# Zuhruf Sûresi, 58. Âyet (43:58) > وَقَالُوٓا۟ ءَأَـٰلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ۚ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًۢا ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ *Ve kâlû e-âlihetunâ ḣayrun em hu(ve)(c) mâ darabûhu leke illâ cedelâ(en)(c) bel hum kavmun ḣasimûn(e)* **Meal (Diyanet):** "Bizim tanrılarımız mı hayırlı, yoksa İsa mı?" dediler. Bunu sadece seninle tartışmak için ortaya attılar. Şüphesiz onlar kavgacı bir toplumdur. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/58 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Zuhruf Suresi 58. ayet, müşriklerin Hz. Muhammed'e karşı ileri sürdükleri anlamsız bir mukayeseyi ve bu mukayesenin ardındaki tartışmacı, kavgacı karakterlerini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, onların bu tutumunun temelinde yatan 'cedel' ve 'hasm' kavramları üzerinden psikolojik ve sosyolojik bir tahlil sunar.","keyConcepts":[{"word":"ءَأَـٰلِهَتُنَا","root":"ء ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Müşriklerin taptığı, ilahlaştırdığı varlıkları ifade eder ve ayette Hz. İsa ile karşılaştırma bağlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah (إله), tapınılan, kendisine yönelinen varlık demektir. Aslında 'el-me'lûh' (المألوه) yani kendisine ibadet edilen anlamındadır. Ayetteki 'âlihetunâ' ifadesi, müşriklerin Allah'tan başka taptıkları putları ve ilahlaştırdıkları varlıkları ifade eder ki, bu bağlamda Hz. İsa'yı da kendi ilahları arasına katarak bir mukayese yapma çabası içindedirler. (el-Müfredât, s. 88)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İlah (إله), 'ma'bûd' (معبود) yani tapınılan demektir. Müşrikler, bu kelimeyi kendi taptıkları putlar için kullanmışlardır. Ayetteki 'âlihetunâ' ifadesiyle, kendi taptıkları putların ve Hz. İsa'nın, Hz. Muhammed'den daha üstün olup olmadığını sorgulayarak bir tartışma zemini oluşturmaya çalışmışlardır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 219)"}]},{"word":"ضَرَبُوهُ","root":"ض ر ب","rootLatin":"d-r-b","meaning":"Bu bağlamda 'misal vermek', 'benzetme yapmak', 'ortaya koymak' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Darabe (ضرب) fiili, Kur'an'da farklı anlamlarda kullanılır. Burada 'darabûhu leke' (ضَرَبُوهُ لَكَ) ifadesi, 'sana bu misali verdiler', 'bu benzetmeyi yaptılar' anlamındadır. Yani müşrikler, Hz. İsa'yı kendi ilahlarıyla bir tutarak, Hz. Muhammed'e karşı bir argüman, bir misal ortaya koymuşlardır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 408)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Darabe (ضرب) kelimesi, bir şeyi diğerine benzetmek, bir misal getirmek anlamında da kullanılır. Ayetteki 'mâ darabûhu leke' ifadesi, 'sana bu misali getirmediler', 'bu benzetmeyi yapmadılar' anlamındadır. Bu, onların sözlerinin bir hakikat arayışından ziyade, sadece bir tartışma aracı olduğunu vurgular. (el-Müfredât, s. 481)"}]},{"word":"جَدَلًا","root":"ج د ل","rootLatin":"c-d-l","meaning":"Hakikati ortaya çıkarmaktan ziyade, karşı tarafı susturma veya mağlup etme amacı güden tartışma, çekişme anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cedel (جدل), bir şeyi sıkıca bağlamak, düğümlemek anlamından gelir. Tartışmada ise, karşı tarafı argümanlarla sıkıştırmak, onu mağlup etmeye çalışmaktır. Ayetteki 'illâ cedelen' (إِلَّا جَدَلًا) ifadesi, müşriklerin bu sözlerinin sadece bir tartışma, bir çekişme amacı taşıdığını, hakikati arama niyeti taşımadığını belirtir. (el-Müfredât, s. 195)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cedel (جدل), Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışımla kullanılır ve hakikati bulmaktan ziyade, karşı tarafı susturmaya yönelik, boş ve anlamsız tartışmaları ifade eder. Zuhruf 58'deki kullanımı, müşriklerin Hz. Muhammed'e karşı ileri sürdükleri argümanın, mantıksal bir temelden yoksun, sadece bir çekişme ve inatlaşma olduğunu gösterir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 182)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Cedel (جدل), bir şeyi sağlamlaştırmak, kuvvetlendirmek anlamından gelir. Fıkıh ve kelam ilminde ise, bir delili diğerine üstün kılmak için yapılan tartışmadır. Ancak ayetteki bağlamda, 'cedelen' kelimesi, hakikate ulaşma amacı gütmeyen, sadece karşı tarafı mağlup etmeye yönelik boş ve anlamsız bir tartışmayı ifade eder. (el-Külliyyât, s. 320)"}]},{"word":"خَصِمُونَ","root":"خ ص م","rootLatin":"h-s-m","meaning":"Çok tartışan, kavgacı, inatçı ve düşmanca bir tutum sergileyen kişiler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hasım (خصم), düşman, çekişen demektir. 'Hasimûn' (خصمون) ise, çokça tartışan, kavgacı, inatçı kimseler için kullanılır. Ayetteki 'bel hum kavmun hasimûn' (بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ) ifadesi, müşriklerin doğuştan gelen veya alışkanlık haline getirdikleri kavgacı, tartışmacı ve inatçı karakterlerini vurgular. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 187)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hasım (خصم), bir konuda karşıt görüşte olan, çekişen kişidir. 'Hasimûn' (خصمون) ise, bu özelliği sürekli gösteren, kavgacı ve inatçı bir topluluğu ifade eder. Ayet, müşriklerin bu tartışmacı ve düşmanca tavrının, onların genel karakteristiği olduğunu belirtir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 52)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hasım (خصم) kelimesi, Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, hakikati kabul etmeyen, inatla tartışan ve düşmanca bir tavır sergileyen kişiler için kullanılır. Zuhruf 58'deki 'hasimûn' ifadesi, müşriklerin sadece o anki tartışmada değil, genel olarak kavgacı ve inatçı bir yapıya sahip olduklarını, bu nedenle onların sözlerinin ciddiye alınmaması gerektiğini vurgular. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210)"}]}]} ## Tefsir {"topics":["musrikler","soz-yalan","kufur-sirk"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"ءَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ءَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mi"},{"position":2,"surface":"أَـٰلِهَتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"tanrılarımız"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":3,"surface":"خَيْرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha iyi"},{"position":4,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":5,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfinden sonra geldiği için mahallen merfû","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":7,"surface":"ضَرَبُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ر-ب","rootLatin":"d-r-b","lemma":"ضَرَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vurdular/söylediler"},{"position":7,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":8,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sana"},{"position":9,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":10,"surface":"جَدَلًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-د-ل","rootLatin":"j-d-l","lemma":"جَدَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün li-ecelih olduğu için mansûb","gloss":"tartışma için"},{"position":11,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İdrâb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bilakis"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":13,"surface":"قَوْمٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bir kavimdir"},{"position":14,"surface":"خَصِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ص-م","rootLatin":"kh-s-m","lemma":"خَصِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"kavgacı"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Duhân Sûresi** · *43/58* - **Duhân Sûresi** · *43/58* - **Zuhruf Sûresi** · *43/58* - **Zuhruf Sûresi** · *43/58* - **Zuhruf Sûresi** · *43/58* - **Zuhruf Sûresi** · *43/58*