# Şûrâ Sûresi, 5. Âyet (42:5)

> تَكَادُ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ ۚ وَٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِى ٱلْأَرْضِ ۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ

*Tekâdu-ssemâvâtu yetefattarne min fevkihin(ne)(c) velmelâ-iketu yusebbihûne bihamdi rabbihim ve yestaġfirûne limen fî-l-ard(i)(k) elâ inna(A)llâhe huve-lġafûru-rrahîm(u)*

**Meal (Diyanet):** Neredeyse gökler (O'nun azametinden) üstlerinden çatlayacaklar. Melekler ise, Rablerini hamd ile tespih ederler ve yeryüzündekiler için bağışlanma dilerler. İyi bilin ki Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, göklerin azametini ve meleklerin sürekli ibadetini tasvir ederken, Allah'ın affediciliğini ve merhametini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, göklerin çatlaması, meleklerin tesbihi ve istiğfarı ile Allah'ın bağışlayıcılık ve merhamet sıfatları etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَكَادُ","root":"ك و د","rootLatin":"k-v-d","meaning":"Neredeyse, az kalsın anlamına gelir ve bir fiilin gerçekleşmeye çok yaklaştığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kâde fiili, bir şeyin vuku bulmaya çok yaklaştığını, ancak henüz gerçekleşmediğini belirtir. Ayetteki 'tekâdü' ifadesi, göklerin şiddet ve azamet karşısında çatlamaya çok yaklaştığını, ancak Allah'ın kudretiyle bunun engellendiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kâde, bir fiilin gerçekleşme ihtimalinin çok yüksek olduğunu, ancak bir engel veya ilahi bir müdahale ile son anda durdurulduğunu ifade eden bir fiildir. Burada göklerin çatlama potansiyelinin büyüklüğünü vurgular."}]},{"word":"يَتَفَطَّرْنَ","root":"ف ط ر","rootLatin":"f-t-r","meaning":"Yarılmak, çatlamak, parçalanmak anlamına gelir ve göklerin şiddetli bir etkiyle ayrılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fatr kelimesi, bir şeyin yarılması, açılması demektir. 'Yetefattarne' ifadesi, göklerin azamet ve korku karşısında parçalanmaya yüz tuttuğunu, sanki ağırlıklarından veya ilahi heybetten dolayı çatlayacak gibi olduğunu anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fatr, bir şeyi yarmak, ikiye ayırmak anlamındadır. Ayetteki 'yetefattarne' mecazi bir anlatım olup, göklerin büyüklüğü ve Allah'ın kudreti karşısında adeta çatlayacak gibi olduğunu, bu durumun dehşetini ve azametini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fatr, bir şeyi ilk defa yarmak, açmak demektir. 'Yetefattarne' ise, göklerin şiddetli bir etki veya ilahi bir tecelli karşısında parçalanmaya, yarılmaya meyilli olduğunu gösterir, bu da onların Allah'ın kudreti karşısındaki acziyetini vurgular."}]},{"word":"يُسَبِّحُونَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Tesbih etmek, Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek ve O'nu övgüyle anmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih, Allah'ı her türlü noksanlıktan uzak tutmak, O'nu yüceltmek ve kemal sıfatlarıyla anmaktır. Meleklerin tesbihi, onların sürekli olarak Allah'ın azametini ve kemalini idrak edip O'nu övgüyle anmalarını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tesbih kavramı, Kur'an'da Allah'ın mutlak aşkınlığını ve yüceliğini ifade etmenin temel yollarından biridir. Meleklerin tesbihi, onların Allah'a olan tam teslimiyetlerini ve O'nun kusursuzluğunu sürekli olarak ilan etmelerini sembolize eder."}]},{"word":"يَسْتَغْفِرُونَ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Bağışlanma dilemek, günahların örtülmesini ve affedilmesini talep etmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstiğfar, Allah'tan günahların örtülmesini ve affedilmesini istemektir. Meleklerin yeryüzündekiler için istiğfar etmesi, onların insanlara karşı şefkatini ve Allah'ın rahmetinin genişliğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İstiğfar, kulun Allah'tan günahlarını bağışlamasını talep etmesidir. Meleklerin istiğfarı, onların Allah katındaki konumlarını kullanarak, yeryüzündeki müminler için af dilemelerini ve bu durumun Allah'ın rahmetinin bir tecellisi olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْغَفُورُ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Çok bağışlayıcı olan, günahları örten ve affeden anlamına gelen Allah'ın bir ismidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ğafûr, Allah'ın kullarının günahlarını çokça bağışlayan, örten ve affeden sıfatıdır. Bu isim, Allah'ın rahmetinin ve affediciliğinin genişliğini ifade eder, O'nun kullarına karşı ne kadar merhametli olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ğafûr, mübalağa sigası olup, Allah'ın günahları çokça bağışladığını, kullarının kusurlarını örttüğünü ve onlara azap etmekte acele etmediğini belirtir. Ayetteki kullanımı, meleklerin istiğfarının Allah'ın bu sıfatıyla uyumlu olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلرَّحِيمُ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Çok merhametli olan, kullarına sürekli rahmet eden anlamına gelen Allah'ın bir ismidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahîm, Allah'ın kullarına karşı çok merhametli olduğunu, onlara dünya ve ahirette sürekli rahmetini ulaştırdığını ifade eden bir sıfattır. Bu isim, Allah'ın affediciliğinin yanı sıra, lütuf ve ihsanının da sürekli olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahîm, Allah'ın kullarına yönelik aktif ve sürekli merhametini ifade eder. Bu sıfat, Allah'ın sadece affetmekle kalmayıp, aynı zamanda kullarına iyilik ve lütufta bulunma eğilimini de vurgular, bu da meleklerin istiğfarının kabul edilme nedenlerinden biridir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["melekler","tabiat-ayetleri","zikir","esma-i-husna","dua"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"تَكَادُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-د","rootLatin":"k-w-d","lemma":"كَادَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"neredeyse","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَادَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"gökler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":3,"surface":"يَتَفَطَّرْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ط-ر","rootLatin":"f-t-r","lemma":"تَفَطَّرَ","form":"Tef'allül","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i nisve ile bitiştiği için mebnî","gloss":"çatlayacak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"فَوْقِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"üstü","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هِنَّ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُنَّ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"ٱلْمَلَـٰٓئِكَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"melekler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"يُسَبِّحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"tesbih ederler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"övgü","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"يَسْتَغْفِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"اِسْتَغْفَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bağışlanma dilerler","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"kimse","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"أَلَآ","pos":"harf","posDetail":"Tembih Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"iyi bilin ki","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":17,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)"},{"position":18,"surface":"ٱلْغَفُورُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"إِنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bağışlayandır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":19,"surface":"ٱلرَّحِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"merhametli olandır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Tekâdu"},{"position":2,"translit":"ssemâvâtu"},{"position":3,"translit":"yetefattarne"},{"position":4,"translit":"min"},{"position":5,"translit":"fevkihin(ne)(c)"},{"position":6,"translit":"velmelâ-iketu"},{"position":7,"translit":"yusebbihûne"},{"position":8,"translit":"bihamdi"},{"position":9,"translit":"rabbihim"},{"position":10,"translit":"ve yestaġfirûne"},{"position":11,"translit":"limen"},{"position":12,"translit":"fî"},{"position":13,"translit":"l-ard(i)(k)"},{"position":14,"translit":"elâ"},{"position":15,"translit":"inna"},{"position":16,"translit":"(A)llâhe"},{"position":17,"translit":"huve"},{"position":18,"translit":"lġafûru"},{"position":19,"translit":"rrahîm(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Sûre 4-5*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Sûre 4-5*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/5*
- **SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET  TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK LİSANS TEZİ)** — Yusuf Yücel · *Tura, 5*