# Zuhruf Sûresi, 17. Âyet (43:17)

> وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمَـٰنِ مَثَلًا ظَلَّ وَجْهُهُۥ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ

*Ve-iżâ buşşira ehaduhum bimâ darabe lirrahmâni meśelen zalle vechuhu musvedden vehuve kazîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Onlardan biri, Rahman'a örnek kıldığı (isnad ettiği kız çocuğu) ile müjdelendiği zaman, öfkesinden yüzü simsiyah kesilir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi 17. ayet, müşriklerin kız çocuklarına karşı olumsuz tutumunu ve Rahman'a isnat ettikleri kız evlat fikrinin çelişkisini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, 'müjdelenme' fiiliyle başlayan bir durumun, 'yüzün kararması' ve 'için dolması' gibi güçlü ifadelerle nasıl bir psikolojik tepkiye dönüştüğünü vurgular.","keyConcepts":[{"word":"بُشِّرَ","root":"بشر","rootLatin":"b-ş-r","meaning":"Bir haberin, özellikle sevindirici bir haberin verilmesi, müjdelenmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'büşrâ' kelimesinin 'sevinç veren haber' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'büşşira' fiili, pasif formda kullanılarak, kız çocuğunun doğum haberinin kendilerine 'verilmesi' durumunu ifade eder. Bu, onların isteği dışında gerçekleşen ve aslında sevinç değil, utanç ve öfke getiren bir haberdir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'büşşira' fiilinin burada mecazi bir kullanım taşıdığını ima eder. Normalde sevinç veren bir haber için kullanılan bu fiil, ayetteki bağlamda (kız çocuğu haberi) tam tersi bir etki yaratır; bu da kelimenin ironik kullanımını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'büşrâ' ve türevlerinin Kur'an'da genellikle olumlu ve ilahi müjde anlamında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımı, müşriklerin değer yargılarının çarpıklığını göstermek için bir tezat oluşturur; onlar için 'müjde' olması gereken bir durum, aslında bir utanç kaynağıdır."}]},{"word":"ضَرَبَ","root":"ضرب","rootLatin":"d-r-b","meaning":"Bir şeyi örnek göstermek, benzetmek, isnat etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'darabe meselen' ifadesinin 'bir örnek vermek, bir benzetme yapmak' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'mâ darabe li'r-Rahmâni meselen' ifadesi, müşriklerin Allah'a kız çocuklarını isnat etmelerini, yani O'na yakıştırmalarını ve O'nun için bir 'örnek' olarak görmelerini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'darabe' fiilinin çok geniş anlam yelpazesine sahip olduğunu ve 'darabe meselen' terkibinin 'bir şeyi bir şeye benzetmek, örnek vermek' anlamında kullanıldığını belirtir. Burada, müşriklerin kendi hoşlanmadıkları kız çocuklarını Rahman'a isnat etmeleri, onların çifte standardını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'darabe' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, 'darabe meselen' ifadesinin 'bir şeyi bir şeye atfetmek, bir örnekle açıklamak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, müşriklerin kendi değer yargılarına göre kötü gördükleri bir şeyi Allah'a yakıştırmalarını ifade eder."}]},{"word":"مُسْوَدًّا","root":"سود","rootLatin":"s-v-d","meaning":"Yüzün simsiyah kesilmesi, kararması, utanç ve öfkeyle dolması.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'isvedde' fiilinin 'kararmak' anlamına geldiğini ve genellikle utanç, keder veya öfke gibi olumsuz duyguların yüzdeki yansıması olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'müsvedden' kelimesi, kız çocuğu haberini alan kişinin duyduğu derin utanç ve öfkeyi görsel olarak ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sevad' kelimesinin 'siyahlık' anlamına geldiğini ve 'isvedde vechuhu' ifadesinin 'yüzü karardı' şeklinde, genellikle kötü bir haber veya utanç verici bir durum karşısında kullanılan bir deyim olduğunu açıklar. Bu, müşriklerin kız çocuğuna karşı duydukları tiksintiyi ve utancı gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'yüzün kararması' (isvedde vechuhu) ifadesinin genellikle kıyamet günü kafirlerin veya günahkarların durumu için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, dünyevi bir utanç ve öfke durumunu tasvir etmekle birlikte, bu durumun manevi ağırlığını ve ilahi gazabı çağrıştıran bir niteliğe sahip olduğunu gösterir."}]},{"word":"كَظِيمٌ","root":"كظم","rootLatin":"k-z-m","meaning":"İçine öfke ve keder dolmuş, onu dışa vurmayan, yutkunmuş.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kazm' kelimesinin 'öfkeyi yutmak, içine atmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Kazîm' ise bu durumu yaşayan kişiyi ifade eder. Ayetteki 've huve kazîm' ifadesi, kız çocuğu haberini alan kişinin öfkesini ve kederini dışa vurmayıp içinde tuttuğunu, adeta boğazına düğümlendiğini anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kazm' kelimesinin 'ağzı kapamak, öfkeyi tutmak' anlamlarına geldiğini ve 'kazîm'in, öfkesini veya kederini içinde saklayan kişi için kullanıldığını açıklar. Bu kelime, müşriklerin kız çocuğu haberine karşı duydukları derin içsel sıkıntıyı ve çaresizliği vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kazm'ın, öfkenin veya kederin kalpte birikmesi ve dışa vurulmaması hali olduğunu belirtir. Ayetteki 'kazîm' kelimesi, müşriklerin kız çocuğu haberine karşı hissettikleri utanç ve öfkenin sadece yüzlerine yansımakla kalmayıp, içlerinde de derin bir sıkıntıya yol açtığını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","musrikler","insanin-yaratilisi","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"بُشِّرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-ş-r","lemma":"بَشَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"müjdelendi"},{"position":3,"surface":"أَحَدُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"birisi"},{"position":3,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":5,"surface":"ضَرَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","lemma":"ضَرَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, isnat etti"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"الرَّحْمَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"الرَّحْمَٰن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rahman'a"},{"position":7,"surface":"مَثَلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-s-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"misal, örnek"},{"position":8,"surface":"ظَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ل-ل","rootLatin":"z-l-l","lemma":"ظَلَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu, kaldı"},{"position":9,"surface":"وَجْهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ج-ه","rootLatin":"w-j-h","lemma":"وَجْه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İsm-i Zalle olduğu için merfû","gloss":"yüzü"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"مُسْوَدًّۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-و-د","rootLatin":"s-w-d","lemma":"مُسْوَدّ","form":"İf'ilâl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber-i Zalle olduğu için mansûb","gloss":"kararmış"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"iken"},{"position":11,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":12,"surface":"كَظِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ظ-م","rootLatin":"k-z-m","lemma":"كَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"öfkesini yutmuş"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43. sure 17. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *43. sure 17. ayette*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/17*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/17*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/17*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/17*