# Şûrâ Sûresi, 8. Âyet (42:8)

> وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً وَٰحِدَةً وَلَـٰكِن يُدْخِلُ مَن يَشَآءُ فِى رَحْمَتِهِۦ ۚ وَٱلظَّـٰلِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِىٍّ وَلَا نَصِيرٍ

*Velev şâa(A)llâhu lece'alehum ummeten vâhideten velâkin yudḣilu men yeşâu fî rahmetih(i)(c) ve-zzâlimûne mâ lehum min veliyyin velâ nasîr(in)*

**Meal (Diyanet):** Allah dileseydi, onları (aynı dine mensup) bir tek ümmet yapardı. Fakat O, dilediğini rahmetine sokar. Zalimlerin ise bir dost ve yardımcısı yoktur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın iradesinin evrenselliğini ve rahmetinin seçiciliğini vurgularken, zalimlerin akıbetini de ortaya koymaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'ın dilemesi, ümmetin birliği, rahmetin kapsamı ve zalimlerin durumu etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"شَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Allah'ın mutlak iradesini ve dilemesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' (şey') kelimesinden türeyen 'şâe' (diledi), bir şeyin varlığını veya yokluğunu belirleyen ilahi iradeyi anlatır. Ayetteki 'lev şâe' (eğer dileseydi) ifadesi, Allah'ın her şeye gücünün yettiğini, ancak hikmeti gereği farklı bir düzen kurduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'şâe' fiili, genellikle Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade etmek için kullanılır. Bu ayette, Allah'ın insanları tek bir ümmet yapma gücüne sahip olduğu, ancak bunu yapmamasının O'nun hikmetli tercihinden kaynaklandığı vurgulanır."}]},{"word":"أُمَّةً","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Ortak bir inanç, hedef veya zaman dilimi etrafında toplanmış insan topluluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ümmet, bir araya gelmiş, ortak bir amaç veya din üzerinde birleşmiş topluluk anlamına gelir. Ayetteki 'ümmeten vâhidah' (tek bir ümmet), insanların inanç ve yaşam tarzı bakımından tam bir birlik içinde olmasını ifade eder ki bu, Allah'ın dileseydi gerçekleştirebileceği bir durumdur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ümmet, 'emm' (yönelmek, kasdetmek) kökünden gelir ve bir imamın peşinden giden topluluk veya belirli bir zaman diliminde yaşayan insanlar topluluğu anlamlarına gelir. Bu ayette, Allah'ın dileseydi tüm insanlığı aynı inanç ve yaşam tarzı üzerinde birleştirebileceği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Ümmet kelimesi, Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanılmasına rağmen, bu ayetteki 'ümmeten vâhidah' ifadesi, inanç ve şeriat birliğini ifade eder. Allah'ın bu birliği yaratma gücüne sahip olduğu, ancak imtihan gereği farklılıkları murat ettiği belirtilir."}]},{"word":"رَحْمَتِهِۦ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına yönelik merhametini, lütfunu ve ihsanını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, Allah'ın kullarına olan şefkat ve merhametidir. Ayetteki 'yüdhilü men yeşâü fî rahmetihî' (dilediğini rahmetine kavuşturur) ifadesi, Allah'ın hidayet ve cennet gibi lütuflarını dilediği kullarına bahşetmesini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan iyilik ve ihsanı ifade eder. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun kullarına yönelik lütuf, bağışlama ve nimetlerini kapsar. Ayette, Allah'ın hidayet ve cennet gibi büyük nimetlerini dilediği kimselere nasip etmesi anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet, Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve Allah'ın en belirgin sıfatlarından biridir. Bu ayette, rahmet, sadece dünyevi iyilikleri değil, aynı zamanda ahiretteki kurtuluşu ve cenneti de içeren ilahi lütfu ifade eder. Allah'ın bu rahmeti, O'nun iradesine bağlıdır."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık eden, haddi aşan ve Allah'ın koyduğu sınırları çiğneyen kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zulüm, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haksızlık etmek demektir. Ayetteki 'ez-zâlimûn' (zalimler), Allah'ın birliğini inkar eden, O'na şirk koşan veya O'nun emirlerine karşı gelen kimseleri ifade eder. Bu kimseler, kendilerine ve başkalarına haksızlık etmişlerdir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymak veya haddi aşmaktır. Kur'an'da zulüm, genellikle Allah'a şirk koşmak, O'nun ayetlerini inkar etmek ve insanlara haksızlık etmek anlamlarında kullanılır. Bu ayette, Allah'ın rahmetinden mahrum kalan, hidayeti kabul etmeyen kimseler kastedilir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zulüm, hak sahibinin hakkını vermemek veya bir şeyi olması gereken yerden başka bir yere koymaktır. Ayetteki zalimler, Allah'ın kendilerine sunduğu hidayet yolunu reddederek, kendi nefislerine zulmeden ve bu nedenle Allah'ın yardım ve desteğinden mahrum kalanlardır."}]},{"word":"وَلِىٍّ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yakın dost, yardımcı, koruyucu ve destekleyici anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velî, yakınlık ve dostluk ifade eder. Ayetteki 'mâ lehum min velîyin' (onların bir velisi yoktur) ifadesi, zalimlerin Allah katında kendilerine yardım edecek, onları koruyacak ve destekleyecek kimselerinin olmadığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velî, 'velâ' (yakın olmak) kökünden gelir ve yakın dost, yardımcı, koruyucu ve işleri üstlenen kişi anlamlarına gelir. Zalimler için velînin olmaması, onların dünyada ve ahirette Allah'ın yardımından ve dostluğundan mahrum kalacaklarını gösterir."}]},{"word":"نَصِيرٍ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardım eden, destekleyen ve zafere ulaştıran anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nasîr, yardım eden demektir. Ayetteki 'velâ nasîr' (ne de bir yardımcı) ifadesi, zalimlerin Allah'ın azabından kurtulmak için kendilerine yardım edecek hiçbir destekçilerinin olmayacağını vurgular. Bu, onların çaresizliğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nasîr, 'nasr' (yardım etmek) kökünden türemiş mübalağalı bir isimdir ve çokça yardım eden anlamına gelir. Zalimlerin ne bir velîsi ne de bir nasîri olması, onların Allah'ın gazabına karşı tamamen savunmasız ve desteksiz kalacaklarını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kader","hidayet-dalalet","adalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velev"},{"position":2,"translit":"şâa(A)"},{"position":3,"translit":"llâhu"},{"position":4,"translit":"lece'alehum"},{"position":5,"translit":"ummeten"},{"position":6,"translit":"vâhideten"},{"position":7,"translit":"velâkin"},{"position":8,"translit":"yudḣilu"},{"position":9,"translit":"men"},{"position":10,"translit":"yeşâu"},{"position":11,"translit":"fî"},{"position":12,"translit":"rahmetih(i)(c)"},{"position":13,"translit":"ve-zzâlimûne"},{"position":14,"translit":"mâ"},{"position":15,"translit":"lehum"},{"position":16,"translit":"min"},{"position":17,"translit":"veliyyin"},{"position":18,"translit":"velâ"},{"position":19,"translit":"nasîr(in)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dilemiş olsaydı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"لَجَعَلَهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"elbette yapardı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"أُمَّةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ümmet","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"وَٰحِدَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-h-d","lemma":"وَاحِدَة","form":"Fâile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"tek","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":7,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَـٰكِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ama","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"يُدْخِلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"أَدْخَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kavuşturur","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kimseyi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dilerse","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"رَحْمَتِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rahmetine","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"وَٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâil","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"zalimler","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"لَهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":16,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hiçbir","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"وَلِىٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (lafzen), merfû (mahallen) (mübteda)","gloss":"dost","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":18,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve ne de","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":19,"surface":"نَصِيرٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr (lafzen), merfû (mahallen)","gloss":"yardımcı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *sure 7/8*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *sure 7/8*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *sure 7/8*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *sure 7/8*
- **Hayâl Vâdîsi'nin Çıkmaz Sokakları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *sure 7/8*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/8*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/8*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/8*
- **Şûrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/8*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *42/8*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *42/8*
- **SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET  TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK LİSANS TEZİ)** — Yusuf Yücel · *Tura, 7-9*