# Fussilet Sûresi, 37. Âyet (41:37)

> وَمِنْ ءَايَـٰتِهِ ٱلَّيْلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ ۚ لَا تَسْجُدُوا۟ لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَٱسْجُدُوا۟ لِلَّهِ ٱلَّذِى خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ

*Vemin âyâtihi-lleylu ve-nnehâru ve-şşemsu velkamer(u)(c) lâ tescudû lişşemsi velâ lilkameri vescudû li(A)llâhi-lleżî ḣalekahunne in kuntum iyyâhu ta'budûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Gece, gündüz, güneş ve ay Allah'ın varlığının delillerindendir. Güneşe ve aya secde etmeyin. Eğer gerçekten Allah'a kulluk ediyorsanız, onları yaratan Allah'a secde edin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/41/37

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın kudretinin ve birliğinin delilleri olarak gece, gündüz, güneş ve ay gibi kozmik olguları sunmakta, bu unsurlara değil, onları yaratana secde edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan ibadet ve yaratıcı ilişkisini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَـٰتِهِ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, kudretine ve birliğine işaret eden deliller, belgeler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'âyet' kelimesinin aslen 'açık alamet' anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise hem Allah'ın varlığına delalet eden kozmik işaretler (kevnî âyetler) hem de peygamberlerin mucizeleri ve Kur'an ayetleri için kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretini gösteren evrensel deliller anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'âyât' kelimesini 'alâmât' (alametler, işaretler) olarak açıklar. Ayetteki 'min âyâtihî' ifadesini, Allah'ın kudretinin ve birliğinin alametlerinden, delillerinden biri olarak yorumlar. Gece, gündüz, güneş ve ayın bu alametler arasında sayılması, onların yaratılışındaki düzen ve hikmete dikkat çekmektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'âyet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre 'âyet', Allah'ın varlığını ve kudretini gösteren, insanı düşünmeye ve tefekküre sevk eden her türlü işarettir. Bu ayetteki 'âyât', Allah'ın yaratıcı gücünün ve evrendeki düzenin somut göstergeleri olarak sunulur."}]},{"word":"تَسْجُدُوا۟","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Allah'a boyun eğmek, itaat etmek ve ibadet etmek amacıyla yere kapanmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'secde' kelimesinin lügatte 'boyun eğmek, alçak gönüllülük göstermek' anlamına geldiğini belirtir. Şer'i anlamda ise, alnı yere koyarak Allah'a tazim ve ibadet etmektir. Ayetteki nehiy (yasaklama), güneşe ve aya tapınmayı reddederek, ibadetin yalnızca Allah'a yöneltilmesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'secde'nin asıl anlamının 'tevazu ve boyun eğme' olduğunu, bunun bazen fiilen (yere kapanarak), bazen de mecazen (itaat ederek) gerçekleştiğini ifade eder. Bu ayetteki 'lâ tesjudû' ifadesi, güneşe ve aya karşı gösterilen tazim ve ibadet niteliğindeki fiili secdeyi yasaklar, çünkü bu varlıklar yaratılmışlardır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'secde'nin hem 'hissi' (organlarla yapılan) hem de 'manevi' (kalben boyun eğme) boyutları olduğunu açıklar. Ayetteki yasak, güneşe ve aya karşı yapılan hissi secdeyi kapsarken, emredilen secde ise hem hissi hem de manevi olarak yalnızca Allah'a yönelmeyi ifade eder."}]},{"word":"خَلَقَهُنَّ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre yaratmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin aslen 'takdir etmek, ölçüye göre yapmak' anlamına geldiğini, sonra 'yoktan var etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'halakahunne' (onları yaratan), güneş ve ayın kendiliğinden var olmadığını, aksine bir yaratıcı tarafından belirli bir düzen ve hikmetle var edildiğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'halk' kelimesinin 'bir şeyi örneksiz ve benzersiz bir şekilde icat etmek' anlamını taşıdığını vurgular. Bu ayetteki 'halakahunne' ifadesi, güneş ve ayın yaratılışındaki eşsizliği ve Allah'ın yaratma gücünün sınırsızlığını gösterir, dolayısıyla ibadete layık olanın yaratıcı olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halk' kavramının Kur'an'da genellikle 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre yaratma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'halakahunne', güneş ve ayın yaratılışındaki kusursuz düzeni ve bu düzenin arkasındaki ilahi kudreti işaret eder, bu da onları ibadet nesnesi olmaktan çıkarır."}]},{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk etmek, boyun eğmek, itaat etmek ve ibadet etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ubûdiyyet' (kulluk) kelimesinin 'tevazu ve boyun eğme' anlamına geldiğini, 'ibadet'in ise 'kulluğun en üst derecesi' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ta'budûn' ifadesi, eğer gerçekten Allah'a tam bir teslimiyet ve boyun eğme ile kulluk ediyorsanız, ibadetinizi sadece O'na yöneltmeniz gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' (kul) kelimesinin 'boyun eğen, itaat eden' anlamına geldiğini, 'ibadet'in ise 'en yüce tazim ve itaat' olduğunu açıklar. Ayetteki 'in kuntum iyyahu ta'budûn' şart cümlesi, ibadetin yalnızca Allah'a has kılınması gerektiğini, aksi takdirde gerçek kulluğun gerçekleşmeyeceğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramının Kur'an'da 'Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğme ve O'nun emirlerine itaat etme' anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 'ta'budûn', Allah'ın yaratıcı kudretini kabul etmenin doğal bir sonucu olarak, ibadetin sadece O'na yöneltilmesi gerektiğini, başka varlıklara ibadetin bu teslimiyetle çeliştiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","tevhid","kufur-sirk","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve, -den"},{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":2,"surface":"ءَايَـٰتِهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetleri"},{"position":2,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"ٱلَّيْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gece"},{"position":4,"surface":"وَٱلنَّهَارُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve gündüz"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلنَّهَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"gündüz"},{"position":5,"surface":"وَٱلشَّمْسُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve güneş"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱلشَّمْسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"güneş"},{"position":6,"surface":"وَٱلْقَمَرُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve ay"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْقَمَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ay"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":8,"surface":"تَسْجُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"secde etmeyin"},{"position":9,"surface":"لِلشَّمْسِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"güneşe"},{"position":9,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":9,"surface":"ٱلشَّمْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"güneş"},{"position":10,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve yapma"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yapma"},{"position":11,"surface":"لِلْقَمَرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"aya"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":11,"surface":"ٱلْقَمَرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ay"},{"position":12,"surface":"وَٱسْجُدُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Fiil-i Emir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve secde edin"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"ٱسْجُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde edin"},{"position":13,"surface":"لِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"Allah'a"},{"position":13,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":13,"surface":"ٱلَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"اَللّٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mecrûr","gloss":"o ki, o kimse ki"},{"position":15,"surface":"خَلَقَهُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"h-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":15,"surface":"هُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":16,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":17,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":18,"surface":"إِيَّاهُ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِيَّاهُ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalnız O'na"},{"position":19,"surface":"تَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"kulluk ediyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fussilet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *37. ayet*