# Şûrâ Sûresi, 16. Âyet (42:16)

> وَٱلَّذِينَ يُحَآجُّونَ فِى ٱللَّهِ مِنۢ بَعْدِ مَا ٱسْتُجِيبَ لَهُۥ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِندَ رَبِّهِمْ وَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ

*Velleżîne yuhâccûne fi(A)llâhi min ba'di mâ-stucîbe lehu huccetuhum dâhidatun ‘inde rabbihim ve 'aleyhim ġadabun velehum ‘ażâbun şedîd(un)*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın çağrısına uyulduktan sonra O'nun hakkında tartışmaya girenlerin delilleri Rableri katında batıldır. Onlara bir gazap vardır. Onlar için çetin bir azap vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şûrâ Suresi'nin 16. ayeti, Allah'ın çağrısına icabet edildikten sonra O'nun hakkında tartışmaya girenlerin delillerinin geçersizliğini, üzerlerine gazap ve çetin bir azap olduğunu vurgular. Ayet, 'muhacere' (tartışma), 'hüccet' (delil), 'dahıda' (hükümsüz), 'gadab' (gazap) ve 'azab' (azap) gibi temel kavramlar üzerinden, hakikate karşı direnişin ve batıl iddiaların akıbetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُحَآجُّونَ","root":"ح ج ج","rootLatin":"h-c-c","meaning":"Allah'ın çağrısına icabet edildikten sonra O'nun hakkında tartışmaya girişmek, delillerle karşı koymaya çalışmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hacc kökünden türeyen 'muhâcce', karşılıklı delil getirme, tartışma ve münakaşa etme anlamlarına gelir. Ayetteki 'yuhâccûne' fiili, Allah'ın birliği ve çağrısı açıkça ortaya konulduktan sonra dahi bu hakikate karşı delillerle direnmeye çalışanların durumunu ifade eder. Bu, hakikati kabul etmeyip batıl iddialarla mücadele etme çabasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yuhâccûne' kelimesini 'yucâdilûne' (tartışıyorlar, mücadele ediyorlar) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın davetine icabet edildikten sonra dahi O'nun hakkında tartışmaya devam edenlerin, aslında batıl bir mücadele içinde olduklarını ve delillerinin geçersizliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hacc' kavramının Kur'an'da genellikle hakikati ortaya koymak için delil getirme ve karşı tarafın delillerini çürütme anlamında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki 'yuhâccûne', hakikat apaçık ortadayken dahi inatla tartışmaya devam edenlerin, yani batıl bir zeminde delil getirmeye çalışanların eylemini tanımlar. Bu, hakikate karşı bir direniş ve inkâr halidir."}]},{"word":"حُجَّتُهُمْ","root":"ح ج ج","rootLatin":"h-c-c","meaning":"Allah'ın çağrısına karşı ileri sürdükleri, batıl ve geçersiz olan delilleri, iddiaları.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüccet, bir iddiayı ispatlamak veya çürütmek için getirilen delil ve kanıt anlamına gelir. Ayetteki 'hüccetühüm', Allah'ın çağrısına karşı çıkanların ileri sürdükleri, ancak Allah katında hiçbir geçerliliği olmayan, batıl ve zayıf delillerini ifade eder. Bu deliller, hakikati örtbas etme çabasından ibarettir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, hücceti, bir şeyi ispatlayan veya bir iddiayı çürüten kesin delil olarak tanımlar. Ancak ayetteki 'hüccetühüm', Rableri katında 'dahıda' (hükümsüz) olduğu belirtilerek, bu kişilerin delillerinin aslında delil niteliği taşımadığını, batıl ve temelsiz olduğunu vurgular. Onların delilleri, hakikate karşı duran birer iddiadan öteye geçmez."}]},{"word":"دَاحِضَةٌ","root":"د ح ض","rootLatin":"d-h-d","meaning":"Geçersiz, hükümsüz, batıl ve çürük; hiçbir değeri olmayan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'dâhidah' kelimesini 'bâtıla' (batıl, geçersiz) olarak açıklar. Ayetteki 'hüccetühüm dâhidah', Allah hakkında tartışanların delillerinin, Allah katında hiçbir geçerliliğinin olmadığını, çürük ve temelsiz olduğunu ifade eder. Bu, onların iddialarının hakikat karşısında hiçbir ağırlığı olmadığını gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'dahada' fiilinin 'zâle' (ortadan kalktı, yok oldu) anlamına geldiğini belirtir. 'Dâhidah' ise 'zâiletün' (yok olan, ortadan kalkan) demektir. Ayetteki kullanımıyla, Allah hakkında tartışanların delillerinin, Allah'ın kudreti ve hakikati karşısında tamamen ortadan kalktığını, hiçbir varlık ve geçerliliklerinin kalmadığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'dahada' kökünün 'kaydı, ayağı kaydı, düştü' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Dâhidah' ise 'kayıp düşen, tutunamayan' demektir. Ayetteki 'hüccetühüm dâhidah', onların delillerinin sağlam bir zemine dayanmadığını, hakikat karşısında kayıp düştüğünü ve hiçbir dayanağı olmadığını mecazi bir anlatımla ifade eder."}]},{"word":"غَضَبٌ","root":"غ ض ب","rootLatin":"ğ-d-b","meaning":"Allah'ın, kendisine karşı gelenlere ve hakikati inkâr edenlere yönelik hoşnutsuzluğu, cezalandırma iradesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gazap, kalpteki kanın intikam alma arzusuyla kaynamasıdır. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun kullarından birine ceza verme iradesi ve hoşnutsuzluğudur. Ayetteki 'aleyhim gadabun', Allah hakkında tartışan ve hakikati inkâr edenlerin, Allah'ın hoşnutsuzluğunu ve cezalandırma iradesini hak ettiklerini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'gadab' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın, kendisine isyan edenlere ve ahdine uymayanlara karşı gösterdiği bir tepki olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'gadab', Allah'ın çağrısına icabet etmeyip O'nun hakkında batıl delillerle tartışanlara yönelik ilahi bir cezalandırma ve reddetme eylemini ifade eder."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Allah'ın, kendisine karşı gelenlere ve hakikati inkâr edenlere ahirette vereceği çetin ve şiddetli ceza.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azap, bir şeyi tatlı ve hoş olmaktan çıkaran, acı veren her şeydir. Kur'an'da genellikle ahiretteki cezayı ifade eder. Ayetteki 'azâbun şedîd', Allah hakkında tartışanların ve hakikati inkâr edenlerin, ahirette karşılaşacakları şiddetli ve dayanılmaz cezayı vurgular. Bu, onların dünyadaki inkâr ve direnişlerinin bir sonucudur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'azap' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'şiddetli, acı veren ceza' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'azâbun şedîd' ifadesi, Allah'ın çağrısına karşı çıkanların sadece dünyevi bir gazaba değil, aynı zamanda ahirette de çok çetin bir cezaya çarptırılacaklarını açıkça ortaya koyar. Bu, onların eylemlerinin nihai ve ağır sonucudur."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"يُحَآجُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ج-ج","rootLatin":"h-j-j","lemma":"حَاجَّ","form":"Mufâale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"tartışıyorlar"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hakkında"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den sonra"},{"position":6,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":8,"surface":"ٱسْتُجِيبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-و-ب","rootLatin":"j-w-b","lemma":"ٱسْتَجَابَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"icabet edildi"},{"position":9,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o"},{"position":10,"surface":"حُجَّتُهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ج","rootLatin":"h-j-j","lemma":"حُجَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"delilleri"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":11,"surface":"دَاحِضَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-ح-ض","rootLatin":"d-h-d","lemma":"دَاحِضَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"hükümsüzdür"},{"position":12,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında"},{"position":13,"surface":"رَبِّهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rableri"},{"position":13,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"عَلَيْهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerlerine"},{"position":14,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":15,"surface":"غَضَبٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"ğ-d-b","lemma":"غَضَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"bir gazap"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onlar için"},{"position":16,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":17,"surface":"عَذَابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"bir azap"},{"position":18,"surface":"شَدِيدٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-د-د","rootLatin":"ş-d-d","lemma":"شَدِيد","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çetin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Şûrâ Sûresi** · *42/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *42/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *42/16*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *42/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *42/16*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/16*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/16*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/16*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/16*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Sûre 50/ 16*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Sûre 50/ 16*