# Zuhruf Sûresi, 23. Âyet (43:23)

> وَكَذَٰلِكَ مَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى قَرْيَةٍ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَآ إِنَّا وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٍ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَـٰرِهِم مُّقْتَدُونَ

*Ve keżâlike mâ erselnâ min kablike fî karyetin min neżîrin illâ kâle mutrafûhâ innâ vecednâ âbâenâ ‘alâ ummetin ve-innâ ‘alâ âśârihim muktedûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İşte böyle, biz senden önce hiçbir memlekete bir uyarıcı göndermedik ki, oranın şımarık zenginleri, "Şüphe yok ki biz babalarımızı bir din üzerinde bulduk. Biz de elbette onların izlerinden gitmekteyiz" demiş olmasınlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi 23. ayet, peygamberlerin tebliğine karşı çıkan inkarcıların temel argümanını, yani atalarının yolunu takip etme geleneğini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'mütrafûn'un şımarıklığı ile 'ümmet' ve 'âsâr' kavramları üzerinden atalara körü körüne bağlılığın eleştirisini sunar.","keyConcepts":[{"word":"أَرْسَلْنَا","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah'ın peygamberleri insanlara uyarıcı olarak göndermesi fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'irsâl' kelimesinin bir şeyi serbest bırakmak, salıvermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'erselnâ' ise Allah'ın peygamberleri insanlara bir mesajla, bir görevle göndermesi, onları serbest bırakması anlamındadır. Bu, peygamberin kendi iradesiyle değil, ilahi bir emirle hareket ettiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'irsâl' fiilinin Kur'an'da genellikle 'göndermek' anlamında kullanıldığını ve bu göndermenin bir elçi aracılığıyla bir mesaj iletme amacı taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın uyarıcıları (nezîr) insanlara doğru yolu göstermek için gönderdiğini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"قَرْيَةٍ","root":"ق ر ي","rootLatin":"k-r-y","meaning":"İnsanların toplu halde yaşadığı yerleşim yeri, şehir veya kasaba anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'karye' kelimesinin Kur'an'da hem 'şehir' hem de 'kasaba' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'fî karyetin' ifadesi, peygamberlerin tebliğlerinin belirli bir coğrafi alandaki insan topluluklarına yönelik olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'karye' kelimesinin aslında 'toplamak, bir araya getirmek' kökünden geldiğini ve insanların bir araya toplandığı yerleşim yerini ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, bu, peygamberlerin mesajlarının sadece bireylere değil, belirli bir topluluğa ve onların sosyal yapısına hitap ettiğini vurgular."}]},{"word":"مُتْرَفُوهَا","root":"ت ر ف","rootLatin":"t-r-f","meaning":"Bir yerleşim yerinin şımarık, refah içinde yaşayan ve genellikle kibirli olan ileri gelenlerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'taraf' kökünün 'bolluk ve refah içinde yaşamak' anlamına geldiğini, 'mütraf' kelimesinin ise bu refahın getirdiği şımarıklık, azgınlık ve nankörlükle nitelenen kişileri ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'mütrafûhâ', peygamberlerin mesajlarına karşı çıkanların genellikle toplumun imtiyazlı ve zengin kesiminden olduğunu, bu refahın onları hakikati kabul etmekten alıkoyduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'mütrafûn' kavramının Kur'an'da genellikle peygamberlerin mesajlarına karşı çıkan, dünyevi zenginlik ve rahatlığa düşkün, bu yüzden de kibirli ve inkarcı olan elit kesimi ifade ettiğini vurgular. Ayette, bu kesimin atalarının yolunu takip etme bahanesini kullanarak ilahi mesajı reddettiği görülür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'taraf' kelimesinin 'aşırı nimet içinde olmak' ve bunun sonucunda 'azmak, şımarmak' anlamlarına geldiğini açıklar. 'Mütrafûn' ise bu aşırı nimetin kendilerini şımarttığı, hakikatten uzaklaştırdığı kimselerdir. Ayetteki kullanılışı, onların atalarına bağlılıklarının aslında kendi şımarıklıklarını ve konforlarını koruma çabası olduğunu ima eder."}]},{"word":"أُمَّةٍ","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Bir topluluğun üzerinde birleştiği yol, din veya inanç sistemi anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ümmet' kelimesinin aslen 'kasdetmek, yönelmek' kökünden geldiğini ve bir amaç veya yol üzerinde birleşen topluluğu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'alâ ümmetin' ifadesi, ataların üzerinde bulunduğu bir din, bir inanç sistemi veya bir yaşam tarzı anlamındadır. Burada, 'mütrafûn'un atalarının yolunu körü körüne takip etme gerekçesi olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ümmet' kavramının Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'bir din, bir inanç sistemi veya bir gelenek' anlamında olduğunu ifade eder. 'Mütrafûn'un 'babalarımızı bir ümmet üzerinde bulduk' demesi, onların atalarından miras aldıkları inanç ve yaşam biçimini sorgulamadan kabul ettiklerini gösterir."}]},{"word":"ءَاثَـٰرِهِم","root":"أ ث ر","rootLatin":"e-s-r","meaning":"Bir şeyin geride bıraktığı izler, eserler, gelenekler veya takip edilen yollar anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'eser' kelimesinin bir şeyin geride bıraktığı iz veya alamet olduğunu belirtir. Ayetteki 'âsârihim' ifadesi, ataların bıraktığı gelenekler, inançlar ve yaşam biçimleri anlamındadır. 'Mütrafûn'un bu izleri takip etme iddiası, onların yeniliğe ve değişime kapalı olduklarını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'eser' kelimesinin bir şeyin varlığının veya geçişinin belirtisi olan iz olduğunu açıklar. Ayetteki 'âsârihim muktedûn' ifadesi, ataların bıraktığı maddi veya manevi izleri, yani onların yolunu, geleneklerini ve inançlarını takip etme eylemini vurgular. Bu, eleştirel düşünceden yoksun bir taklitçiliği ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'eser' kelimesinin Kur'an'da hem somut izler hem de soyut anlamda bir önceki nesilden kalan miras, gelenek ve uygulamalar için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'âsârihim', atalardan devralınan inanç ve yaşam biçimlerinin sorgulanmadan benimsenmesini ifade eder ve bu durum, peygamberlerin tebliğine karşı bir argüman olarak sunulur."}]},{"word":"مُّقْتَدُونَ","root":"ق د و","rootLatin":"k-d-v","meaning":"Birini örnek alarak, onun izinden giderek takip edenler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iktidâ' fiilinin birini örnek alarak, onun yolunu takip etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'muktedûn' kelimesi, 'mütrafûn'un atalarını körü körüne taklit ettiklerini, onların izinden gittiklerini ve bu taklidin ilahi mesaja karşı bir engel teşkil ettiğini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'iktidâ'nın birinin fiillerini ve sözlerini örnek alarak ona uymak olduğunu açıklar. Ayetteki 'muktedûn', ataların inanç ve uygulamalarını sorgulamadan benimseyen, onlara uyan kimseleri tanımlar. Bu, onların kendi akıllarını kullanmaktan ziyade, geleneğe bağlılıklarını ön plana çıkardıklarını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","tebligh","kissa-gecmis-kavimler","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî","gloss":"bu"},{"position":2,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":3,"surface":"أَرْسَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdik"},{"position":4,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"قَرْيَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kasabaya"},{"position":8,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"herhangi bir"},{"position":9,"surface":"نَّذِيرٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ذ-ر","rootLatin":"n-dh-r","lemma":"نَذِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"uyarıcı"},{"position":10,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":11,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":12,"surface":"مُتْرَفُو","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ت-ر-ف","rootLatin":"t-r-f","lemma":"مُتْرَف","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"şımarıkları"},{"position":12,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":13,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":13,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":14,"surface":"وَجَدْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bulduk"},{"position":15,"surface":"ءَابَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"babalarımızı"},{"position":15,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":16,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerinde"},{"position":17,"surface":"أُمَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir din"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":18,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz"},{"position":19,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerinde"},{"position":20,"surface":"ءَاثَـٰرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ث-ر","rootLatin":"a-th-r","lemma":"أَثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"izleri"},{"position":20,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِم","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":21,"surface":"مُّقْتَدُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-د-و","rootLatin":"q-d-w","lemma":"مُقْتَدِي","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"uymaktayız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** · *43/23*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/23*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/23*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/23*