# Şûrâ Sûresi, 51. Âyet (42:51)

> ۞ وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ ٱللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِن وَرَآئِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِىَ بِإِذْنِهِۦ مَا يَشَآءُ ۚ إِنَّهُۥ عَلِىٌّ حَكِيمٌ

*Vemâ kâne libeşerin en yukellimehu(A)llâhu illâ vahyen ev min verâ-i hicâbin ev yursile rasûlen feyûhiye bi-iżnihi mâ yeşâ/(u)(c) innehu ‘aliyyun hakîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Allah, bir insanla ancak vahiy yoluyla, yahut perde arkasından konuşur. Yahut bir elçi gönderip, izniyle ona dilediğini vahyeder. Şüphesiz O yücedir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/51

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanlarla iletişim kurma biçimlerini açıklamakta ve vahyin farklı tezahürlerini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi iletişimin mahiyetini, elçilik müessesesini ve Allah'ın yüce sıfatlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"لِبَشَرٍ","root":"ب ش ر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"Bu bağlamda, Allah'ın hitap ettiği, et ve kemikten yaratılmış, akıl ve idrak sahibi insanı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beşer' kelimesinin dış görünüşü itibarıyla insanı ifade ettiğini, 'insan' kelimesinin ise hem dış hem de iç özelliklerini kapsadığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın beşerle doğrudan konuşmasının istisnai durumunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'beşer'in, derisinin dış yüzeyinin belirginliği nedeniyle bu ismi aldığını ve genellikle 'insan' ile eş anlamlı kullanılsa da, Kur'an'da daha çok fiziki ve biyolojik yönüne işaret ettiğini ifade eder. Ayette, Allah'ın beşerle doğrudan konuşmasının sınırlılığına dikkat çekilir."}]},{"word":"يُكَلِّمَهُ","root":"ك ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Allah'ın bir insanla doğrudan, aracısız ve işitilebilir bir şekilde konuşmasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kelâm'ın, harfler ve seslerle oluşan söz olduğunu belirtir. Ayetteki 'yükellimehu' ifadesi, Allah'ın beşerle konuşmasının ancak belirli yollarla gerçekleşebileceğini, doğrudan ve aracısız kelamın istisnai olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kelâm'ın Kur'an'da Allah'ın insanlara hitabını ifade ettiğini ve bu hitabın vahiy yoluyla gerçekleştiğini belirtir. Ayet, Allah'ın kelamının farklı tezahürlerini, yani vahiy, perde arkasından konuşma ve elçi aracılığıyla vahy etme şeklinde sıralar."}]},{"word":"وَحْيًا","root":"و ح ي","rootLatin":"v-h-y","meaning":"Allah'ın peygamberlerine gizli, hızlı ve işaret yoluyla bildirdiği ilahi mesajı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vahy'in, bir şeyi gizlice ve hızlıca bildirmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'vahyen' ifadesi, Allah'ın insanla iletişim kurma yollarından birincisi olarak, doğrudan kalbe ilham etme veya rüya gibi gizli ve hızlı bir bildirim şeklini işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vahy'in asıl anlamının 'işaret etmek' olduğunu ve bu işaretin bazen sesle, bazen yazıyla, bazen de gizli bir ilhamla olabileceğini açıklar. Ayetteki 'vahyen', Allah'ın peygamberlerine doğrudan ve aracısız olarak, ancak gizli bir şekilde bildirdiği mesajı ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vahy'in Kur'an'daki temel anlamının Allah'ın seçtiği kullarına, peygamberlerine, gizli ve hızlı bir şekilde bildirdiği ilahi mesaj olduğunu vurgular. Ayetteki 'vahyen' bu ilahi iletişimin en doğrudan ve aracısız biçimlerinden birini temsil eder."}]},{"word":"حِجَابٍ","root":"ح ج ب","rootLatin":"h-c-b","meaning":"Allah ile insan arasına giren, doğrudan görmeyi ve işitmeyi engelleyen bir perde veya engeli ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hicâb'ın, bir şeyi örtmek ve gizlemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'min verâi hicâbin' ifadesi, Allah'ın insanla doğrudan yüz yüze konuşmadığını, ancak bir perde arkasından, yani dolaylı bir şekilde hitap ettiğini anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn, 'hicâb'ın, iki şey arasına giren engel olduğunu ve bu engelin bazen maddi, bazen manevi olabileceğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yüceliği ve azameti nedeniyle beşerle doğrudan temas kurmamasının bir tezahürü olarak yorumlanır."}]},{"word":"رَسُولًا","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesajını iletmek üzere gönderilen elçi, peygamberi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'resûl'ün, bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişi olduğunu ve Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerini insanlara ulaştıran peygamberler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yürsile resûlen', Allah'ın vahyi insanlara ulaştırmak için melek veya peygamber gibi bir aracı göndermesini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'resûl' kavramının Kur'an'da Allah ile insanlar arasında bir köprü görevi gören, ilahi mesajı eksiksiz bir şekilde ileten kişi olduğunu açıklar. Ayet, Allah'ın vahyi ulaştırma yollarından biri olarak elçi gönderme metodunu vurgular."}]},{"word":"فَيُوحِىَ","root":"و ح ي","rootLatin":"v-h-y","meaning":"Elçi aracılığıyla Allah'ın dilediği mesajı bildirmesi, vahyetmesi anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vahy'in, bir şeyi gizlice ve hızlıca bildirmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'feyûhî' ifadesi, elçinin Allah'tan aldığı mesajı insanlara iletmesini, yani vahyi tebliğ etmesini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vahy'in Kur'an'daki temel anlamının Allah'ın seçtiği kullarına, peygamberlerine, gizli ve hızlı bir şekilde bildirdiği ilahi mesaj olduğunu vurgular. Bu bağlamda, elçinin Allah'ın izniyle dilediği şeyi vahyetmesi, ilahi mesajın tebliğ edilme sürecini açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"لِبَشَرٍ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"بَشَرٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-ş-r","lemma":"بَشَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir insan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Masdariyye ve nasb harfi olduğu için mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":5,"surface":"يُكَلِّمَهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"konuşsun","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisnâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"وَحْيًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"وَحْي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak veya Hâl olduğu için mansûb","gloss":"vahiy olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak"},{"position":9,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"وَرَآئِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"و-ر-ي","rootLatin":"w-r-ʾ","lemma":"وَرَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arkasından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"حِجَابٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ب","rootLatin":"h-j-b","lemma":"حِجَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir perdenin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"yahut","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"يُرْسِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki mansûb fiile (يُكَلِّمَهُ) atfedildiği için mansûb","gloss":"gönderir","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":15,"surface":"رَسُولًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir elçi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":16,"surface":"فَيُوحِىَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf (Fâ-i Sebebiyye)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":16,"surface":"يُوحِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"أَوْحَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i Sebebiyye ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"vahyeder","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":17,"surface":"بِإِذْنِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"إِذْنِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-ذ-ن","rootLatin":"ʾ-dh-n","lemma":"إِذْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"izni","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":17,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":18,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şeyi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":19,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":20,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Te'kid harfi olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":20,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":21,"surface":"عَلِىٌّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-و","rootLatin":"ʿ-l-w","lemma":"عَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yücedir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":22,"surface":"حَكِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ikinci haberi olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemâ"},{"position":2,"translit":"kâne"},{"position":3,"translit":"libeşerin"},{"position":4,"translit":"en"},{"position":5,"translit":"yukellimehu"},{"position":6,"translit":"(A)llâhu"},{"position":7,"translit":"illâ"},{"position":8,"translit":"vahyen"},{"position":9,"translit":"ev"},{"position":10,"translit":"min"},{"position":11,"translit":"verâ-i"},{"position":12,"translit":"hicâbin"},{"position":13,"translit":"ev"},{"position":14,"translit":"yursile"},{"position":15,"translit":"rasûlen"},{"position":16,"translit":"feyûhiye"},{"position":17,"translit":"bi-iżnihi"},{"position":18,"translit":"mâ"},{"position":19,"translit":"yeşâ/(u)(c)"},{"position":20,"translit":"innehu"},{"position":21,"translit":"‘aliyyun"},{"position":22,"translit":"hakîm(un)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *42/51*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/51*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *42/51*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/51*
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/51*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/51*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *42/51*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *42/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *42/51*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *42/51*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/51*