# Fussilet Sûresi, 49. Âyet (41:49)

> لَّا يَسْـَٔمُ ٱلْإِنسَـٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلْخَيْرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٌ قَنُوطٌ

*Lâ yes-emu-l-insânu min du'â-i-lḣayri ve-in messehu-şşerru feyeûsun kanût(un)*

**Meal (Diyanet):** İnsan, hayır (mal, mülk, genişlik) istemekten usanmaz. Fakat başına bir kötülük gelince umutsuzluğa düşer, yıkılır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/41/49

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın iyilik karşısındaki doyumsuzluğunu ve zorluklar karşısındaki çabuk ümitsizliğe düşüşünü dilbilimsel olarak ele almaktadır. Özellikle 'ye'seme', 'duâ' ve 'şerr' kavramları üzerinden insan psikolojisinin zıt kutupları vurgulanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَسْـَٔمُ","root":"س-ء-م","rootLatin":"s-e-m","meaning":"İnsanın iyilik istemekten bıkmaması, usanmaması halini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'se'm' kelimesini bir şeyden bıkmak, usanmak ve ondan yüz çevirmek olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yes'emu' ifadesi, insanın hayır talep etmekten asla bıkmadığını, sürekli daha fazlasını istediğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'se'm' kelimesini 'melâl' (bıkkınlık) ile eş anlamlı kullanır. Ayetteki bağlamda, insanın hayır isteme konusunda bir bıkkınlık veya yorgunluk hissetmediğini, aksine sürekli talepkar olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ-ن-س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Akıl ve irade sahibi, sosyal bir varlık olan insan türünü ifade eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'insan' kavramının Kur'an'da genellikle zayıf, aceleci, nankör ve unutkan yönleriyle ele alındığını belirtir. Bu ayette de insanın iyilik karşısındaki doyumsuzluğu ve kötülük karşısındaki ümitsizliğiyle bu zayıf yönüne işaret edilmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'insan'ı 'nisyân' (unutkanlık) kökünden türemiş olarak kabul eden görüşe yer verir. Ayetteki bağlamda, insanın iyiliklere karşı doyumsuz, kötülükler karşısında ise çabuk ümitsizliğe düşen unutkan ve zayıf tabiatına vurgu yapılır."}]},{"word":"دُعَآءِ","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"İyilik talep etme, isteme ve dua etme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'duâ'yı bir şeyi kendine doğru çekmek, çağırmak veya birinden yardım istemek olarak tanımlar. Ayetteki 'duâi'l-hayr' ifadesi, insanın sürekli olarak hayrı, iyiliği ve menfaati talep etme eğilimini gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'duâ' kelimesini 'talep' (istek) anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, insanın dünyevi iyilikleri ve menfaatleri talep etmekten asla bıkmadığını, sürekli bu yönde bir istek içinde olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْخَيْرِ","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İnsanın arzu ettiği, faydalı ve güzel olan her şeyi kapsayan iyilik kavramını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr'ı, herkesin arzu ettiği ve faydalı gördüğü şey olarak tanımlar. Ayetteki 'duâi'l-hayr' ifadesi, insanın maddi ve manevi tüm iyilikleri, menfaatleri ve güzellikleri talep etme arzusunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hayr' kelimesinin geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve genellikle 'şerr'in zıttı olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette, insanın sürekli olarak kendisine fayda sağlayacak şeyleri isteme eğilimine işaret eder."}]},{"word":"ٱلشَّرُّ","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"ş-r-r","meaning":"İnsana dokunan, zarar veren, hoş olmayan her türlü kötülük, musibet ve olumsuzluğu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şerr'i, insanın nefret ettiği ve hoşlanmadığı şey olarak tanımlar. Ayetteki 'messehü'ş-şerr' ifadesi, insana bir musibet, sıkıntı veya zarar dokunduğunda gösterdiği tepkiyi, yani ümitsizliğe düşmesini anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şerr'in 'hayr'ın zıttı olduğunu ve genellikle hoşa gitmeyen, kötü sonuçlar doğuran durumları ifade ettiğini belirtir. Ayette, insanın başına gelen olumsuzluklar karşısındaki psikolojik çöküşünü vurgular."}]},{"word":"فَيَـُٔوسٌ","root":"ي-ء-س","rootLatin":"y-e-s","meaning":"Umutsuzluğa düşen, çaresiz kalan ve beklentisi kalmayan kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ye's'i, bir şeyin gerçekleşmesinden ümidi kesmek olarak açıklar. Ayetteki 'fey'eûsün' ifadesi, insana bir kötülük dokunduğunda hemen ümitsizliğe kapıldığını, Allah'ın rahmetinden ve yardımından ümidini kestiğini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ye's' kelimesini 'kunut' (ümitsizlik) ile eş anlamlı olarak kullanır. Ayetteki 'fey'eûsün kanûtun' ifadesi, insanın başına gelen musibetler karşısında derin bir ümitsizliğe ve karamsarlığa düştüğünü pekiştirir."}]},{"word":"قَنُوطٌ","root":"ق-ن-ط","rootLatin":"k-n-t","meaning":"Derin bir ümitsizliğe kapılan, Allah'ın rahmetinden ümidini kesen kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kunût'u, hayırdan ümidi kesmek ve ümitsizliğe düşmek olarak tanımlar. Ayetteki 'kanûtun' kelimesi, 'ye's' kelimesini pekiştirerek, insanın başına gelen kötülükler karşısında tam bir çaresizlik ve karamsarlık içine girdiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kunût' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın rahmetinden ümit kesme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de insanın zorluklar karşısında Allah'ın yardımından ve rahmetinden ümidini keserek derin bir karamsarlığa düştüğünü ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","dua","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Lâ"},{"position":2,"translit":" yes-emu"},{"position":3,"translit":"l-insânu"},{"position":4,"translit":" min"},{"position":5,"translit":" du'â"},{"position":6,"translit":"ilḣayri"},{"position":7,"translit":" ve-in"},{"position":8,"translit":" messehu"},{"position":9,"translit":"şşerru"},{"position":10,"translit":" feyeûsun"},{"position":11,"translit":" kanût(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, -mez","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"يَسْـَٔمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ا-م","rootLatin":"s-hamza-m","lemma":"سَئِمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"usanır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"insan","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"دُعَآءِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-ain-w","lemma":"دُعَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"istemek, dua etmek","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"ٱلْخَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"iyilik","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":8,"surface":"مَّسَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu, isabet etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"ٱلشَّرُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"sh-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"kötülük","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"يَـُٔوسٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ي-ا-س","rootLatin":"y-hamza-s","lemma":"يَئُوس","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Gizli mübtedanın haberi olduğu için merfû","gloss":"ümitsiz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":11,"surface":"قَنُوطٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ن-ط","rootLatin":"q-n-t","lemma":"قَنُوط","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı veya ikinci haber olduğu için merfû","gloss":"ümitsiz, meyus","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]