# Zuhruf Sûresi, 57. Âyet (43:57)

> ۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ٱبْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ

*Velemmâ duribe-bnu meryeme meśelen iżâ kavmuke minhu yasiddûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Meryem oğlu İsa bir örnek olarak anlatılınca bir de ne göresin, senin kavmin (seni susturacak bir delil buldukları zannıyla) hemen şamata etmeye başlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/57

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi'nin 57. ayeti, Hz. İsa'nın bir misal olarak zikredilmesi üzerine müşriklerin gösterdiği tepkiyi ele almaktadır. Ayet, 'darabe', 'ibn', 'meryem', 'meselen', 'kavm' ve 'yesıddûn' gibi anahtar kavramlar üzerinden bu tepkinin mahiyetini ve dilbilimsel derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ضُرِبَ","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","meaning":"Bu ayette 'misal verildi' anlamında kullanılmıştır, bir şeyin örnek olarak sunulması veya açıklanmasıdır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'darabe' fiilinin Kur'an'da mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Burada 'darabe meselen' ifadesi, bir şeyi açıklamak, ortaya koymak veya örnek vermek anlamında kullanılmıştır. Yani, Meryem oğlu İsa'nın bir örnek olarak zikredilmesi kastedilmiştir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'darabe' kelimesinin temel anlamının 'vurmak' olmakla birlikte, Kur'an'da farklı bağlamlarda çok çeşitli anlamlar kazandığını belirtir. 'Darabe meselen' terkibi, bir şeyi açıklamak, ortaya koymak, benzetme yapmak veya bir örnek vermek için kullanılır. Ayetteki kullanımı da bu anlamdadır; Hz. İsa'nın bir örnek olarak sunulmasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki kavramların semantik alanlarını incelerken, fiillerin farklı bağlamlarda nasıl yeni anlamlar kazandığını vurgular. 'Darabe' fiilinin 'meselen' ile birlikte kullanımı, bir fikri veya durumu somutlaştırmak, anlaşılır kılmak için bir örnek sunma eylemini ifade eder. Ayette, Hz. İsa'nın ilahlık iddialarına karşı bir örnek olarak sunulması söz konusudur."}]},{"word":"ٱبْنُ","root":"ب-ن-و","rootLatin":"b-n-w","meaning":"Soy, nesep veya aidiyet bildiren 'oğul' anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ibn' kelimesinin temel olarak nesep bildirdiğini, ancak bazen mecazi olarak bir şeye ait olmayı veya onunla ilişkilendirilmeyi de ifade ettiğini belirtir. Burada 'İbn Meryem', Hz. İsa'nın annesi Meryem'e nispetini ve babasız doğumunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ibn' kelimesinin sadece biyolojik oğul için değil, aynı zamanda bir şeyin ürünü, sonucu veya ona mensup olan için de kullanılabileceğini açıklar. 'İbn Meryem' ifadesi, Hz. İsa'nın annesi Meryem'den doğduğunu ve babasızlığını vurgulayarak, onun ilahlık iddialarını reddeden bir bağlamda kullanılır."}]},{"word":"مَرْيَمَ","root":"م-ر-م","rootLatin":"m-r-m","meaning":"Hz. İsa'nın annesi olan Meryem'in özel ismidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, özel isimlerin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, Meryem isminin Kur'an'da özel bir konuma sahip olduğunu belirtir. Bu ayette Meryem'in zikredilmesi, Hz. İsa'nın beşeriyetini ve anneden doğma özelliğini vurgulayarak, onun ilahlık iddialarına karşı bir delil teşkil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, Meryem isminin Kur'an'da sıkça geçmesinin, onun iffetini ve Hz. İsa'nın mucizevi doğumundaki rolünü vurguladığını belirtir. Ayette 'İbn Meryem' denilmesi, Hz. İsa'nın beşerî kökenine dikkat çekmek içindir."}]},{"word":"مَثَلًا","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","meaning":"Örnek, misal veya benzetme anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mesel' kelimesinin Kur'an'da bir durumu açıklamak, bir hakikati somutlaştırmak veya bir ibret dersi vermek için kullanılan örnek veya benzetme anlamına geldiğini ifade eder. Ayette, Hz. İsa'nın bir misal olarak zikredilmesi, onun ilahlık iddialarına karşı bir delil olarak sunulmasıdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mesel' kelimesinin bir şeyin benzeri, örneği veya bir durumu açıklayan söz anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da 'mesel' genellikle bir hakikati zihinlere yaklaştırmak için kullanılır. Bu ayette, Hz. İsa'nın bir 'kul' olduğu gerçeğini açıklamak için bir örnek olarak sunulmuştur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mesel' kavramının Kur'an'da soyut gerçekleri somutlaştırma, kıyaslama ve ibret alma aracı olarak kullanıldığını vurgular. Zuhruf 57'de 'meselen' ifadesi, Hz. İsa'nın beşerî yönünü ve Allah'ın bir kulu olduğunu göstermek için bir örnek olarak sunulduğunu belirtir."}]},{"word":"قَوْمُكَ","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Hz. Peygamber'in kavmi, yani Mekke müşrikleri kastedilmektedir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kavm' kelimesinin bir topluluğu, bir milleti veya bir grubu ifade ettiğini belirtir. Burada 'kavmuke' (senin kavmin) ifadesi, Hz. Muhammed'in muhatap olduğu Mekke müşriklerini işaret eder ve onların Hz. İsa hakkında söylenenlere karşı gösterdikleri tepkiyi anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kavm' kelimesinin genellikle erkeklerden oluşan bir topluluk için kullanıldığını, ancak bazen genel olarak bir milleti de ifade ettiğini belirtir. Ayette, Hz. Peygamber'in tebliğ ettiği hakikate karşı çıkan, onunla aynı coğrafyada yaşayan insan topluluğu kastedilmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kavm' kavramının Kur'an'da sadece etnik bir grubu değil, aynı zamanda belirli bir inanç veya yaşam tarzı etrafında toplanmış bir topluluğu da ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'kavmuke', Hz. Peygamber'in tebliğine karşı çıkan ve kendi inançlarında direnen müşrik topluluğu temsil eder."}]},{"word":"يَصِدُّونَ","root":"ص-د-د","rootLatin":"s-d-d","meaning":"Gülüp geçmek, alay etmek, yüz çevirmek veya ses çıkarmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yesıddûn' fiilinin burada 'ses çıkarmak, gürültü yapmak, gülüşmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Yani, Hz. İsa'nın bir misal olarak zikredilmesi üzerine müşriklerin alaycı bir şekilde sesler çıkararak tepki gösterdiklerini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sadde' fiilinin farklı anlamlarını sıralarken, 'sadde an' ile kullanıldığında 'yüz çevirmek, engellemek' anlamına geldiğini, ancak burada olduğu gibi 'minhu yesıddûn' şeklinde kullanıldığında 'ondan dolayı ses çıkarmak, gülmek, alay etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Müşriklerin alaycı tepkisini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sadde' fiilinin 'ses çıkarmak, gürültü yapmak' anlamının da bulunduğunu ve bu bağlamda müşriklerin Hz. İsa'nın misal verilmesine karşı gösterdikleri alaycı ve gürültülü tepkiyi ifade ettiğini belirtir. Bu, onların ciddiyetsizliğini ve hakikati kabul etmeye yanaşmadıklarını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-isa-meryem","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"olunca"},{"position":2,"surface":"ضُرِبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","lemma":"ضَرَبَ","form":"Fui'le","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"misal verildi"},{"position":3,"surface":"ٱبْنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-و","rootLatin":"b-n-w","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"oğlu"},{"position":4,"surface":"مَرْيَمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-ي-م","rootLatin":"m-r-y-m","lemma":"مَرْيَم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Meryem"},{"position":5,"surface":"مَثَلًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مَثَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"misal olarak"},{"position":6,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Fücâiyye Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bir de ne göresin"},{"position":7,"surface":"قَوْمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kavmin"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":8,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":9,"surface":"يَصِدُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-د-د","rootLatin":"s-d-d","lemma":"صَدَّ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yüz çeviriyorlar"}]