# Fussilet Sûresi, 11. Âyet (41:11)

> ثُمَّ ٱسْتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِىَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ٱئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَآ أَتَيْنَا طَآئِعِينَ

*Śumme-stevâ ilâ-ssemâ-i vehiye duḣânun fekâle lehâ velil-ardi-/tiyâ tav'an ev kerhen kâletâ eteynâ tâ-i'în(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra duman halinde bulunan göğe yöneldi; ona ve yeryüzüne, "İsteyerek veya istemeyerek gelin" dedi. İkisi de, "İsteyerek geldik" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/41/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fussilet Suresi'nin 11. ayeti, Allah'ın evreni yaratma kudretini ve iradesini gök ve yerin yaratılışı üzerinden anlatmaktadır. Ayet, özellikle 'istiva', 'duman' ve 'itaat' kavramları etrafında şekillenerek yaratılışın başlangıcındaki ilahi emri ve varlıkların buna cevabını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱسْتَوَىٰٓ","root":"س و ي","rootLatin":"s-v-y","meaning":"Allah'ın göğe yönelmesi, onu düzenlemesi ve hükmetmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstivâ kelimesi, bir şeyin tamamlanması, düzeltilmesi ve bir şeye yönelmesi anlamlarına gelir. Ayetteki 'ثم استوى إلى السماء' ifadesi, Allah'ın göğü yaratma ve düzenleme iradesine yöneldiğini, onu belirli bir düzene koyduğunu ifade eder. Bu, yaratılışın bir aşamasını ve ilahi kudretin tecellisini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'istevâ ilâ' ifadesini 'kasade ilâ' (yöneldi, kastetti) olarak açıklar. Bu bağlamda, Allah'ın göğe yönelmesi, onu yaratma ve şekillendirme niyetini ve eylemini ifade eder. Bu, mecazi bir anlatım olup, Allah'ın göğü yaratmaya başlamasını ve ona hükmetmesini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'istivâ' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın tahtına oturması veya bir şeye yönelmesi anlamında kullanıldığını belirtir. Fussilet 11'deki kullanımı, Allah'ın yaratma eylemindeki mutlak otoritesini ve göğü belirli bir düzene sokma iradesini gösterir. Bu, kozmik düzenin ilahi bir müdahale ile kurulduğunu ifade eder."}]},{"word":"دُخَانٌ","root":"د خ ن","rootLatin":"d-h-n","meaning":"Göğün yaratılışının başlangıcındaki gaz veya buhar halini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'duhân' kelimesini 'duman' olarak açıklar ve bu bağlamda göğün yaratılışının başlangıcında duman veya buhar gibi bir halde olduğunu belirtir. Bu, göğün başlangıçtaki belirsiz ve gaz halindeki yapısını tasvir eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Duhân, ateşten çıkan dumanı ifade eder. Ayetteki kullanımı, göğün yaratılışının başlangıcında, henüz şekillenmemiş, gaz veya buhar halinde bir madde olduğunu gösterir. Bu, evrenin oluşumundaki ilk aşamalardan birine işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'duhân' kelimesinin Kur'an'da hem dünyevi duman hem de kozmik bir başlangıç maddesi olarak kullanıldığını belirtir. Fussilet 11'deki 'duhân' ifadesi, göğün yaratılışının başlangıcındaki ilkel, gaz halindeki maddeyi ifade eder ve modern kozmolojik teorilerle de ilişkilendirilebilecek bir anlam taşır."}]},{"word":"ٱئْتِيَا","root":"أ ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Allah'ın göğe ve yeryüzüne yönelttiği 'gelin' emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"'İtâ' fiili, gelmek, ulaşmak anlamındadır. Ayetteki 'İ'tiyâ' emri, Allah'ın göğe ve yere, O'nun emrine itaat etmeleri için yönelttiği bir buyruktur. Bu, yaratılmışların ilahi iradeye mutlak teslimiyetini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'etâ' fiilinin hem fiziksel gelmeyi hem de bir emre uymayı ifade ettiğini belirtir. Fussilet 11'deki kullanımı, gök ve yerin Allah'ın yaratma emrine boyun eğmesini, O'nun iradesine tabi olmasını ifade eden mecazi bir emirdir."}]},{"word":"طَوْعًا","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-'-","meaning":"İsteyerek, gönüllü olarak itaat etmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tav' kelimesi, isteyerek, gönüllü olarak itaat etmeyi ifade eder. Ayetteki 'tav'an' ifadesi, gök ve yerin Allah'ın emrine isteyerek, zorlama olmaksızın boyun eğdiğini belirtir. Bu, yaratılışın ilahi iradeye tam bir uyum içinde gerçekleştiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tav' kelimesinin 'itaat' ve 'rızayla boyun eğme' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, gök ve yerin Allah'ın yaratma emrine karşı herhangi bir direnç göstermeden, tam bir teslimiyetle karşılık verdiğini gösterir."}]},{"word":"كَرْهًا","root":"ك ر ه","rootLatin":"k-r-h","meaning":"İstemeyerek, zorla itaat etmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerh kelimesi, zorlama, istememe ve nefret etme anlamlarına gelir. Ayetteki 'kerhen' ifadesi, Allah'ın emrine istemeyerek de olsa boyun eğme ihtimalini belirtir. Ancak gök ve yerin cevabı, onların 'tav'an' yani isteyerek itaat ettiğini gösterir. Bu, Allah'ın kudretinin mutlaklığını ve yaratılmışların O'nun iradesinden kaçamayacağını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kerh' kelimesinin 'nefret edilen şey' veya 'zorla yapılan iş' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ev kerhen' ifadesi, Allah'ın emrinin kaçınılmazlığını ve yaratılmışların bu emre ister gönüllü ister zorunlu olarak uymak zorunda olduğunu gösterir. Bu, ilahi iradenin evren üzerindeki mutlak hakimiyetini pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *41/11*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *41/11*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *41/11*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *41/11*
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *41/11*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *41/11*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *41/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *Fussilet, 41/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *Fussilet, 41/11*
- **Fussilet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *41/11*
- **Fussilet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *41/11*
- **Fussilet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *41/11*