# Şûrâ Sûresi, 24. Âyet (42:24)

> أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا ۖ فَإِن يَشَإِ ٱللَّهُ يَخْتِمْ عَلَىٰ قَلْبِكَ ۗ وَيَمْحُ ٱللَّهُ ٱلْبَـٰطِلَ وَيُحِقُّ ٱلْحَقَّ بِكَلِمَـٰتِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ

*Em yekûlûne-fterâ ‘ala(A)llâhi keżibâ(en)(s) fe-in yeşe-i(A)llâhu yaḣtim ‘alâ kalbik(e)(k) ve yemhu(A)llâhu-lbâtile ve yuhikku-lhakka bikelimâtih(i)(c) innehu ‘alîmun biżâti-ssudûr(i)*

**Meal (Diyanet):** Yoksa "Yalan uydurup Allah'a iftira etti" mi diyorlar. Eğer Allah dilerse senin kalbini mühürler. Allah batılı yok eder, hakkı sözleriyle gerçekleştirir. Şüphesiz O, göğüslerin özünü (kalplerde olanları) hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/24

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, peygambere yöneltilen iftira iddialarını reddederken, Allah'ın mutlak kudretini ve hak ile batılı ayırt etme yetkisini vurgular. Anahtar kavramlar, iftira, kalbin mühürlenmesi, batılın yok edilmesi ve hakkın gerçekleştirilmesi etrafında yoğunlaşır.","keyConcepts":[{"word":"ٱفْتَرَىٰ","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Allah'a karşı yalan uydurmak, iftira etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İftira (الافتراء), bir şeyi aslı olmaksızın uydurmak ve yalan yere isnat etmektir. Ayetteki 'iftara alâ Allah' ifadesi, Allah hakkında asılsız iddialarda bulunmak ve O'na yalan isnat etmek anlamındadır ki bu, peygamberin risaletini inkar edenlerin ona yönelttiği bir suçlamadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İftira (الافتراء), yalan söylemek ve uydurmaktır. Bu ayette, müşriklerin Hz. Muhammed'e (s.a.v.) Allah adına yalan uydurduğu şeklindeki iddialarını ifade eder. Kelime, bir şeyi olmayan bir şeye benzetmek veya uydurmak anlamında mecazi bir kullanıma sahiptir."}]},{"word":"يَخْتِمْ","root":"خ-ت-م","rootLatin":"h-t-m","meaning":"Allah'ın bir şeyi kapatması, mühürlemesi ve böylece ona nüfuz edilmesini engellemesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hatm (الختم), bir şeyi kapatmak ve mühürlemektir. Kalbin mühürlenmesi (ختم القلب), kalbin hakikati idrak etme ve kabul etme yeteneğini kaybetmesi, böylece imanın ona nüfuz edememesidir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın dilerse peygamberin kalbini mühürleyebileceği, yani onu hidayetten mahrum bırakabileceği, ancak bunun iftira edenlerin iddialarının aksine gerçekleşmediği ima edilir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hatm (الختم), bir şeyin sonuna ulaşmak ve onu kapatmaktır. Kalbin mühürlenmesi, kalbin küfür ve isyanla dolması sonucu hidayeti kabul etme kabiliyetini yitirmesidir. Bu ayette, Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak, eğer dileseydi peygamberin kalbini mühürleyebileceği, ancak O'nun bunu yapmadığı ve peygamberin hak üzere olduğu vurgulanır."}]},{"word":"يَمْحُ","root":"م-ح-و","rootLatin":"m-h-w","meaning":"Bir şeyi tamamen ortadan kaldırmak, silmek, yok etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mahv (المحو), bir şeyi silmek ve izini kaybetmektir. Ayetteki 've yemhu Allahu'l-bâtıl' ifadesi, Allah'ın batılı tamamen ortadan kaldıracağını, onun varlığını ve etkisini yok edeceğini belirtir. Bu, Allah'ın hakkı üstün kılma ve batılı yok etme kudretinin bir ifadesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Mahv (المحو), bir şeyin eserini ve izini gidermektir. Allah'ın batılı yok etmesi, onun hükmünü, etkisini ve varlığını ortadan kaldırmasıdır. Bu, Allah'ın kelimeleriyle hakkı gerçekleştirmesinin bir parçası olarak, batılın hiçbir zaman kalıcı olamayacağını gösterir."}]},{"word":"ٱلْبَـٰطِلَ","root":"ب-ط-ل","rootLatin":"b-t-l","meaning":"Gerçek olmayan, asılsız, hükümsüz ve faydasız olan şey.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Batıl (الباطل), hakikati olmayan, asılsız ve hükümsüz olan şeydir. Ayetteki 'el-bâtıl' ifadesi, peygambere yöneltilen iftiralar, şirk inançları ve genel olarak hakka aykırı olan her türlü düşünce ve eylemi kapsar. Allah, bu batılı yok edeceğini vaat etmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Batıl (al-bāṭil), Kur'an'da 'hak' (al-ḥaqq) kavramının zıttı olarak kullanılır ve gerçeklikten yoksun, temelsiz, geçersiz olan her şeyi ifade eder. Bu ayette, peygambere atfedilen yalan ve iftiralar, Allah'ın yok edeceği batılın bir parçasıdır. Batıl, nihayetinde yok olmaya mahkumdur çünkü Allah'ın iradesi hakkın galip gelmesini sağlar."}]},{"word":"وَيُحِقُّ","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","meaning":"Bir şeyi gerçekleştirmek, doğrulamak, haklı çıkarmak ve üstün kılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhkaak (الإحقاق), bir şeyi haklı kılmak, gerçekleştirmek ve sabit kılmaktır. Ayetteki 've yuhikku'l-hakka' ifadesi, Allah'ın hakkı, yani peygamberin getirdiği mesajı ve İslam dinini, kendi kelimeleriyle (ayetleriyle) gerçekleştireceğini, onu üstün kılacağını ve doğruluğunu ispat edeceğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İhkaak (إحقاق), hakkı ortaya çıkarmak, onu sabit kılmak ve geçerli kılmaktır. Bu ayette, Allah'ın batılı yok etmesinin yanı sıra, hakkı da kendi sözleri ve ayetleriyle teyit edip güçlendireceği vurgulanır. Bu, ilahi adaletin ve hakikatin nihai zaferini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْحَقَّ","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","meaning":"Gerçek, doğru, adaletli ve sabit olan şey.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hak (الحق), doğru olan, sabit olan ve şüphe götürmeyen şeydir. Ayetteki 'el-hak' ifadesi, Allah'ın birliği, peygamberin risaleti, Kur'an'ın hakikati ve İslam dininin temel prensiplerini kapsar. Allah, bu hakkı kendi kelimeleriyle gerçekleştireceğini beyan eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hak (al-ḥaqq), Kur'an'da merkezi bir kavram olup, 'gerçeklik', 'doğruluk', 'adalet' ve 'Allah'ın kendisi' gibi geniş anlamlara gelir. Bu ayette, Allah'ın 'hakkı gerçekleştirmesi', O'nun mutlak gerçekliği ve adaletinin tecellisi olarak, peygamberin getirdiği mesajın doğruluğunu ve üstünlüğünü ortaya koymasıdır. Hak, batılın zıttı olarak, varoluşsal bir sağlamlığa sahiptir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/24*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/24*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/24*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/24*