# Zuhruf Sûresi, 15. Âyet (43:15)

> وَجَعَلُوا۟ لَهُۥ مِنْ عِبَادِهِۦ جُزْءًا ۚ إِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ لَكَفُورٌ مُّبِينٌ

*Ve ce'alû lehu min ‘ibâdihi cuz-â(en)(c) inne-l-insâne lekefûrun mubîn(un)*

**Meal (Diyanet):** Böyle iken ("melekler Allah'ın kızlarıdır" demek suretiyle) kullarından bir kısmını O'nun parçası saydılar. Şüphesiz insan apaçık bir nankördür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müşriklerin Allah'a çocuk isnat etmesini ve insanın bu tutumla apaçık bir nankörlük sergilediğini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Özellikle 'cüz' ve 'kefûr' kavramları, bu nankörlüğün mahiyetini ve Allah'a karşı takınılan yanlış tavrı vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"جَعَلُوا۟","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Bir şeyi bir şey olarak kabul etmek, kılmak, isnat etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ceale' fiilinin hem 'halk etme, yaratma' hem de 'bir şeyi başka bir şey olarak tasavvur etme, hükmetme' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, müşriklerin Allah'a çocuk isnat etmesi, O'nun zatına yakışmayan bir şeyi O'na atfetmeleri, yani O'nu bu şekilde 'kılmaları' anlamındadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Burada 'cealû lehu cüz'en' ifadesi, Allah'a ortak koşma ve O'na çocuk isnat etme eylemini, yani O'nun bir parçası olduğunu iddia etmeyi ifade eder. Bu, hakikatte olmayan bir şeyi varmış gibi kabul etmektir."}]},{"word":"جُزْءًا","root":"ج ز أ","rootLatin":"c-z-e","meaning":"Bir bütünün parçası, bölümü anlamına gelir; burada Allah'a isnat edilen çocukların O'nun bir parçası olduğu yanlış inancını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cüz'' kelimesini 'bir şeyin bir kısmı' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, müşriklerin Allah'a çocuk isnat ederek, bu çocukları haşa Allah'ın zatının bir parçası veya O'ndan ayrılmış bir bölümü gibi görme sapkınlığını ifade eder. Bu, Allah'ın birliğine ve eşsizliğine aykırı bir düşüncedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cüz'' kelimesinin 'bir şeyin bölünmüş parçası' anlamına geldiğini ve bu bölünmenin bazen maddi, bazen de manevi olabileceğini belirtir. Ayetteki 'cüz'' ifadesi, Allah'ın zatının bölünmezliğini ve eşsizliğini reddeden, O'na ortaklar ve çocuklar isnat edenlerin yanlış inancını sembolize eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'şirk' kavramını incelerken, Allah'a 'cüz'' isnat etmenin, O'nun mutlak birliğini ve aşkınlığını ihlal eden en temel sapmalardan biri olduğunu vurgular. Bu, Allah'ın yaratıcı ve hükmedici gücünü başkalarıyla paylaşma veya O'nun zatından bir parça olduğunu iddia etme anlamında bir 'ortak koşma'dır."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنَ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"İnsan türünü ifade eder; burada nankörlük ve inkâr eğilimi gösteren varlık olarak vurgulanır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet kuran, alışan' anlamındaki 'üns' kökünden geldiğini belirtir. Ancak Kur'an'da 'insan' kelimesi, bazen zayıflığına, unutkanlığına ve nankörlüğüne vurgu yapmak için kullanılır. Bu ayette de, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük eden varlık olarak 'insan'ın genel bir özelliğine işaret edilmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'insan'ın hem akıl ve idrak sahibi bir varlık olduğunu hem de nefsine uyarak hata yapmaya meyilli olduğunu ifade eder. Ayetteki 'insan', Allah'ın kudretini ve birliğini görmezden gelerek O'na çocuk isnat etme gibi büyük bir hataya düşen, bu yönüyle nankörlük eden varlığı temsil eder."}]},{"word":"لَكَفُورٌ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Çok nankör, inkârcı anlamına gelir; Allah'ın nimetlerini ve birliğini inkâr eden kişiyi niteler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr' kelimesinin temel anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu bağlamda 'nimetleri örtmek', yani nankörlük etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lekefûr' ifadesi, Allah'ın varlığını, birliğini ve nimetlerini apaçık delillere rağmen inkâr eden, bu gerçeği örten kişiyi şiddetli bir şekilde nitelemektedir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr'ün 'nimeti örtmek' ve 'hakkı inkâr etmek' gibi iki ana anlamı olduğunu açıklar. 'Kefûr' ise mübalağa sigası olup, çok nankör veya çok inkârcı demektir. Ayette, Allah'a çocuk isnat etme gibi büyük bir şirkin, insanın en büyük nankörlüklerinden biri olduğu vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini incelerken, bunun sadece bir inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'ın lütfunu ve varlığını bilerek reddetme, yani 'nankörlük' olduğunu belirtir. 'Kefûr' kelimesi, bu nankörlüğün derinliğini ve sürekliliğini ifade eder; Allah'ın açık delillerine rağmen O'na karşı gelmeyi seçen insanı tanımlar."}]},{"word":"مُّبِينٌ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Apaçık, belli olan anlamına gelir; burada nankörlüğün gizlenemeyecek kadar belirgin olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beyân' kökünün 'bir şeyi açıklamak, ortaya çıkarmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Mübîn' ise 'açıkça görünen, açıklayan' demektir. Ayetteki 'kefûrun mübîn' ifadesi, insanın nankörlüğünün gizli kalmadığını, aksine davranışlarıyla ve inançlarıyla apaçık bir şekilde ortaya çıktığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mübîn' kelimesinin hem 'açık olan' hem de 'açıklayan' anlamlarına gelebileceğini ifade eder. Bu ayette, insanın nankörlüğünün kendiliğinden açık ve net olduğu, herkes tarafından anlaşılabilecek bir gerçek olduğu kastedilmektedir. Allah'a çocuk isnat etmek gibi bir eylem, nankörlüğün en belirgin göstergelerindendir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","musrikler","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"جَعَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldılar, isnat ettiler"},{"position":2,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"عِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kulları"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":5,"surface":"جُزْءًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ز-ء","rootLatin":"j-z-'","lemma":"جُزْء","form":"-","features":{"number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir parça, çocuk"},{"position":6,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":7,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"insan"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":8,"surface":"كَفُورٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفُور","form":"Fa'ûl","features":{"number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok nankör"},{"position":9,"surface":"مُّبِينٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"apaçık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** · *43/15*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/15*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/15*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/15*