# Fussilet Sûresi, 45. Âyet (41:45)

> وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَـٰبَ فَٱخْتُلِفَ فِيهِ ۗ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّهُمْ لَفِى شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيبٍ

*Ve lekad âteynâ mûsâ-lkitâbe faḣtulife fîh(i)(k) ve levlâ kelimetun sebekat min rabbike lekudiye beynehum(c) ve-innehum lefî şekkin minhu murîb(in)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun! Biz, Musa'ya Kitab'ı (Tevrat'ı) vermiştik de, onda ayrılığa düşmüşlerdi. Eğer (azabın ertelenmesi ile ilgili olarak ezelde) Rabbinden bir söz geçmiş olmasaydı, aralarında derhal hüküm verilirdi. Şüphesiz onlar Kur'an hakkında derin bir şüphe içindedirler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/41/45

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fussilet 45. ayet, Hz. Musa'ya verilen Kitab'a karşı İsrailoğulları'nın düştüğü ihtilafı ve bu ihtilafın ilahi müdahale ile sonuçlanmamasının sebebini ele almaktadır. Ayet, Kitab'ın verilmesi, ihtilafın ortaya çıkışı, ilahi kelimenin rolü ve şüphe kavramları etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ءَاتَيْنَا","root":"ء ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Vermek, ihsan etmek, ulaştırmak anlamında olup, Allah'ın Hz. Musa'ya Kitab'ı bahşetmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İtâ (إيتاء), bir şeyi birine ulaştırmak ve ona sahip kılmaktır. Ayetteki 'âtenâ' (آتينا) fiili, Allah'ın Musa'ya Kitab'ı lütfetmesi, ona vermesi ve onu bu Kitap ile donatması anlamındadır. Bu, sadece bir teslim etme değil, aynı zamanda bir ihsan ve bahşetmedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İtâ (إيتاء), bir şeyi bir başkasına mülk olarak veya faydalanması için vermektir. Kur'an'da Allah'ın peygamberlere Kitap vermesi bağlamında kullanıldığında, bu, ilahi bir lütuf ve vahiy yoluyla bir bilginin veya şeriatın tebliğ edilmesi anlamına gelir. Burada Kitab'ın Musa'ya verilmesi, şeriatın ve hidayetin ona bahşedilmesidir."}]},{"word":"ٱلْكِتَـٰبَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazılı olan, hüküm içeren ilahi metin; burada Hz. Musa'ya indirilen Tevrat'ı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kitap (الكتاب), Allah'ın peygamberlerine indirdiği vahiylerin bütünüdür. Bu ayetteki 'el-Kitâb' (الكتاب) kelimesi, Hz. Musa'ya indirilen ve içinde şeriat hükümlerini barındıran Tevrat'ı kastetmektedir. Bu, sadece yazılı bir metin değil, aynı zamanda ilahi bir rehberlik ve kanunlar mecmuasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Kitâb' (كتاب) kavramı, genellikle Allah'ın vahyini, ilahi yasayı ve peygamberler aracılığıyla insanlara gönderilen mesajı ifade eder. Hz. Musa'ya verilen 'Kitâb', İsrailoğulları için bir hidayet ve şeriat kaynağı olmuştur. Bu, sadece bir metin değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve ilahi iradenin tecellisidir."}]},{"word":"فَٱخْتُلِفَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Anlaşmazlığa düşmek, ihtilaf etmek, farklı görüşlere sahip olmak; burada Kitap hakkında ayrılığa düşülmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İhtilaf (اختلاف), bir konuda farklı görüşlere sahip olmak, ayrılığa düşmek demektir. Ayetteki 'uhtulife fîhi' (اختلف فيه) ifadesi, Hz. Musa'ya verilen Kitap hakkında insanların farklı yorumlara, anlaşmazlıklara ve hatta inkar ve tasdik gibi zıt tutumlara girmelerini anlatır. Bu, Kitab'ın mesajının tam olarak kabul edilmemesi veya yanlış anlaşılması sonucudur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhtilaf (اختلاف), bir şey üzerinde birleşememek, zıt görüşler beyan etmek ve ayrışmaktır. Bu ayetteki ihtilaf, Tevrat'ın içeriği, hükümleri veya genel geçerliliği hakkında İsrailoğulları arasında çıkan anlaşmazlıkları ve bölünmeleri ifade eder. Bu durum, ilahi mesajın tam olarak benimsenmemesi ve farklı yorumlara tabi tutulmasıyla ortaya çıkmıştır."}]},{"word":"كَلِمَةٌ","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Söz, kelam, ilahi vaat veya hüküm; burada Allah'ın önceden takdir ettiği bir hükmü veya vaadi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kelime (كلمة), tek bir söz veya bir söz grubunu ifade etmekle birlikte, Kur'an'da bazen Allah'ın takdir ettiği bir hükmü, vaadi veya emri de ifade eder. Ayetteki 'kelimetün sebegat' (كلمة سبقت) ifadesi, Allah'ın daha önce takdir ettiği, hükmettiği veya vaat ettiği bir şeyin varlığını gösterir. Bu, genellikle kıyamete kadar mühlet verilmesi veya cezalandırmanın ertelenmesi gibi ilahi bir kararı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kelime (كلمة), Allah'ın kudret ve iradesiyle gerçekleşen her türlü hükmü ve takdiri kapsar. 'Kelimetün sebegat min Rabbike' (كلمة سبقت من ربك) ifadesi, Allah'ın ezeli ilminde ve takdirinde bulunan, belirli bir zaman dilimine kadar cezayı erteleme veya mühlet verme gibi bir kararı ifade eder. Bu, ihtilaf edenlerin hemen cezalandırılmamasının sebebidir."}]},{"word":"شَكٍّ","root":"ش ك ك","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Şüphe, tereddüt, kesin bilgiye ulaşamama hali; burada Kitap hakkında duyulan derin tereddüt ve belirsizliği ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Şek (شك), iki şey arasında tereddüt etmek, bir konuda kesin bir kanaate varamamak demektir. Ayetteki 'fî şekkin' (في شك) ifadesi, Kitap hakkında İsrailoğulları'nın yaşadığı derin tereddüdü, belirsizliği ve iman ile inkar arasında gidip gelme halini anlatır. Bu, onların Kitab'ın hakikatine tam olarak ikna olamamalarından kaynaklanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Şek (شك) kavramı, Kur'an'da genellikle bir şeyin doğruluğu veya gerçekliği hakkında duyulan tereddüt, belirsizlik ve kesin bilgi eksikliği anlamında kullanılır. Fussilet 45'teki 'şekkin murîb' (شك مريب) ifadesi, sadece basit bir şüphe değil, aynı zamanda rahatsız edici, endişe verici ve insanı huzursuz eden derin bir şüphe halini vurgular. Bu, Kitab'ın mesajına karşı duyulan güvensizliği ve inkara meyilli olmayı gösterir."}]},{"word":"مُّرِيبٍ","root":"ر ي ب","rootLatin":"r-y-b","meaning":"Şüphe uyandıran, endişe veren, rahatsız edici; burada şüphenin niteliğini pekiştirerek, derin ve rahatsız edici bir şüpheyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rayb (ريب), şüphe ve endişe anlamına gelir. 'Murîb' (مريب) ise, şüphe uyandıran, endişe veren, kalbi rahatsız eden demektir. Ayetteki 'şekkin murîb' (شك مريب) ifadesi, sadece bir şüphe değil, aynı zamanda insanı huzursuz eden, kalpte bir sıkıntı ve tereddüt oluşturan derin ve rahatsız edici bir şüpheyi ifade eder. Bu, Kitab'ın hakikatine karşı duyulan güvensizliğin şiddetini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'rayb' (ريب) kelimesi, genellikle sadece entelektüel bir şüpheyi değil, aynı zamanda ahlaki bir endişeyi ve kalpteki huzursuzluğu da ifade eder. 'Murîb' (مريب) sıfatı, bu şüphenin sadece zihinsel bir tereddüt olmaktan öte, kişiyi rahatsız eden, içsel bir çatışmaya sürükleyen ve doğru yolu bulmasını engelleyen bir niteliğe sahip olduğunu vurgular. Bu, Kitab'ın mesajına karşı duyulan derin bir güvensizliğin ve inkara yakın bir durumun göstergesidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilahi-kitaplar","kissa-musa","hidayet-dalalet","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve lekad"},{"position":2,"translit":"âteynâ"},{"position":3,"translit":"mûsâ"},{"position":4,"translit":"lkitâbe"},{"position":5,"translit":"faḣtulife"},{"position":6,"translit":"fîh(i)(k)"},{"position":7,"translit":"ve levlâ"},{"position":8,"translit":"kelimetun"},{"position":9,"translit":"sebekat"},{"position":10,"translit":"min"},{"position":11,"translit":"rabbike"},{"position":12,"translit":"lekudiye"},{"position":13,"translit":"beynehum(c)"},{"position":14,"translit":"ve-innehum"},{"position":15,"translit":"lefî"},{"position":16,"translit":"şekkin"},{"position":17,"translit":"minhu"},{"position":18,"translit":"murîb(in)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Kasem + Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"And olsun ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"A-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"مُوسَى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'lem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Musa'ya","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"ٱلْكِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Kitabı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"فَٱخْتُلِفَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"ḫ-l-f","lemma":"اِخْتِلَاف","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ayrılığa düşüldü","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"وَلَوْلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olmasaydı","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"كَلِمَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bir söz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":9,"surface":"سَبَقَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ب-ق","rootLatin":"s-b-q","lemma":"سَبْق","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geçmişti/verilmişti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"لَقُضِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ض-ي","rootLatin":"q-ḍ-y","lemma":"قَضَاء","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmedilirdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":13,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arası","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"وَإِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":15,"surface":"لَفِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid + Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette içinde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"شَكٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ك-ك","rootLatin":"ş-k-k","lemma":"شَكّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şüphe","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"مُرِيبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ي-ب","rootLatin":"r-y-b","lemma":"إِرَابَة","form":"İf'âl","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"endişe verici","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]