# Zuhruf Sûresi, 13. Âyet (43:13)

> لِتَسْتَوُۥا۟ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا ٱسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُولُوا۟ سُبْحَـٰنَ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَـٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقْرِنِينَ

*Litestevû ‘alâ zuhûrihi śümme teżkurû ni'mete rabbikum iżâ-steveytum ‘aleyhi ve tekûlû subhâne-lleżî saḣḣara lenâ hâżâ vemâ kunnâ lehu mukrinîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (12-14) O, bütün çiftleri yaratan, üzerlerine kurulasınız, sonra da, kurulduğunuzda, Rabbinizin nimetini hatırlayasınız ve "Bunu hizmetimize veren Allah'ın şanı yücedir. Bunlara bizim gücümüz yetmezdi. Şüphesiz biz Rabbimize döneceğiz" diyesiniz diye sizin için bindiğiniz gemileri ve hayvanları yaratandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/13

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi 13. ayet, Allah'ın insanlara bahşettiği binekler üzerindeki nimetini anmayı ve bu nimetin kaynağını idrak etmeyi vurgular. Ayet, 'istiva' (binmek), 'zikr' (anmak), 'nimet' (lütuf), 'tesbih' (yüceltmek) ve 'teshir' (boyun eğdirmek) gibi temel kavramlar üzerinden insanın acziyetini ve Allah'ın kudretini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"لِتَسْتَوُۥا۟","root":"س و ي","rootLatin":"s-v-y","meaning":"Bineklerin üzerine yerleşmek, oturmak, dengede durmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstivâ kelimesi, bir şeyin üzerine yerleşmek, dengede durmak ve tam olarak oturmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'li-testevû' ifadesi, bineklerin üzerine tam olarak yerleşmeyi ve onların üzerinde rahatça durmayı ifade eder ki bu, Allah'ın insanlara bahşettiği bir kolaylıktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İstivâ, bir şeyin üzerine çıkmak ve onu kontrol altına almak manasındadır. Burada hayvanların sırtına binmek ve yolculuk için onları kullanmak kastedilmektedir. Bu, Allah'ın insanlara verdiği bir imkândır."}]},{"word":"تَذْكُرُوا۟","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Allah'ın nimetini hatırlamak, anmak ve şükretmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zikr kavramı, Kur'an'da sadece hatırlamak değil, aynı zamanda Allah'ın varlığını, kudretini ve nimetlerini sürekli olarak zihinde canlı tutmak, O'nu anmak ve O'na şükretmek anlamlarını taşır. Ayetteki 'tezkurû' ifadesi, binek nimetini Allah'tan bilerek O'na minnettar olmayı gerektirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr, hem kalple hem de dille hatırlamak ve anmaktır. Ayetteki bağlamda, bineklerin üzerine binildiğinde Allah'ın bu nimeti bahşettiğini idrak edip O'nu anmak ve O'na şükretmek kastedilir."}]},{"word":"نِعْمَةَ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"Allah'ın insanlara lütfettiği her türlü iyilik, ihsan ve kolaylık anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nimet, Allah'ın kullarına bahşettiği her türlü lütuf ve ihsandır. Bu ayetteki 'nimete Rabbikum' ifadesi, binek hayvanlarının insanlara hizmet etmesi ve onların ulaşımını kolaylaştırması gibi somut bir nimeti ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nimet, Allah'ın kullarına verdiği faydalı ve güzel şeylerdir. Ayetteki binekler, insanların hayatını kolaylaştıran ve onlara fayda sağlayan büyük bir nimettir. Bu nimetin hatırlanması ve şükredilmesi emredilir."}]},{"word":"سَخَّرَ","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Bir şeyi bir başkasının emrine, hizmetine veya kontrolüne vermek, boyun eğdirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Teskhîr, bir şeyi zorla veya kolaylıkla bir başkasının hizmetine sunmaktır. Ayetteki 'sahhara lenâ hâzâ' ifadesi, Allah'ın binek hayvanlarını insanların emrine ve hizmetine verdiğini, onları insanlara boyun eğdirdiğini gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Teskhîr, bir şeyi bir amaca uygun hale getirmek ve onu kullanıma hazır kılmaktır. Burada Allah'ın binekleri insanlara hizmet edecek şekilde yaratıp onların istifadesine sunması kastedilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Teskhîr kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın evrendeki varlıkları belirli bir düzen içinde ve insanlığın faydasına olacak şekilde yaratıp onların hizmetine sunmasını ifade eder. Bu ayette bineklerin insanlar için boyun eğdirilmesi, Allah'ın kudretinin ve lütfunun bir göstergesidir."}]},{"word":"مُقْرِنِينَ","root":"ق ر ن","rootLatin":"k-r-n","meaning":"Bir şeye güç yetirebilen, onu kontrol edebilen veya ona denk olabilen anlamındadır; burada olumsuzluk edatıyla birlikte 'güç yetiremeyen, aciz kalan' anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Karn kökünden türeyen 'mukrinîn', bir şeye güç yetiren, onu kontrol edebilen veya ona denk olan demektir. Ayetteki 'mâ kunnâ lehu mukrinîn' ifadesi, insanların kendi başlarına bu binekleri boyun eğdirmeye güçlerinin yetmediğini, bu konuda aciz olduklarını vurgular. Bu, Allah'ın lütfunun büyüklüğünü gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mukrin, bir şeye eşlik eden, ona denk olan veya ona güç yetiren anlamındadır. Ayetteki olumsuz kullanım, insanların binekleri kendi güçleriyle kontrol edemeyeceklerini, ancak Allah'ın yardımıyla bu mümkün olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","sukur","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"تَسْتَوُۥا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"اِسْتَوَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i cer olan 'لِ' (ta'lil lamı) ile nasb edildiği için mansûb","gloss":"binmeniz"},{"position":2,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"ظُهُورِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"z-h-r","lemma":"ظَهْر","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sırtları"},{"position":3,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":5,"surface":"تَذْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği ve 'لِ' ile nasb edildiği için mansûb","gloss":"zikredesiniz"},{"position":6,"surface":"نِعْمَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimeti"},{"position":7,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinizin"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":9,"surface":"ٱسْتَوَيْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"اِسْتَوَى","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bindiğiniz"},{"position":10,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"تَقُولُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği ve 'لِ' ile nasb edildiği için mansûb","gloss":"demeniz"},{"position":12,"surface":"سُبْحَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"noksan sıfatlardan münezzehtir"},{"position":13,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"o kimse ki"},{"position":14,"surface":"سَخَّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-kh-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdi"},{"position":15,"surface":"لَنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bize"},{"position":15,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"biz"},{"position":16,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bunu"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değildik"},{"position":18,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"biz idik"},{"position":19,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":19,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":20,"surface":"مُقْرِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ر-ن","rootLatin":"q-r-n","lemma":"مُقْرِن","form":"İf'âl","features":{"number":"Cemi","gender":"Müzekker","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"güç yetirenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/13*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/13*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/13*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43/13*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/13*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/13*