# Fussilet Sûresi, 20. Âyet (41:20)

> حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَـٰرُهُمْ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ

*Hattâ iżâ mâ câûhâ şehide ‘aleyhim sem'uhum ve ebsâruhum ve culûduhum bimâ kânû ya'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Nihayet cehenneme vardıklarında, kulakları, gözleri ve derileri, yapmış oldukları işler hakkında, kendileri aleyhine şahitlik ederler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/41/20

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde insanların organlarının kendi aleyhlerine şahitlik etmesini konu almaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, bu şahitlik eyleminin ve şahitlik eden organların semantik derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"جَاءُوهَا","root":"ج ي ء","rootLatin":"c-y-'-","meaning":"Onların oraya varması, ulaşması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-y-'- kökü, bir şeyin bir yere ulaşması, gelmesi anlamına gelir. Ayetteki 'câûhâ' ifadesi, insanların hesap vermek üzere mahşer yerine veya cehenneme varmalarını ifade eder. Bu varış, kaçınılmaz bir sondur ve hesap verme anının başlangıcıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"C-y-'- fiili, Kur'an'da genellikle bir olayın gerçekleşmesi veya bir durumun ortaya çıkması için kullanılır. Burada, insanların amellerinin karşılığını görmek üzere belirli bir yere ulaşmaları mecazi olarak ifade edilmiştir."}]},{"word":"شَهِدَ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Şahitlik etmek, tanıklık etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ş-h-d kökü, bir şeyi gözle görmek, hazır bulunmak ve bu gördüğünü haber vermek anlamlarını içerir. Ayetteki 'şehide' fiili, organların, insanların dünyada yaptıkları fiillere bizzat şahit olduklarını ve bu şahitliklerini dile getireceklerini vurgular. Bu, sadece bir tanıklık değil, aynı zamanda bir delil sunmadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şehâde' kavramının Kur'an'daki temel anlamının, bir gerçeği tasdik etmek ve ona tanıklık etmek olduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanımı, organların, insanın kendi fiillerine karşı 'içsel' bir şahitlik mekanizması olarak işlev görmesini ifade eder. Bu, insanın kendi varlığının, kendi aleyhine delil teşkil etmesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ş-h-d, bir şeyin açıkça ortaya çıkması ve başkaları tarafından görülmesi anlamını da taşır. Organların şahitliği, gizli kalmış amellerin açığa çıkması ve herkesin gözü önünde delillendirilmesi demektir."}]},{"word":"سَمْعُهُمْ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-","meaning":"Onların kulakları, işitme duyuları anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"S-m-'- kökü, işitme duyusunu ve işitilen şeyi ifade eder. Ayette 'sem'uhum' ifadesi, kulakların, insanların dünyada işittikleri her türlü söz, yalan, gıybet veya haram dinlemeler hakkında şahitlik edeceğini belirtir. Bu, işitme duyusunun bir sorumluluk aracı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sem'' kelimesinin Kur'an'da sadece fiziksel işitmeyi değil, aynı zamanda anlama ve idrak etme boyutunu da içerdiğini vurgular. Bu bağlamda kulakların şahitliği, sadece duyulanları değil, aynı zamanda duyulanlar aracılığıyla edinilen bilgiyi ve bu bilgiye karşı takınılan tavrı da kapsar."}]},{"word":"أَبْصَارُهُمْ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Onların gözleri, görme duyuları anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"B-s-r kökü, görmek, idrak etmek ve basiret sahibi olmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'ebsâruhum' ifadesi, gözlerin, insanların dünyada baktıkları, gördükleri haramlar, yasaklar veya haksızlıklar hakkında şahitlik edeceğini belirtir. Göz, sadece bir algı aracı değil, aynı zamanda bir sorumluluk organıdır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Basar, sadece fiziksel görmeyi değil, aynı zamanda kalbin görmesini, yani idrak ve anlayışı da ifade eder. Gözlerin şahitliği, kişinin sadece neye baktığını değil, aynı zamanda baktığı şeyden ne anladığını ve nasıl etkilendiğini de kapsar."}]},{"word":"جُلُودُهُم","root":"ج ل د","rootLatin":"c-l-d","meaning":"Onların derileri, tenleri anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-l-d kökü, deri, ten anlamındadır. Ayette 'culûduhum' ifadesi, derilerin, insanların dünyada işledikleri günahlar, dokundukları haramlar veya hissettikleri acılar hakkında şahitlik edeceğini belirtir. Deri, bedenin dış yüzeyi olarak, yapılan fiillerin ilk temas noktasıdır ve bu fiillerin izlerini taşır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Deri, bedenin tamamını kuşatan ve dış dünya ile teması sağlayan bir organdır. Bu bağlamda derilerin şahitliği, sadece dokunma duyusuyla ilgili fiilleri değil, aynı zamanda bedenin genel olarak maruz kaldığı veya işlediği her türlü eylemi kapsar. Bu, bedenin bir bütün olarak sorumluluğuna işaret eder."}]},{"word":"يَعْمَلُونَ","root":"ع م ل","rootLatin":"'-m-l","meaning":"Onların yaptıkları, işledikleri fiiller anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"'-m-l kökü, bir işi yapmak, bir fiili icra etmek anlamındadır. Ayetteki 'ya'melûne' fiili, insanların dünyada bilinçli olarak yaptıkları her türlü iyi veya kötü eylemi ifade eder. Organların şahitliği, bu amellerin gizli kalmayacağını ve hesap gününde ortaya konulacağını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'amel' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel eylemleri değil, aynı zamanda niyetleri ve içsel tutumları da kapsayan geniş bir anlam taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 'ya'melûne' ifadesi, organların, insanın sadece dışa vuran fiillerine değil, aynı zamanda bu fiillerin arkasındaki niyetlere de şahitlik edeceğini ima eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Amel, kişinin kendi iradesiyle gerçekleştirdiği her türlü faaliyettir. Organların bu amellere şahitlik etmesi, kişinin kendi eylemlerinden sorumlu tutulacağının ve bu sorumluluğun somut delillerle ispatlanacağının bir göstergesidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","dirilis","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Hattâ"},{"position":2,"translit":"iżâ"},{"position":3,"translit":"mâ"},{"position":4,"translit":"câûhâ"},{"position":5,"translit":"şehide"},{"position":6,"translit":"aleyhim"},{"position":7,"translit":"sem'uhum"},{"position":8,"translit":"ve ebsâruhum"},{"position":9,"translit":"ve culûduhum"},{"position":10,"translit":"bimâ"},{"position":11,"translit":"kânû"},{"position":12,"translit":"ya'melûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sonunda","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Zâide","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Zâide harf olduğu için mebnî","gloss":"-(pekiştirme)","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"جَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"شَهِدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهِدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şahitlik etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"سَمْعُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kulakları","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"أَبْصَـٰرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-ṣ-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"gözleri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"جُلُودُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ل-د","rootLatin":"j-l-d","lemma":"جِلْد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"derileri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"يَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yapıyorlardı","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *41/20-21*