# Şûrâ Sûresi, 6. Âyet (42:6) > وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ ٱللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ وَمَآ أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍ *Velleżîne-tteḣażû min dûnihi evliyâa(A)llâhu hafîzun ‘aleyhim vemâ ente ‘aleyhim bivekîl(in)* **Meal (Diyanet):** Allah'tan başka dostlar edinenlere gelince, Allah onları daima gözetlemektedir. Sen onlara vekil değilsin. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/6 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Şûrâ Suresi'nin 6. ayeti, Allah'tan başkasını dost edinenlerin durumunu ve Hz. Peygamber'in bu konudaki sorumluluğunu ele almaktadır. Ayet, 'velayet', 'hıfz' ve 'vekalet' kavramları üzerinden tevhid inancının temel prensiplerini ve peygamberlik görevinin sınırlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّخَذُوا۟","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi edinmek, kendine mal etmek, benimsemek anlamındadır ve burada Allah'tan başkasını dost edinmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخذ' kelimesinin 'bir şeyi ele geçirmek, almak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittihaz' (edinim) formu ise, bir şeyi kendi iradesiyle ve kasıtlı olarak benimseme, kendine mal etme anlamını pekiştirir. Burada Allah'ın dışında 'evliya' edinmek, onları ilahlaştırma veya onlara güvenme eylemini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'أخذ' fiilinin 'bir şeyi elde etmek, sahip olmak' manasına geldiğini ve 'ittihaz' babının ise 'bir şeyi kendine özel kılmak, benimsemek' anlamını taşıdığını açıklar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin Allah'ın dışında kendilerine sığınacak, yardım edecek varlıklar edinme fiilini vurgular."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"و-ل-ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Dostlar, yardımcılar, koruyucular anlamına gelir ve ayette Allah'ın dışında güvenilen, sığınılan varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'veli' kelimesinin 'yakınlık, dostluk, yardım' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Evliya' ise bu anlamların çoğuludur ve ayette Allah'ın dışında kendilerine dostluk, yardım ve koruma atfedilen varlıkları ifade eder ki bu, tevhid inancına aykırıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velayet'in 'yakınlık' anlamına geldiğini ve 'veli'nin hem 'dost' hem de 'yardımcı' olabileceğini açıklar. Ayetteki 'evliya' kelimesi, Allah'ın dışında kendilerine sığınılan, güvenilen ve yardım umulan varlıkları ifade ederek, bu tür bir velayetin şirk olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velayet' kavramının Kur'an'da 'yakınlık, dostluk, koruyuculuk' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'evliya' kelimesi, Allah'a ait olması gereken mutlak velayet ve koruyuculuk vasfının başkalarına atfedilmesinin yanlışlığını ortaya koyar."}]},{"word":"حَفِيظٌ","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Gözetleyici, koruyucu, her şeyi kaydeden anlamındadır ve Allah'ın kullarının yaptıklarını eksiksiz bildiğini ve karşılığını vereceğini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hafîz' kelimesinin 'koruyan, gözeten' anlamında olduğunu ve Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi kuşatan bilgisi ve denetimiyle kullarının amellerini zayi etmediğini, onları kaydettiğini ifade ettiğini belirtir. Ayette, Allah'ın müşriklerin edindikleri dostları ve bu eylemlerini bildiği ve karşılığını vereceği vurgulanır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hıfz'ın 'bir şeyi korumak, muhafaza etmek' anlamına geldiğini ve 'hafîz' isminin Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi eksiksiz bildiğini, koruduğunu ve amelleri zayi etmediğini ifade ettiğini açıklar. Ayette, Allah'ın, kendisine ortak koşanların fiillerini gözetlediği ve karşılığını vereceği anlamını taşır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hafîz' isminin Allah'ın sıfatlarından olduğunu ve O'nun her şeyi koruyan, gözeten, amelleri kaydeden olduğunu belirtir. Ayetteki 'Allahü hafîzun aleyhim' ifadesi, Allah'ın müşriklerin yaptıklarından gafil olmadığını, her şeyi kayıt altına aldığını ve bunun hesabını soracağını vurgular."}]},{"word":"بِوَكِيلٍ","root":"و-ك-ل","rootLatin":"v-k-l","meaning":"Vekil, işleri kendisine havale edilen, güvenilen kişi anlamındadır ve ayette Hz. Peygamber'in insanların iman etmesinden sorumlu olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vekil' kelimesinin 'işleri kendisine havale edilen, güvenilen' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'vekil' ifadesi, Hz. Peygamber'in görevinin tebliğ etmekle sınırlı olduğunu, insanların iman etmelerini sağlamak gibi bir sorumluluğunun olmadığını, onların amellerinden sorumlu tutulmayacağını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tevekkül'ün 'bir işi başkasına havale etmek, ona güvenmek' anlamına geldiğini ve 'vekil'in de 'işleri kendisine havale edilen kişi' olduğunu açıklar. Ayetteki 'vekil' kelimesi, Hz. Peygamber'in insanların hidayetinden sorumlu olmadığını, sadece tebliğci olduğunu ve onların amellerinin vebalini taşımadığını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vekil' kavramının Kur'an'da hem Allah için hem de insanlar için kullanıldığını belirtir. İnsanlar için kullanıldığında, bir başkasının işlerini üstlenen, onun adına hareket eden kişi anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Hz. Peygamber'in, müşriklerin iman etmeleri konusunda bir zorlayıcı veya onların amellerinden sorumlu bir 'vekil' olmadığını net bir şekilde ortaya koyar."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tevhid","kufur-sirk","musrikler","tebligh"]} ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Velleżîne"},{"position":2,"translit":"tteḣażû"},{"position":3,"translit":"min"},{"position":4,"translit":"dûnihi"},{"position":5,"translit":"evliyâa"},{"position":6,"translit":"(A)llâhu"},{"position":7,"translit":"hafîzun"},{"position":8,"translit":"‘aleyhim"},{"position":9,"translit":"vemâ"},{"position":10,"translit":"ente"},{"position":11,"translit":"‘aleyhim"},{"position":12,"translit":"bivekîl(in)"}] ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için merfû mahallen (mübteda)","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتِّخَاذ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gayrı, başka","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"حَفِيظٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"h-f-ẓ","lemma":"حَفِيظ","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"gözetleyicidir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":8,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değilsin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nefy edatı (mâ)"},{"position":10,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahallen","gloss":"sen","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":11,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"وَكِيلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ك-ل","rootLatin":"w-k-l","lemma":"وَكِيل","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mâ'nın haberi)","gloss":"vekil","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/6* - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/6* - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/6* - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/6* - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/6* - **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/6*