# Zuhruf Sûresi, 64. Âyet (43:64)

> إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ رَبِّى وَرَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۚ هَـٰذَا صِرَٰطٌ مُّسْتَقِيمٌ

*İnna(A)llâhe huve rabbî ve rabbukum fa'budûh(u)(c) hâżâ sirâtun mustakîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz Allah, benim de Rabbim, sizin de Rabbinizdir. Öyleyse O'na kulluk edin, işte bu doğru bir yoldur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/64

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zuhruf Suresi'nin 64. ayeti, tevhid inancının temelini oluşturan Allah'ın Rabliğini ve O'na kulluk etmenin gerekliliğini vurgular. Ayet, bu kulluk yolunun 'doğru yol' olduğunu belirterek, İslam'ın ana prensiplerini dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱللَّهَ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Varlığı zorunlu, tüm noksan sıfatlardan münezzeh, tüm kemal sıfatlarla muttasıf, ibadete layık tek yaratıcı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah lafzı, tüm ilahi isimleri kuşatan ve sadece Hak Teâlâ'ya mahsus olan özel bir isimdir. Ayetteki kullanımı, Hz. İsa'nın (a.s.) kavmine hitaben, kendisinin de, onların da Rabbi olan tek ilahın Allah olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Allah ismi, zat-ı vacibü'l-vücuda delalet eden, bütün kemal sıfatları kendinde toplayan ve ibadete müstahak olan tek varlığın adıdır. Ayetteki 'İnnallâhe hüve Rabbî ve Rabbüküm' ifadesi, bu ismin mutlak ve şeriksiz Rabliği ifade ettiğini gösterir."}]},{"word":"رَبِّى","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, idare eden ve hükmeden varlık.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab kelimesi, malik, seyyid, müdebbir ve mürebbi anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbî' ifadesi, Allah'ın hem Hz. İsa'nın hem de muhataplarının yaratıcısı, yöneticisi ve terbiye edicisi olduğunu açıkça belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab, bir şeyi tedricen kemale erdiren, onu koruyan ve ona sahip olan demektir. Ayetteki 'Rabbî ve Rabbüküm' ifadesi, Allah'ın tüm varlıklar üzerindeki mutlak egemenliğini ve terbiye ediciliğini, hiçbir ortağı olmaksızın tek başına yürüttüğünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rab kavramı, Kur'an'da 'sahip', 'efendi', 'yetiştirici' ve 'yönetici' anlamlarını içerir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın hem bireysel hem de toplumsal düzeyde tüm varoluşun mutlak hakimi ve idarecisi olduğunu, dolayısıyla sadece O'na kulluk edilmesi gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"فَٱعْبُدُوهُ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a boyun eğmek, itaat etmek, O'nun emirlerine uymak ve O'na ibadet etmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Abd kelimesi, boyun eğmek ve itaat etmek anlamındadır. 'Fa'budûhu' emri, Allah'ın Rabliğinin doğal bir sonucu olarak, O'na tam bir teslimiyetle kulluk edilmesi gerektiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbadet, en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. Ayetteki 'fa'budûhu' ifadesi, Allah'ın mutlak Rabliğine karşılık olarak, O'na tam bir teslimiyetle ve samimiyetle ibadet etmenin gerekliliğini emreder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İbadet, sadece ritüelistik eylemlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda Allah'ın emirlerine uygun bir yaşam sürmeyi de kapsar. Ayetteki 'fa'budûhu' emri, Allah'ın Rabliğine iman edenlerin, hayatlarının her alanında O'na kulluk etmeleri gerektiğini vurgular."}]},{"word":"صِرَٰطٌ","root":"ص ر ط","rootLatin":"s-r-t","meaning":"Geniş, açık ve doğru yol.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sırat, geniş ve açık yol demektir. Ayetteki 'hâzâ sırâtun müstekîm' ifadesi, Allah'a kulluk etmenin, insanı doğru hedefe ulaştıran apaçık bir yol olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sırat, genişliği ve açıklığı nedeniyle üzerinde kolayca yürünebilen yoldur. Ayetteki bağlamda, Allah'a ibadet etme yolu, şüphe ve sapkınlıktan uzak, net ve doğru bir yaşam biçimini temsil eder."}]},{"word":"مُّسْتَقِيمٌ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Doğru, eğrilik ve sapma içermeyen.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Müstakîm, istikamet üzere olan, eğriliği olmayan demektir. 'Sırâtun müstekîm' terkibi, Allah'a kulluk etmenin, hiçbir sapma ve yanlışlık içermeyen, dosdoğru bir yol olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kavm kökünden türeyen müstakîm, doğru ve dengeli anlamına gelir. Ayetteki 'sırâtun müstekîm' ifadesi, Allah'ın emrettiği kulluk yolunun, hem dünya hem de ahiret için en doğru ve en dengeli yol olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sırât-ı Müstakîm kavramı, Kur'an'da sadece bir yol değil, aynı zamanda doğru inanç ve doğru eylemlerin birleşimi olan ideal yaşam tarzını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'a kulluk etmenin, bu ideal ve sapmaz yolu temsil ettiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz, muhakkak"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":4,"surface":"رَبِّى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Huve'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Rabbim"},{"position":4,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"benim"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"رَبُّكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"Rabbiniz"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i Rabıta","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"artık"},{"position":6,"surface":"ٱعْبُدُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"O'na kulluk edin"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"O'na"},{"position":7,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"bu"},{"position":8,"surface":"صِرَٰطٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ر-ط","rootLatin":"s-r-t","lemma":"صِرَاط","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yoldur"},{"position":9,"surface":"مُّسْتَقِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"مُسْتَقِيم","form":"İstif'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"doğru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zuhruf Sûresi** · *43/64*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/64*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/64*
- **Zuhruf Sûresi** · *43/64*