# Şûrâ Sûresi, 9. Âyet (42:9)

> أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ ۖ فَٱللَّهُ هُوَ ٱلْوَلِىُّ وَهُوَ يُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*Emi-tteḣażû min dûnihi evliyâ/(e)(s) fa(A)llâhu huve-lveliyyu ve huve yuhyî-lmevtâ ve huve ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Yoksa onlar Allah'tan başka dostlar mı edindiler? Halbuki gerçek dost Allah'tır. O, ölüleri diriltir. O, her şeye hakkıyla gücü yetendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/42/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şûrâ Suresi'nin 9. ayeti, Allah'tan başka dost edinmenin yanlışlığını vurgulayarak, gerçek velinin ve kudret sahibinin yalnızca Allah olduğunu ifade eder. Ayet, 'velî' kavramının Allah'a aidiyetini ve O'nun 'ihyâ' (diriltme) ve 'kudret' sıfatlarını merkeze almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّخَذُوا۟","root":"أخذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Allah'tan başka varlıkları dost, koruyucu veya ilah edinmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ahz' kökünün bir şeyi ele geçirmek, almak, edinmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittihâz' (iftiâl babı), bir şeyi kendine mal etmek, benimsemek, dost edinmek gibi daha güçlü bir sahiplenme ve benimseme anlamı taşır. Burada, Allah'ın dışındaki varlıkları ilahlaştırma veya onlara sığınma eylemini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'ahz' kökünden türeyen fiillerin, özellikle 'ittihâz'ın, bir şeyi kendine 'dost edinme', 'ilah edinme' veya 'yardımcı edinme' gibi dinî ve ahlakî bir bağlamda kullanıldığını vurgular. Bu ayette, Allah'ın yerine başka varlıkları velî edinme eyleminin yanlışlığını ortaya koyar."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"ولي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Allah'tan başka edinilen dostlar, yardımcılar, koruyucular veya ilahlar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'velî' kelimesinin 'nasîr' (yardımcı) ve 'muhabbet' (dostluk) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'evliyâ'' ise, Allah'ın dışında kendisine sığınılan, yardım umulan veya dostluk beslenen varlıkları ifade eder ki bu, Kur'an'ın tevhid ilkesine aykırıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'velâ' kökünün yakınlık, dostluk, yardım ve idare etme anlamlarını içerdiğini açıklar. 'Evliyâ'' kelimesi, bu ayette, Allah'ın dışında kendisine yakınlık gösterilen, dost edinilen ve işleri havale edilen varlıkları ifade eder. Bu, Allah'ın tek velî olduğu gerçeğiyle çelişir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velî' kavramının Kur'an'da hem 'dost' hem de 'koruyucu', 'yardımcı' ve 'idareci' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'evliyâ'' kelimesi, Allah'ın dışında bu rolleri üstlendiği düşünülen varlıkları ifade ederek, tevhid inancına aykırı bir durumu eleştirir."}]},{"word":"ٱلْوَلِىُّ","root":"ولي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Gerçek dost, koruyucu, yardımcı ve işleri idare eden tek varlık olan Allah.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'el-Velî' isminin, Allah'ın kullarının işlerini üstlenen, onlara yardım eden ve onları koruyan anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-Velî' kelimesi, bu sıfatların yalnızca Allah'a ait olduğunu vurgulayarak, O'nun mutlak dost ve koruyucu olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'el-Velî' isminin, Allah'ın kullarına yakınlığı, onlara yardım etmesi ve işlerini idare etmesi anlamlarını taşıdığını açıklar. Ayette, 'el-Velî' kelimesi, Allah'ın yegâne dost ve koruyucu olduğunu, başka hiçbir varlığın bu sıfatı taşıyamayacağını kesin bir dille belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'el-Velî' isminin Kur'an'da Allah için kullanıldığında, O'nun kullarına olan yakınlığını, onlara yardımını ve işlerini üstlenmesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'el-Velî' kelimesi, Allah'ın mutlak velayetini vurgulayarak, O'ndan başkasının bu makama layık olmadığını ortaya koyar."}]},{"word":"يُحْىِ","root":"حيي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Ölüleri diriltmek, onlara yeniden hayat vermek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ihyâ'' fiilinin, ölüye hayat vermek, canlandırmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yuhyî' kelimesi, Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak, ölüleri diriltme yeteneğine sahip olduğunu ve bu yeteneğin yalnızca O'na ait olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hayât' kelimesinin zıddının 'mevt' (ölüm) olduğunu ve 'ihyâ'' fiilinin, bir şeye hayat vermek, onu canlandırmak anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'yuhyî' kelimesi, Allah'ın ölüleri diriltme kudretini ifade ederek, O'nun mutlak gücünü ve ahiret inancının temelini oluşturur."}]},{"word":"ٱلْمَوْتَىٰ","root":"موت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Hayatını kaybetmiş, ölmüş olanlar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mevt' kelimesinin 'hayat'ın zıddı olduğunu ve 'mevtâ'nın ise ölmüş olanları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'el-mevtâ' kelimesi, Allah'ın diriltme kudretinin muhatabı olan, bedenen ölmüş varlıkları ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mevt'in, ruhun bedenden ayrılmasıyla meydana gelen hayatın sona ermesi hali olduğunu açıklar. Ayetteki 'el-mevtâ' kelimesi, Allah'ın mutlak kudretini gösteren bir örnek olarak, ölmüş olanları yeniden hayata döndürme eyleminin nesnesi olarak kullanılır."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"قدر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, mutlak kudret sahibi.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kadîr' kelimesinin, her şeye gücü yeten, hiçbir şeyin kendisini aciz bırakamayacağı anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Kadîr' kelimesi, Allah'ın sınırsız ve mutlak kudretini vurgulayarak, O'nun ölüleri diriltme ve her şeyi yapabilme yeteneğini pekiştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Kadîr' isminin, Allah'ın her şeyi dilediği gibi yapmaya muktedir olduğunu, hiçbir şeyin O'nun gücünün dışında kalamayacağını ifade ettiğini açıklar. Bu ayette, 'Kadîr' kelimesi, Allah'ın evrendeki mutlak egemenliğini ve kudretini vurgulayarak, O'nun tek velî olmasının mantıksal bir sonucunu sunar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","esma-i-husna","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَمِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa"},{"position":2,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler mi"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"دُونِهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":4,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":5,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"Ef'ilâ'","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar"},{"position":6,"surface":"فَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Müfret Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":8,"surface":"ٱلْوَلِىُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"dosttur"},{"position":9,"surface":"وَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Müfret Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":10,"surface":"يُحْىِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"أَحْيَا","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diriltir"},{"position":11,"surface":"ٱلْمَوْتَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْتَى","form":"Fev'alâ","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ölüleri"},{"position":12,"surface":"وَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Müfret Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":13,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":15,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":16,"surface":"قَدِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدِير","form":"Fa'îl","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kadir"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*
- **Şûrâ Sûresi** · *42/9*