s) sunneta(A)llâhi-lletî kad ḣalet fî ‘ibâdih(i)(s) ve ḣasira hunâlike-lkâfirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Fakat azabımızı gördükleri zaman inanmaları, kendilerine fayda vermedi. Bu, Allah'ın kulları hakkında eskiden beri yürürlükte olan kanunudur. İşte orada inkarcılar hüsrana uğradılar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/40/85

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'min Suresi 85. ayet, ilahi azabın tecelli etmesinden sonraki imanın faydasızlığını ve bunun Allah'ın değişmez bir sünneti olduğunu vurgular. Ayet, 'iman', 'be's', 'sünnet' ve 'hasir' gibi temel kavramlar üzerinden, inkarcıların akıbetini ve ilahi yasanın işleyişini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"إِيمَـٰنُهُمْ","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Azabı gördükten sonraki tasdik ve güvenin faydasızlığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman, kalbin tasdiki ve dilin ikrarıdır. Korku ve güvenin zıddı olan emniyet kökünden gelir. Ayetteki kullanımı, azap görüldükten sonraki imanın, gerçek bir emniyet ve fayda sağlamadığını, zira bu imanın gayba değil, müşahedeye dayandığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutu'ya göre 'iman', Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve güven halidir. Ayetteki 'iman' kavramı, bu teslimiyetin ve güvenin, ilahi azabın fiilen gerçekleştiği bir anda ortaya çıkmasının, artık bir anlam ifade etmediğini, çünkü bu durumun 'gayba iman' şartını ortadan kaldırdığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iman' kelimesinin mecazi kullanımlarına değinirken, bu ayetteki imanın, 'tasdik' anlamında olduğunu ancak bu tasdikin zamanlaması nedeniyle geçersiz olduğunu ifade eder. Azap görüldükten sonraki tasdik, mecazen bir fayda sağlamaz, zira bu, imanın özündeki gayba inanma ilkesine aykırıdır."}]},{"word":"بَأْسَنَا","root":"ب-ء-س","rootLatin":"b-e-s","meaning":"Allah'ın şiddetli azabını ve cezasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Be's kelimesi, şiddet, azap ve savaş gibi anlamlara gelir. Ayetteki 'be'sena' ifadesi, Allah'ın kullarına yönelik şiddetli azabını ve cezasını anlatır. Bu azabın görülmesi, imanın faydasız hale gelmesinin temel sebebidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Be's, şiddet ve zorluk anlamına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'ın azabı ve cezası için kullanılır. Ayetteki 'be'sena', Allah'ın kudretinin ve cezasının somut bir tezahürü olarak, inkarcıların karşılaştığı dehşetli durumu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, be's kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, bu ayetteki anlamının 'şiddetli azap' olduğunu belirtir. Bu azabın görülmesi, inkarcıların artık kaçamayacakları bir gerçeği idrak etmelerine yol açar, ancak bu idrak imana dönüşmez."}]},{"word":"سُنَّتَ","root":"س-ن-ن","rootLatin":"s-n-n","meaning":"Allah'ın değişmez, sürekli ve geçerli olan yasasını ve uygulamasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sünnet, bir yol, bir gidişat veya bir âdet anlamına gelir. Allah'ın sünneti ise, O'nun yaratılışta ve kullarıyla ilişkilerinde takip ettiği değişmez yasaları ve prensipleridir. Ayetteki 'sünnetallah', azap görüldükten sonraki imanın faydasızlığı kuralının, Allah'ın geçmişten beri süregelen ve değişmeyen bir yasası olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, sünnet kelimesinin 'yol, tarz, âdet' anlamlarına geldiğini belirtir. Allah'ın sünneti, O'nun hikmetine uygun olarak koyduğu ve değiştirmeyeceği kanunlardır. Bu ayetteki sünnet, inkarcıların azabı gördükten sonraki imanlarının kabul edilmemesi kuralının, ilahi bir prensip olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sünnet' kavramının Kur'an'da 'ilahi yasa' veya 'ilahi düzen' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu yasa, evrensel ve değişmezdir. Ayetteki 'sünnetallah', Allah'ın, azapla yüzleşenlerin imanı kabul etmeme yönündeki değişmez ilahi prensibini ifade eder, bu da ilahi adaletin bir tezahürüdür."}]},{"word":"خَسِرَ","root":"خ-س-ر","rootLatin":"h-s-r","meaning":"İnkarcıların dünya ve ahiretteki kayıplarını, hüsranlarını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hasr, sermayeyi kaybetmek, zarara uğramak anlamına gelir. Kur'an'da genellikle dünya ve ahiret saadetini kaybetme, ebedi azaba uğrama anlamında kullanılır. Ayetteki 'hasira', inkarcıların azabı gördükten sonraki imanın faydasızlığı nedeniyle hem dünya hayatında hem de ahirette büyük bir kayba uğradıklarını, kurtuluş ümitlerinin kalmadığını belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, hasr kelimesinin 'zarar etmek, kaybetmek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'hasira', inkarcıların ilahi azapla karşılaştıklarında, iman etme fırsatını kaçırmaları ve bunun sonucunda ebedi bir zarara uğramaları durumunu anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hasr' kavramının Kur'an'da genellikle manevi ve uhrevi kayıpları ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'hasira', inkarcıların ilahi azabın kesinleşmesiyle birlikte, kurtuluş şanslarını tamamen yitirdiklerini ve ebedi bir hüsrana düştüklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","ahiret-mukafat","imtihan-bela","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَكُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"olmadı"},{"position":3,"surface":"يَنفَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":4,"surface":"إِيمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"إِيمَان","form":"İf'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiil 'ينفع'in fâili olduğu için merfû","gloss":"imanları"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ne zaman ki"},{"position":6,"surface":"رَأَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördüler"},{"position":7,"surface":"بَأْسَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ء-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"بَأْس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabımızı"},{"position":7,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":8,"surface":"سُنَّتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ن-ن","rootLatin":"s-n-n","lemma":"سُنَّة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mahzuf bir fiilin mef'ûlü olduğu için mansûb (takdiri: اتبعوا سنة الله)","gloss":"yasası"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":10,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"ki o"},{"position":11,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":12,"surface":"خَلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-و","rootLatin":"kh-l-w","lemma":"خَلَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geçti"},{"position":13,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":14,"surface":"عِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullarında"},{"position":14,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"خَسِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-س-ر","rootLatin":"kh-s-r","lemma":"خَسِرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hüsrana uğradı"},{"position":16,"surface":"هُنَالِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَالِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî zarf","gloss":"orada"},{"position":17,"surface":"ٱلْكَـٰفِرُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiil 'خسر'in fâili olduğu için merfû","gloss":"inkarcılar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *40/85*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *40/85*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/85*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *40/85*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *40/85*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *40/85*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/85*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *40/85*
- **Zâriyât Sûresi** · *40/85*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *40/85*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *40/85*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *40/85*