# Zuhruf Sûresi, 65. Âyet (43:65) > فَٱخْتَلَفَ ٱلْأَحْزَابُ مِنۢ بَيْنِهِمْ ۖ فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ *Faḣtelefe-l-ahzâbu min beynihim(s) feveylun lilleżîne zalemû min ‘ażâbi yevmin elîm(in)* **Meal (Diyanet):** Ama aralarından çıkan gruplar ayrılığa düştüler. Elem dolu bir günün azabından vay o zulmedenlerin haline! **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/43/65 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Zuhruf Suresi 65. ayet, kıyamet gününün azabından bahsederken, insanlar arasındaki ihtilafı ve zulmü vurgular. Ayet, 'ihtilaf', 'ahzab', 'zalimler' ve 'azap' gibi temel kavramlar üzerinden, toplumsal ayrışmanın ve haksızlığın ahiretteki sonuçlarına işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱخْتَلَفَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Ayrılığa düşmek, farklılaşmak, ihtilaf etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'h-l-f' kökünün bir şeyin ardından gelmek veya bir şeyden sonra olmak anlamını taşıdığını belirtir. 'İhtilaf' ise, bir konuda farklı görüşlere sahip olmak, birbiriyle çelişmek demektir. Ayetteki kullanımı, grupların kendi aralarında fikir ayrılığına düşerek bölünmelerini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ihtilaf' kelimesini 'ayrılmak, dağılmak' olarak açıklar. Ayetteki 'fahtelefe' ifadesi, 'fefterakû' (ayrıldılar) manasına gelir ve grupların birbiriyle anlaşmazlığa düşerek parçalanmasını mecazi olarak anlatır."}]},{"word":"ٱلْأَحْزَابُ","root":"ح ز ب","rootLatin":"h-z-b","meaning":"Gruplar, fırkalar, partiler anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hizb' kelimesinin bir araya gelmiş, toplanmış bir grup insanı ifade ettiğini belirtir. 'Ahzab' ise bu grupların çoğuludur ve ayetteki bağlamda, Hz. İsa hakkında farklı görüşlere sahip olan, birbirine karşıt grupları temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hizb' kelimesinin bir topluluğun veya bir kişinin taraftarları anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'el-ahzab' ifadesi, Hz. İsa'nın konumu hakkında farklı inançlara sahip olan, birbirine düşman grupları işaret eder."}]},{"word":"ظَلَمُوا۟","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmetmek, haksızlık etmek, haddi aşmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulüm' kelimesini bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak olarak tanımlar. Ayetteki 'zalemû' ifadesi, Allah'ın emirlerine karşı gelerek, Hz. İsa hakkında yanlış inançlar benimseyerek veya genel olarak haksızlık yaparak kendilerine ve başkalarına zulmedenleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'zulüm' kavramının sadece başkalarına haksızlık etmekle sınırlı olmadığını, aynı zamanda Allah'a karşı gelmek ve O'nun koyduğu sınırları aşmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'zalemû' ifadesi, özellikle Hz. İsa'nın ilahlaştırılması gibi tevhid ilkesine aykırı davranışları da kapsar."}]},{"word":"عَذَابِ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Azap, ceza, işkence anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'azap' kelimesinin 'men' (engellemek) kökünden geldiğini ve kişinin istediği şeye ulaşmasını engelleyen her türlü sıkıntı ve cezayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'azâbi yevmin elîm' ifadesi, kıyamet gününde zalimlere verilecek olan şiddetli ve acı verici cezayı vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'azap' kelimesinin 'tatlı sudan mahrum bırakmak' anlamından türediğini ve genel olarak acı veren, sıkıntıya sokan her şeyi ifade ettiğini açıklar. Ayetteki 'azap', zalimlerin dünyadaki haksızlıkları ve sapkınlıkları nedeniyle ahirette karşılaşacakları şiddetli ve sürekli cezayı anlatır."}]},{"word":"أَلِيمٍ","root":"أ ل م","rootLatin":"e-l-m","meaning":"Acı veren, elem verici, şiddetli anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'elem' kelimesinin bedensel veya ruhsal acıyı ifade ettiğini belirtir. 'Elîm' ise bu acının şiddetli ve sürekli olduğunu vurgulayan bir sıfattır. Ayetteki 'yevmin elîm' ifadesi, kıyamet gününün sadece bir gün olmaktan öte, o gün yaşanacak azabın son derece acı verici ve şiddetli olacağını pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'elîm' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'azap' ve 'ikab' gibi kavramlarla birlikte kullanıldığını ve bu cezaların niteliğini, yani ne kadar şiddetli ve acı verici olduğunu belirttiğini ifade eder. Ayetteki 'elîm' sıfatı, 'azap' kelimesini niteleyerek, bu azabın dayanılmaz bir acı içereceğini vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["ahiret-mukafat","cehennem","kiyamet","musrikler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, ama"},{"position":1,"surface":"ٱخْتَلَفَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"ḫ-l-f","lemma":"اِخْتَلَفَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ayrılığa düştü"},{"position":2,"surface":"ٱلْأَحْزَابُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ز-ب","rootLatin":"ḥ-z-b","lemma":"حِزْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gruplar"},{"position":3,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"بَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arası"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":5,"surface":"وَيْلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ي-ل","rootLatin":"w-y-l","lemma":"وَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"vay"},{"position":6,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":7,"surface":"ظَلَمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَلَمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zulmettiler"},{"position":8,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":9,"surface":"عَذَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-ḏ-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"azabı"},{"position":10,"surface":"يَوْمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gün"},{"position":11,"surface":"أَلِيمٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"أ-ل-م","rootLatin":"ʾ-l-m","lemma":"أَلِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"acı veren"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Zuhruf Sûresi** · *43/65* - **Zuhruf Sûresi** · *43/65* - **Zuhruf Sûresi** · *43/65* - **Zuhruf Sûresi** · *43/65*