# Fussilet Sûresi, 51. Âyet (41:51)

> وَإِذَآ أَنْعَمْنَا عَلَى ٱلْإِنسَـٰنِ أَعْرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٍ

*Ve-iżâ en'amnâ ‘alâ-l-insâni a'rada ve neâ bicânibihi ve-iżâ messehu-şşerru feżû du'â-in ‘arîd(in)*

**Meal (Diyanet):** İnsana nimet verdiğimizde yüz çevirir ve yan çizer. Başına bir kötülük gelince de yalvarmaya koyulur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/41/51

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın nankörlüğünü ve zor zamanlarda Allah'a yönelişini tasvir etmektedir. 'Nimet', 'yüz çevirme', 'yan çizme', 'kötülük' ve 'yalvarma' kavramları üzerinden insan psikolojisinin derinliklerine inilmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَنْعَمْنَا","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-a-m","meaning":"Allah'ın insana lütuf ve ihsanda bulunması, nimet vermesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Na'm (نعم) kelimesi, rahatlık ve güzellik ifade eder. İn'âm (إنعام) ise birine nimet vermek, iyilikte bulunmaktır. Ayetteki 'en'amnâ' ifadesi, Allah'ın insana bahşettiği her türlü maddi ve manevi lütfu, rahatlığı ve iyiliği kapsar. Bu, insanın şükretmesi gereken bir durumdur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nimet, insanın faydalandığı, lezzet aldığı ve kendisine ihsan edilen her şeydir. 'En'amnâ' fiili, Allah'ın insana bu tür faydalı ve hoş şeyleri vermesini ifade eder. Ayette, bu nimetlere karşı insanın nankör tavrı eleştirilmektedir."}]},{"word":"أَعْرَضَ","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, ilgilenmemek ve uzaklaşmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'râd (إعراض), bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmaktır. Ayetteki 'a'rada' ifadesi, insanın kendisine verilen nimetlere karşı şükür ve kulluk görevinden yüz çevirmesini, Allah'tan gafil olmasını anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"A'rada, mecazi olarak bir şeyi terk etmek, ondan yüz çevirmek demektir. Burada, nimetlere karşı nankörlük edip Allah'ın emirlerinden ve şükürden uzaklaşma hali kastedilmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'i'râd' kavramı, genellikle Allah'ın ayetlerinden, hakikatten veya nimetlerinden yüz çevirme, onlara sırt dönme anlamında kullanılır. Bu, bir tür manevi körlük ve nankörlüğü ifade eder. Ayetteki kullanımı, insanın refah içindeyken Allah'ı unutmasını ve O'ndan uzaklaşmasını vurgular."}]},{"word":"وَنَـَٔا","root":"ن-أ-ي","rootLatin":"n-a-y","meaning":"Uzaklaşmak, yan çizmek, kibirlenerek uzak durmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ne'â (نأى), uzaklaştı demektir. 'Ne'â bi-cânibihi' (نأى بجانبه) ise, kibirlenerek, gururlanarak yanını çevirip uzaklaşmak, yani yüz çevirmekten daha ileri bir uzaklaşma ve küçümseme halidir. Ayetteki bu ifade, insanın nimetler karşısında şımarıp kibirlenerek Allah'tan tamamen uzaklaşmasını anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ne'â fiili, uzaklaşma ve ayrılma anlamı taşır. 'Bi-cânibihi' ile kullanıldığında, kişinin kendisini büyük görerek, kibirle başkasından veya bir durumdan uzak durmasını ifade eder. Bu ayette, nimet verilen insanın şükürden ve tevazudan uzaklaşarak gurura kapılmasını betimler."}]},{"word":"مَسَّهُ","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","meaning":"Dokunmak, ulaşmak, başına gelmek, isabet etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mess (مس), bir şeye dokunmak, ona ulaşmaktır. Kur'an'da genellikle bir kötülüğün, sıkıntının veya musibetin birine isabet etmesi, başına gelmesi anlamında kullanılır. Ayetteki 'messahu'ş-şerru' ifadesi, insana bir kötülüğün, sıkıntının veya musibetin dokunmasını, yani başına gelmesini anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Mess kelimesi, fiziksel temastan öte, bir durumun veya olayın kişiyi etkilemesi, ona ulaşması anlamında da kullanılır. Özellikle 'şer' (kötülük) ile birlikte kullanıldığında, kişinin bir sıkıntı, musibet veya olumsuz bir durumla karşılaşmasını ifade eder. Bu, insanın zor durumda kalmasını ve çaresizliğini vurgular."}]},{"word":"دُعَآءٍ","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-a-w","meaning":"Çağırmak, istemek, yalvarmak, dua etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Du'â (دعاء), Allah'a yönelerek bir şey istemek, O'na yalvarmaktır. Ayetteki 'zû du'âin arîd' ifadesi, başına kötülük geldiğinde insanın uzun uzun, ısrarla ve çokça dua etmesini, yalvarmasını anlatır. Bu, insanın zor durumda Allah'a sığınma eğilimini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Du'â, bir şeyi çağırmak, talep etmek ve Allah'tan yardım dilemektir. 'Arîd' (عريض) kelimesiyle birlikte kullanıldığında, bu duanın geniş kapsamlı, uzun süreli ve ısrarlı olduğunu ifade eder. İnsan, sıkıntıya düştüğünde, daha önce yüz çevirdiği Allah'a yönelerek yoğun bir şekilde dua etmeye başlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Du'â, Kur'an'da Allah ile kul arasındaki iletişimin temel biçimlerinden biridir. Genellikle bir talep, bir yakarış veya bir sığınma eylemini ifade eder. Ayetteki 'du'âin arîd' ifadesi, insanın zor anlarda Allah'a olan bağımlılığını ve O'ndan medet ummasını, bu durumdaki duanın samimiyetini ve yoğunluğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","sukur","dua"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَآ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":2,"surface":"أَنْعَمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"أَنْعَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"nimet verdik"},{"position":3,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insan"},{"position":5,"surface":"أَعْرَضَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَعْرَضَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdi"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"نَـَٔا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ء-ي","rootLatin":"n-'-y","lemma":"نَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yan çizdi"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"جَانِبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ب","rootLatin":"j-n-b","lemma":"جَانِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yan"},{"position":7,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":9,"surface":"مَسَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu"},{"position":9,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":10,"surface":"ٱلشَّرُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ر-ر","rootLatin":"ş-r-r","lemma":"شَرّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kötülük"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":11,"surface":"ذُو","pos":"isim","posDetail":"Esma-i Hamse","root":"ذ-و-و","rootLatin":"z-w-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû (mübteda mahzuf)","gloss":"sahibi"},{"position":12,"surface":"دُعَآءٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دُعَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"dua"},{"position":13,"surface":"عَرِيضٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"عَرِيض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"uzun"}]