# Şûrâ Sûresi, 29. Âyet (42:29) > وَمِنْ ءَايَـٰتِهِۦ خَلْقُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَآبَّةٍ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ جَمْعِهِمْ إِذَا يَشَآءُ قَدِيرٌ *Vemin âyâtihi ḣalku-ssemâvâti vel-ardi vemâ beśśe fîhimâ min dâbbe(tin)(c) ve huve ‘alâ cem'ihim iżâ yeşâu kadîr(un)* **Meal (Diyanet):** Gökleri, yeri ve bu ikisi içinde yaydığı canlıları yaratması, O'nun varlığının delillerindendir. O, dilediği zaman, onları bir araya getirmeye de gücü yetendir. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/29 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Şûrâ Suresi'nin 29. ayeti, Allah'ın kudretini ve birliğini göklerin, yerin ve içlerindeki canlıların yaratılışı üzerinden vurgular. Ayet, yaratma, yayma ve toplama fiilleriyle Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ءَايَـٰتِهِۦ","root":"أ ي ي","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine işaret eden deliller, alametler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âyet kelimesi, açık alamet ve nişan anlamına gelir. Allah'ın âyetleri, O'nun varlığına ve kudretine delalet eden şeylerdir. Bu ayette 'âyâtihî' ifadesi, göklerin ve yerin yaratılışının Allah'ın kudretinin açık birer delili olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Âyet, bir şeyin varlığına delalet eden alamettir. Kur'an'da ise hem mucizeler hem de Allah'ın kudretine işaret eden evrensel olgular için kullanılır. Burada, göklerin ve yerin yaratılışı ile canlıların yayılması, Allah'ın varlığının ve gücünün somut delilleri olarak sunulmuştur."}]},{"word":"خَلْقُ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Yoktan var etme, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde yaratma.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmek demektir. Ayette 'halku's-semâvâti ve'l-ard' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri, önceden bir örneği olmaksızın, kendi iradesiyle ve mükemmel bir düzen içinde yaratmasını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmektir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun eşsiz ve benzersiz yaratma gücünü ifade eder. Bu ayette, göklerin ve yerin yaratılışı, Allah'ın bu mutlak yaratma kudretinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'halk' kavramı, sadece var etme değil, aynı zamanda bir şeyi belirli bir plan ve amaç doğrultusunda, mükemmel bir düzen içinde meydana getirme anlamını taşır. Göklerin ve yerin 'halk' edilmesi, Allah'ın bu planlı ve amaçlı yaratıcılığını vurgular."}]},{"word":"بَثَّ","root":"ب ث ث","rootLatin":"b-s-s","meaning":"Dağıtmak, yaymak, çoğaltmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Besse (بثّ), bir şeyi yaymak, dağıtmak demektir. Ayette 'mâ besse fîhimâ min dâbbetin' ifadesi, Allah'ın göklerde ve yerde sayısız canlıyı yaydığını, dağıttığını ve çoğalttığını mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Besse (بثّ), bir şeyi yaymak, dağıtmak ve çoğaltmaktır. Özellikle üzüntüyü yaymak için de kullanılır. Ancak bu ayette, Allah'ın göklerde ve yerde canlıları yeryüzüne dağıtmasını ve çoğaltmasını ifade eder, bu da O'nun kudretinin bir başka yönüdür."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Besse fiili, bir şeyin geniş bir alana yayılmasını, dağılmasını ve çoğalmasını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratmış olduğu canlı türlerini göklerde ve yerde geniş bir şekilde yaydığını, böylece hayatın çeşitliliğini ve zenginliğini ortaya koyduğunu gösterir."}]},{"word":"دَآبَّةٍ","root":"د ب ب","rootLatin":"d-b-b","meaning":"Yeryüzünde hareket eden, yürüyen her türlü canlı varlık.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dâbbe (دابّة), yeryüzünde yürüyen, hareket eden her canlı varlıktır. Bu ayette, göklerde ve yerde yayılmış olan tüm canlıları kapsar, bu da Allah'ın yaratma ve rızıklandırma kudretinin genişliğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dâbbe (دابّة), yeryüzünde hareket eden, yürüyen her canlıya denir. Ayetteki 'min dâbbetin' ifadesi, göklerde ve yerde bulunan, hareket eden tüm canlı türlerini kapsar ve Allah'ın yaratma gücünün kapsamlılığını vurgular."}]},{"word":"جَمْعِهِمْ","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-'-","meaning":"Dağınık olan şeyleri bir araya getirme, toplama.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Cem' (جمع), dağınık şeyleri bir araya getirmektir. Ayette 'cem'ihim' ifadesi, Allah'ın kıyamet gününde veya dilediği zaman, yeryüzüne yaydığı tüm canlıları bir araya getirme kudretine sahip olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Cem' (جمع), dağınık olanı bir araya toplamaktır. Bu ayette, Allah'ın göklerde ve yerde yaydığı tüm canlıları, dilediği zaman, yeniden bir araya getirme gücünü ifade eder ki bu da O'nun ahiret günündeki diriltme kudretine bir işarettir."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, mutlak kudret sahibi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadîr (قدير), her şeye gücü yeten, mutlak kudret sahibi demektir. Allah'ın sıfatlarından biridir. Ayette 'kadîrun' ifadesi, Allah'ın gökleri, yeri ve canlıları yaratma, onları yayma ve dilediği zaman toplama konusunda sınırsız bir güce sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kadîr (قدير), kudret sahibi demektir. Allah'a nispet edildiğinde, O'nun her şeyi yapmaya muktedir olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın canlıları toplama konusundaki 'kadîr' oluşu, O'nun mutlak iradesini ve gücünü ortaya koyar."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","tevhid"]} ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Vemin"},{"position":2,"translit":"âyâtihi"},{"position":3,"translit":"ḣalku-ssemâvâti"},{"position":4,"translit":"vel-ardi"},{"position":5,"translit":"vemâ"},{"position":6,"translit":"beśśe"},{"position":7,"translit":"fîhimâ"},{"position":8,"translit":"min"},{"position":9,"translit":"dâbbe(tin)(c)"},{"position":10,"translit":"ve"},{"position":11,"translit":"huve"},{"position":12,"translit":"‘alâ"},{"position":13,"translit":"cem'ihim"},{"position":14,"translit":"iżâ"},{"position":15,"translit":"yeşâu"},{"position":16,"translit":"kadîr(un)"}] ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"delilleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"خَلْقُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"yaratması","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mahallen mecrûr; kelime mebnîdir","gloss":"ne varsa","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":7,"surface":"بَثَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ث-ث","rootLatin":"b-s-s","lemma":"بَثَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaydı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"هِمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ikisinde","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"دَآبَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-ب-ب","rootLatin":"d-b-b","lemma":"دَابَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (lafzen mecrûr, mahallen mansûb mef'ûlün bih)","gloss":"canlı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":12,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"جَمْعِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"toplaması","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":15,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dilerse","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":16,"surface":"قَدِيرٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"gücü yetendir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *42/29* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *42/29* - **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/29* - **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *42/29* - **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *42/29* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *42/29* - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/29* - **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/29* - **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/29* - **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *42/29* - **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *42/29* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *42/29*